Czy sąd ma prawo przyznać odszkodowanie

Czytelnik był działaczem związkowym, korzystającym z ochrony przed zwolnieniem. Pracodawca rozwiązał z nim jednak bez wypowiedzenia umowę o pracę, z naruszeniem przepisów. Czytelnik wniósł o przywrócenie do pracy.

- Czy sąd może wbrew mojej woli zasądzić odszkodowanie zamiast przywrócenia do pracy - pyta pan Marek z Kielc.

Tak. Przysługuje mu takie uprawnienie.

Zasadą jest, że w przypadku pracowników szczególnie chronionych (w tym działaczy związkowych) niedopuszczalne jest orzeczenie o odszkodowaniu zamiast żądanego przez pracownika przywrócenia do pracy - nawet jeśli sąd stwierdzi, że przywrócenie do pracy jest niecelowe lub niemożliwe.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się jednak pogląd, że w szczególnie rażących przypadkach naruszenia przez pracownika podlegającego ochronie przed rozwiązaniem z nim stosunku pracy obowiązków pracowniczych możliwe jest nawet oddalenie powództwa o przywrócenie do pracy, chociaż pracodawca naruszył prawo przy rozwiązywaniu z nim stosunku pracy. Tym bardziej więc za dopuszczalne można uznać w takich przypadkach zasądzenie alternatywnego odszkodowania.

Podstawą orzeczenia będzie wówczas art. 8 kodeksu pracy. Oddalenie powództwa na tej podstawie (pomimo tego, że rozwiązanie umowy naruszało prawo) lub zasądzenie odszkodowania zamiast przywrócenia do pracy może mieć miejsce tylko wyjątkowo, w okolicznościach szczególnie rażącego naruszenia przez pracownika obowiązków pracowniczych lub obowiązujących przepisów prawa.

Roszczenie o przywrócenie do pracy w opinii Sądu Najwyższego można uznać za nieuzasadnione, jeżeli zachowanie pracownika było naganne w takim stopniu, że jego powrót do pracy mógłby wywołać zgorszenie innych zatrudnionych pracowników, natomiast naruszenie przez pracodawcę przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę bez wypowiedzenia nie było poważne (por. wyrok SN z 7 stycznia 2010 r., II PK 159/09, LEX nr 577461).

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 8, art. 56 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późń zm.).

Art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).