Czy można zwolnić nauczyciela mianowanego bez przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego
Jestem nauczycielem mianowanym języka niemieckiego w szkole podstawowej. Dyrektor szkoły 25 grudnia bez przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego rozwiązał ze mną stosunek pracy bez wypowiedzenia. Powołał się przy tym na art. 52 par. 2 k.p. W uzasadnieniu stwierdził, że jestem konfliktowym pracownikiem. Wskazał ponadto, że przyczyną dyscyplinarnego zwolnienia są częste nieusprawiedliwione nieobecności w pracy. Uważam, że dyrektor nie ma uprawnień do składania oświadczeń o rozwiązaniu stosunku pracy. Takie prawo przysługuje jedynie komisji dyscyplinarnej. Czy działanie dyrektora jest zgodne z prawem? Jakich roszczeń mogę się domagać w sądzie?
Zwolnienie nauczyciela z powodu naruszenia podstawowych obowiązków nauczycielskich jest możliwe tylko po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego i wymierzeniu kary dyscyplinarnej. Dlatego działania dyrektora szkoły należy uznać za niezgodne z prawem. Nie oznacza to jednak, że w takiej sytuacji rozwiązanie stosunku pracy nie istnieje lub jest bezskutecznie. Rozwiązanie umowy o pracę jest bowiem skuteczne do chwili wzruszenia go orzeczeniem wydanym w postępowaniu wszczętym na wniosek pracownika.
Nauczycielowi w tej sytuacji przysługują roszczenia o przywrócenie do pracy albo o odszkodowanie (art. 56 k.p.). W przypadku podjęcia pracy przez przywróconego nauczyciela może on żądać wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za trzy miesiące i nie mniej niż za jeden miesiąc (art. 57 k.p.).
Sąd może nie uwzględnić żądania pracownika przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe. W takim przypadku sąd orzeka o odszkodowaniu (art. 45 ust. 2 w związku z art. 56 par. 2 k.p. oraz art. 91c Karty Nauczyciela).
Pogląd powyższy potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z 16 kwietnia 2003 r. (I PK 91/02, Pr. Pracy 2003/12, str. 35). W orzeczeniu tym SN stwierdził, że rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem mianowanym zostało uregulowane w Karcie Nauczyciela. Nie zostały natomiast uregulowane konsekwencje rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy z nauczycielem z naruszeniem prawa. Dlatego jedynie na podstawie przepisów kodeksu pracy można skonstruować skutki niezgodnego z prawem działania pracodawcy, które doprowadziło do rozwiązania nauczycielskiego stosunku pracy z mianowania (por. również uchwałę SN z 25 października 1995 r., I PZP 30/95, OSNAPiUS 1996/10/139).
Przepisy Karty Nauczyciela o rozwiązywaniu nauczycielskich stosunków pracy (art. 20 ust. 1, art. 23 i art. 27) mają charakter regulacji zupełnych, które wyczerpująco określają przyczyny i sposoby rozwiązania nauczycielskich stosunków pracy (w drodze wypowiedzenia, porozumienia stron lub z końcem miesiąca, w którym dyrektor szkoły otrzymał informację o nieusprawiedliwionym niezgłoszeniu się nauczyciela na badania okresowe lub kontrolne). Oznacza to, że brak jest podstaw prawnych zwolnienia dyscyplinarnego z powołaniem się na art. 52 par. 1 pkt 1 k.p. Stosowanie wobec nauczyciela tego przepisu, w przypadku wystąpienia przyczyn uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem ciężko naruszającym podstawowe obowiązki pracownicze, nie jest objęte odesłaniem zawartym w art. 91c Karty Nauczyciela. Odesłanie do kodeksu pracy możliwe jest tylko w sprawach nieuregulowanych w Karcie Nauczyciela.
Za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub naruszenie podstawowych obowiązków nauczyciele podlegają bowiem wyłącznie odpowiedzialności dyscyplinarnej (art. 75 ust. 1 Karty Nauczyciela).
Wśród sankcji dyscyplinarnych orzekanych po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego przewiduje się m.in. kary dyscyplinarne:
● zwolnienia z pracy,
● zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania do pracy w zawodzie nauczycielskim w okresie trzech lat od ukarania,
● wydalenia z zawodu nauczycielskiego.
Wymierzenie tego rodzaju sankcji dyscyplinarnych prowadzi do wygaśnięcia stosunku pracy nauczyciela, które stwierdza dyrektor szkoły, a w stosunku do dyrektora szkoły - organ prowadzący szkołę (art. 26 ust. 2 Karty Nauczyciela). Stwierdzenie wygaśnięcia stosunku pracy nauczyciela następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego o zwolnieniu z pracy (wyrok SN z 8 stycznia 2009 r., I PK 137/08, M. Pr. Pracy 2009/11, str. 590).
Z powyższych uregulowań wynika, że dyrektor szkoły jest organem zarządzającym w imieniu pracodawcy i w związku z tym uprawniony jest do dokonywania wszelkich czynności z zakresu prawa pracy (art. 31 k.p.). Nawet wtedy, gdy działania te mają tylko charakter deklaratoryjny, czyli stwierdzający wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa.
@RY1@i02/2009/251/i02.2009.251.168.002c.001.jpg@RY2@
Leszek Jaworski, ekspert z zakresu prawa pracy
Leszek Jaworski
ekspert z zakresu prawa pracy
Podstawa prawna
Art. 31, art. 56, art. 57 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Art. 20 ust. 1, art. 23, art. 26 ust. 1 pkt 1, art. 27, art. 75 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 91c ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu