Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej za zaległości składkowe jest bardzo szeroka

Wspólnicy spółki jawnej ponoszą surową odpowiedzialność za nieuiszczone składki na ubezpieczenia społeczne. Odpowiadają oni bowiem za nie całym swoim majątkiem osobistym, solidarnie z innymi wspólnikami. Nie ma przy tym znaczenia, w jakim stopniu angażowali się oni w działalność spółki.

Zasady odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za nieuiszczone składki określają odpowiednio stosowane przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.). Wynika to z odesłania zawartego w art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa), według którego do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio przepisy o.p. Zgodnie zaś z art. 115 par. 1 tej ustawy wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki.

Zasadę tę stosuje się również do odpowiedzialności byłego wspólnika za zaległości z tytułu składek, których termin płatności upływał w czasie, gdy był on wspólnikiem.

Istotne jest przy tym, że ustawodawca nie przewidział tu żadnych okoliczności pozwalających wspólnikom na zwolnienie się od tej odpowiedzialności w całości lub w pewnym zakresie, z wyjątkiem czasowego ograniczenia związanego z posiadaniem statusu wspólnika.

Wspólnicy spółki jawnej odpowiadają solidarnie za składki na ubezpieczenia społeczne niezapłacone przez spółkę oraz innych wspólników w związku z działalnością ich spółki. Ponadto odpowiadają oni także za niezapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na FP i FGŚP. Wynika to z art. 32 ustawy systemowej. Wniosek taki można wyprowadzić z uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2008 r. (sygn. akt II UZP 3/08, OSNP 2009/11-12/148). Zatem zakres odpowiedzialności wspólników jest bardzo szeroki.

Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej jest niezależna od wysokości ich wkładów. Oznacza to, że ZUS może orzec o odpowiedzialności wspólnika za pełną kwotę zaległości spółki niezależnie od wartości wniesionego przez niego wkładu do spółki. Podobnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 września 2000 r. (sygn. akt III SA 1456/99). Zatem nawet minimalny wkład w spółkę cywilną pozwala na zastosowanie wobec wspólnika art. 115 o.p. (wyrok WSA w Łodzi z 23 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA/Łd 1274/02). Podobnie bez znaczenia dla odpowiedzialności jest stopień zaangażowania poszczególnych wspólników w działalność spółki i przyczynienia się do powstania zaległości z tytułu składek. Odpowiedzialność ta ma bowiem charakter obiektywny, niezależny od zawinienia. ZUS zatem nie musi wykazać winy wspólnika w powstaniu zaległości z tytułu składek, podobnie okoliczność ta nie ma znaczenia w razie postępowania przed sądem.

Warto też zaznaczyć, że wspólnicy nie mogą umową ograniczyć ani ukształtować w odmienny sposób zasad odpowiedzialności wynikających z art. 115 o.p. Obowiązek taki kształtowany jest bowiem przepisami ustawy i ma charakter publicznoprawny. Wspólnik nie mógłby więc skutecznie powoływać się na treść umowy wspólników celem zwolnienia się lub ograniczenia odpowiedzialności za zaległości z tytułu składek. Natomiast umowa między wspólnikami mogłaby mieć znaczenie w stosunkach między nimi i stanowić podstawę do określenia ich ewentualnych wzajemnych rozliczeń.

Odpowiedzialność wspólników według o.p. ma także charakter osobisty i solidarny. Obejmuje więc ona cały ich majątek osobisty, zarówno teraźniejszy, jak i przyszły. Natomiast zgodnie z art. 366 kodeksu cywilnego regulującym solidarność dłużników, który znajduje zastosowanie do odpowiedzialności wspólników z mocy art. 91 o.p., każdy z dłużników zobowiązany jest do spełnienia całego świadczenia, tak jakby był jedynym dłużnikiem. Wierzyciel zaś może żądać spełnienia całości lub części świadczenia, według własnego wyboru, od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna. Zatem to ZUS jako wierzycielowi przysługuje uprawnienie wyboru tego ze wspólników, od którego będzie egzekwował spłatę długu z tytułu składek. Od decyzji ZUS istnieje możliwość złożenia odwołania do sądu.

@RY1@i02/2014/079/i02.2014.079.03300010a.802.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 115 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.).

Art. 366 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 12).