Czy miejscem wykonywania pracy może być województwo albo cały kraj

Przedmiotem działalności pracodawcy są usługi budowlane. Pracodawca realizuje inwestycje w kilku miejscowościach. Czy przy zawieraniu umów o pracę z nowymi pracownikami jako miejsce wykonywania pracy można wskazać cały ten obszar?

Można tak postąpić, jeśli jest to uzasadnione rodzajem pracy wykonywanej przez te osoby.

Zgodnie z art. 29 par. 1 pkt 2 kodeksu pracy w umowie o pracę trzeba określić miejsce wykonywania pracy przez zatrudnionego. Strony mają dość dużą swobodę w tym zakresie. Jako miejsce wykonywania pracy można wskazać nie tylko stały punkt w znaczeniu geograficznym, ale także pewien obszar określony granicami jednostki administracyjnej podziału kraju lub oznaczony w inny dostatecznie wyraźny sposób (wyrok Sądu Najwyższego z 1 kwietnia 1985 r., I PR 19/85, OSP 1986/3/46). Miejsce pracy może być ustalone na stałe albo jako miejsce zmienne (w granicach określonych w umowie - np. poprzez wymienienie w niej kilku miejscowości).

Uzgodnione przez strony miejsce wykonywania pracy musi być jednak ściśle związane z jej rodzajem. Nie można np. wskazać województwa mazowieckiego jako miejsca wykonywania pracy osoby mającej świadczyć wyłącznie obsługę biurową w siedzibie pracodawcy w Warszawie. Byłoby to natomiast dopuszczalne w przypadku pracownika rzeczywiście wykonującego obowiązki na tym obszarze.Zgodnie z uchwałą SN z 19 listopada 2008 r. (II PZP 11/08, OSNP 2009/13 - 14/166) miejsce świadczenia pracy pracownika mobilnego, oznaczające pewien obszar jego aktywności zawodowej, musi odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Musi to być obszar, w którym pracownicy mobilni będą na stałe zobowiązani do przemieszczania się.

Warto także pamiętać, że w myśl art. 77⁵ par. 1 k.p. pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową.

Zgodniez wyrokiem SN z 9 lutego 2010 r. (I PK 157/09, LEX 604077) stałe miejsce pracy oznacza punktowo lub terytorialnie oznaczony obszar, na którym pracownik stale (zwykle) wykonuje obowiązki pracownicze w granicach obowiązujących go norm czasu pracy.

Jeśli rodzaj pracy uzgodniony przez strony polega na stałym przemieszczaniu się pracownika po określonym obszarze, to praca na tym obszarze jest wykonywana w miejscu pracy (postanowienie SN z 13 maja 2008 r., II PZP 8/08, LEX 485856). Stałe wykonywanie zadań w różnych miejscowościach i terminach, których wyboru dokonuje każdorazowo sam pracownik w ramach uzgodnionego rodzaju pracy, nie jest podróżą służbową. Z inną sytuacją będziemy mieć do czynienia w przypadku, gdy w umowie o pracę jako miejsce wykonywania pracy zostanie wskazane np. województwo mazowieckie, przy czym - zgodnie z poleceniem pracodawcy - pracownik będzie przez dłuższy czas, systematycznie świadczyć pracę w Siedlcach. W takim przypadku jego stałym miejscem pracy - w rozumieniu art. 77⁵ par. 1 k.p. - będą Siedlce. Jeśli w tym czasie pracodawca poleci mu wykonanie zadania służbowego np. w Płocku, pracownik będzie uprawniony do należności z tytułu podróży służbowej.

Takie stanowisko zostało wyrażone ostatnio w uchwale SN z 9 grudnia 2011 r. (II PZP 3/11, Biul. SN 2011/12/21). SN stwierdził w niej, że pracownikowi firmy budowlanej, realizującej inwestycje w różnych miejscowościach, można wskazać w umowie - jako miejsce wykonywania pracy - miejsce, gdzie pracodawca prowadzi budowy lub innego rodzaju stałe prace (ewentualnie ze wskazaniem, na jakim obszarze). Każdorazowo stałym miejscem pracy takiego pracownika, w rozumieniu art. 77⁵ par. 1 k.p., będzie jednak to miejsce spośród określonych w umowie, w którym pracownik przez dłuższy czas, będzie systematycznie świadczył pracę.

Ważne

W granicach uzgodnionych w umowie, miejsce pracy wyznacza pracodawca. Zmiana ustaleń umownych wymaga jednak wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 k.p.).

Anna Puszkarska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 29 par. 1 pkt 2, art. 42, art. 77⁵ par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).