Czy sąd zawsze musi przywrócić do pracy zwolnionego z naruszeniem prawa działacza związkowego
Grzegorz S. zatrudniony był w fabryce wytwarzającej meble. Pełnił w zakładzie funkcję przewodniczącego związku zawodowego. Pracodawca, gdy dowiedział się o jego planach dotyczących zarejestrowania działalności gospodarczej i nakłanianiu innych pracowników do podjęcia u niego pracy, zażądał od niego podpisania umowy o zakazie konkurencji. Po odmowie pracodawca rozwiązał z nim umowę o pracę w trybie natychmiastowym bez zgody związku zawodowego. Pracownik wystąpił do sądu o przywrócenie do pracy. Sąd oddalił jego roszczenie, powołując się na zasady współżycia społecznego. Czy zastosowanie tej klauzuli było w tej sytuacji dopuszczalne?
Przede wszystkim należy stwierdzić, iż prowadzenie działalności konkurencyjnej może być postrzegane przez pracodawcę jako przejaw braku lojalności, niedostatecznej dbałości o dobro zakładu pracy, a w konsekwencji także może być przyczyną utraty zaufania do pracownika. Dlatego może uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 52 par. 1 pkt 1, tj. z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Jednym z nich jest bowiem obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy, o którym stanowi art. 100 par. 2 pkt 4 k.p. (por. wyroki SN z 5 września 1997 r., I PKN 223/97, OSNAPiUS 1998/11/327, z 5 lutego 1998 r., I PKN 506/97, OSNAPiUSP 1999/2/45, z 3 marca 2005 r., I PK 263/04, OSNAPiUS 2005/21/337).
W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli pracodawca rozwiązał umowę o pracę z pracownikiem szczególnie chronionym z naruszeniem przepisów, to o tym, czy roszczenie pracownika o przywróceniu do pracy można uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczaniem prawa, decyduje rodzaj czynu pracownika przy uwzględnieniu wyjątkowości odmowy udzielenia ochrony, mogącej być jedynie następstwem szczególnych okoliczności. Ma to miejsce między innymi wówczas, gdy zachowanie pracownika, w wyniku którego rozwiązano z nim umowę o pracę, było wyjątkowo naganne i nie wiązało się z pełnieniem przez pracownika funkcji związkowych. Działalność związkowa nie może bowiem stanowić osłony przed skutkami rażącego i wysoce nagannego naruszenia obowiązków (por. wyroki z 26 czerwca 1998 r., I PKN 215/98, OSNAPiUS 1999/14/461, z 24 marca 2000 r., I PKN 552/99, OSNAPiUS 2001/15/483, z 18 kwietnia 2000 r., I PKN 601/99, OSNAPUS 2001/19/579, z 6 kwietnia 2006 r., III PK 12/06, OSNP 2007/7-8/90).
Sąd Najwyższy niejednokrotnie wypowiadał się, że zastosowanie art. 8 k.p. oznacza, że w miejsce żądanego przywrócenia do pracy możliwe jest na podstawie art. 4771 k.p.c. zasądzenie odszkodowania przewidzianego w art. 56 k.p. Dotyczy to pracownika pełniącego funkcję w zakładowej organizacji związkowej, który rażąco lekceważył podstawowe obowiązki pracownicze i z którym rozwiązano umowę o pracę w trybie art. 52 k.p. z naruszeniem prawa (por. wyroki z 13 maja 1998 r., I PKN 106/98, OSNAPiUS 1999/10/336, z 12 marca 1996 r., I PKN 5/96, OSNAPiUS 1996/19/288, z 22 grudnia 1998 r., I PKN 509/98, OSNAPiUS 2000/4/133, 9 lipca 2008 r., I PK 2/08, Legalis).
@RY1@i02/2009/202/i02.2009.202.168.004b.001.jpg@RY2@
Leszek Jaworski, ekspert z zakresu prawa pracy
Leszek Jaworski
ekspert z zakresu prawa pracy
Podstawa prawna
Art. 8, art. 52 par. 1 pkt 1, art. 100 par. 2 pkt 4 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Art. 4771 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).
Art. 32 ustawy 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu