Czy można wcześniej rozwiązać umowę

Pracodawca zaproponował czytelnikowi zawarcie umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Podczas jej wstępnego sprawdzenia czytelnik doszedł do przekonania, że niektóre jej postanowienia są dla niego mniej korzystne niż przepisy kodeksu pracy. W szczególności dotyczy to możliwości wcześniejszego rozwiązania umowy przez pracodawcę.

- Czy taka umowa będzie ważna? - pyta pan Robert z Tarnowa.

Tak. Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest umową z pogranicza prawa pracy i prawa cywilnego. Nie można więc przyjmować, że jest ona umową z zakresu prawa pracy i wszelkie jej postanowienia mniej korzystne dla pracownika, niż zapewnia to kodeks pracy, są z mocy samego prawa nieważne (por wyrok SN z 2 września 2009 r., II PK 206/08, M.P.Pr. 2010/4/198).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd o dopuszczalności wprowadzenia do umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy prawa odstąpienia od niej, o ile nie pozostaje to w sprzeczności z zasadami prawa pracy. SN opowiada się również za dopuszczalnością wcześniejszego rozwiązania umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy na skutek umówienia się stron w sprawie odstąpienia od umowy lub warunku rozwiązującego. Warunkiem ważności postanowienia o odstąpieniu od umowy jest jednak oznaczenie terminu.

W wyroku z 8 lutego 2007 r. (II PK 159/06, OSNP 2008/7-8/91) SN podkreślił, że zastrzeżenie dla pracodawcy prawa odstąpienia w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy bez określenia terminu wykonania tego prawa jest nieważne (art. 395 par. 1 k.c. w związku z art. 58 par. 1 k.c. i w związku z art. 300 k.p.).

Umowa dająca pracodawcy prawo odstąpienia od niej nie musi natomiast nakładać na niego obowiązku wykazania, że ustały przyczyny uzasadniające zakaz konkurencji. Pracodawca może bowiem sam dokonać takiej oceny, zawiadamiając o tym pracownika. Zdaniem SN ocena ta nie podlega kontroli sądowej, gdyż zależy od subiektywnego przekonania pracodawcy, ważącego własny interes przy formułowaniu zakazu (por. wyrok SN z 4 lutego 2009 r., II PK 223/08, LEX nr 523521).

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn.zm.).

Art. 395 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.)