Czy można żądać odszkodowania cywilnego z powodu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę

Pracodawca, który wypowiada umowę o pracę, powinien liczyć się z tym, że pracownik odwoła się do sądu pracy. Jednakże może on domagać się jedynie przywrócenia do pracy i wynagrodzenia albo odszkodowania w wysokości przewidzianej w kodeksie pracy. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem Sądu Najwyższego, wypowiedzenie jest zwykłą formą rozwiązania stosunku pracy. Dlatego, w przypadku bezprawnego lub nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi przysługują wyłącznie roszczenia wymienione w art. 45, art. 47 i art. 47¹ k.p. W tym zakresie niedopuszczalne jest modyfikowanie odpowiedzialności pracodawcy na podstawie przepisów prawa cywilnego, zarówno poprzez zgłaszanie innych roszczeń niż określone w kodeksie pracy, jak i poprzez ich uzupełnianie o roszczenia cywilne. Pracodawca nie powinien zatem obawiać się zasądzenia wysokiej kwoty za doznane przez pracownika krzywdy.

Natomiast inaczej sprawa przedstawia się, jeżeli pracodawca naruszy zasady zwolnienia dyscyplinarnego w trybie art. 52 k.p. Wówczas, jak orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 listopada 2007 r. (SK 18/05, M. Pr. Pracy 2008/1, str. 2), pracownik ma prawo wystąpić nie tylko z roszczeniem na podstawie kodeksu pracy, ale także żądać odszkodowania na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Należy jednak podkreślić, że pracownik otrzyma odszkodowanie nie w każdym przypadku niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 52 k.p., lecz jedynie gdy zachowanie pracodawcy było szczególnie niesprawiedliwe. Będą to sytuacje, gdy pracodawca, przy rozwiązaniu stosunku pracy, rażąco naruszył przepisy prawa w taki sposób, że można mu przypisać winę umyślną w postaci zamiaru bezpośredniego (gdy miał pełną tego świadomość) lub ewentualnego. Przykładowo wyrok Trybunału znajdzie zastosowanie w sytuacji, gdy pracodawca zwolnił dyscyplinarnie, z fikcyjnej przyczyny, pracownika, który zwracał uwagę na nieprawidłowości funkcjonowania zakładu pracy. Pracodawca wiedział, że przyczyna była fikcyjna, a pomimo to rozgłaszał ją publicznie, co spowodowało problemy pracownika ze znalezieniem nowej pracy.

Nie można zrównać w roszczeniach pracownika bezprawnego wypowiedzenia ze szczególnie niesprawiedliwym zwolnieniem dyscyplinarnym, które uzasadnia, zgodnie z wyrokiem TK, dodatkowe roszczenia pracownika. Oznacza to, że pracownik, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach przez sąd pracy po ustaleniu, że wypowiedzenie przez pracodawcę umowy o pracę na czas nieokreślony było nieuzasadnione lub naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, nie ma prawa do odszkodowania na podstawie przepisów kodeksu cywilnego ponad przysługujące mu na podstawie art. 47 k.p. wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy (uchwała SN z 18 czerwca 2009 r., I PZP 2/09, M. Pr. Pracy 2009/7, str. 338).

@RY1@i02/2009/255/i02.2009.255.168.003c.001.jpg@RY2@

Ewa Drzewiecka, ekspert z zakresu prawa pracy

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 45, art. 47, art. 47¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).