Czy można ustalić istnienie stosunku pracy pomimo zawarcia umowy cywilnoprawnej
Jestem zatrudniony w sklepie z artykułami papierniczymi na podstawie umowy zlecenia od 2008 roku. Właściciel nie zgodził się na zatrudnienie mnie na podstawie umowy o pracę. Jestem do dyspozycji pracodawcy przez pięć dni w tygodniu. Do moich obowiązków należy sprzedaż towarów oferowanych w sklepie. Właściciel wydaje mi polecenia. Jak chcę się zwolnić wcześniej do domu, muszę od niego uzyskać zgodę. Czy te warunki zatrudnienia oznaczają, że jestem zatrudniony na podstawie stosunku pracy?
Na samym wstępie należy zauważyć, iż zatrudnienie może być wykonywane na podstawie różnych umów, nie tylko na podstawie umowy o pracę. Zatem te same czynności mogą być wykonywane jako realizacja obowiązków pracowniczych lub zobowiązania cywilnoprawnego. Wprawdzie istotna dla należytej kwalifikacji stosunku jest wola stron, niemniej jednak nie może ona mieć charakteru wyłącznie determinującego ostateczne wartościowanie złożonych oświadczeń woli.
Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż łącząca strony umowa ma cechy właściwe umowie o pracę. Cechami charakterystycznymi dla zatrudnienia w ramach stosunku pracy są m.in.: podporządkowanie pracownika pracodawcy, wymóg osobistego świadczenia pracy, odpłatność, ciągłość, dyspozycyjność pracownika, w zasadzie ustalony czas pracy i wykonywanie w zasadzie umówionej pracy.
Nazwanie umowy przez strony umową zlecenia nie stanowi przeszkody do jej zakwalifikowania jako umowy o pracę (wyrok SN z 25 kwietnia 1997 r., II UKN 67/97, OSNAPiUS 1998/2/57). Nazwa umowy bowiem nie ma znaczenia, jeżeli nawiązany stosunek prawny ma cechy wskazane w art. 22 par. 1 (wyrok SN z 7 kwietnia 1999 r., I PKN 642/98, OSNAPiUS 2000/11/417). O tym, że zatrudnienie odbywało się w ramach stosunku pracy, a nie umowy cywilnoprawnej, świadczy wykonywanie pracy zmianowej, dyspozycyjność i podporządkowanie pracodawcy (wyrok SN z 11 września 1997 r., II UKN 232/97, OSNAPiUS 1998/13/407). Sam fakt zawarcia umowy zlecenia nie może przesądzać o jej charakterze, a tym samym nie ma wpływu na kwalifikację dokonywaną przez sąd. Z kolei w wyroku z 5 grudnia 2000 r. Sąd Najwyższy (I PKN 127/2000, OSNAPiUS 2002/15/356) przyjął, iż możliwe jest ustalenie, że umowa nazwana umową o dzieło jest umową o pracę. Jak podkreślono w uzasadnieniu tegoż wyroku, istotne jest ustalenie takich okoliczności jak: sposób wykonywania dzieła, zakres podporządkowania i samodzielności pracownika, osobisty charakter zobowiązania, sposób określenia wynagrodzenia.
W konsekwencji w zaistniałym stanie faktycznym mamy do czynienia z klasyczną umową o pracę, a tym samym istnieje możliwość złożenia pozwu o ustalenie istnienia stosunku pracy z mocą wsteczną.
@RY1@i02/2009/202/i02.2009.202.168.010b.001.jpg@RY2@
Piotr Sak, ekspert z zakresu prawa pracy
ekspert z zakresu prawa pracy
Art. 22 par. 11 ustawy z 26 czerwca 1074 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Art. 189 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu