Jakie konsekwencje grożą pracownikowi w prywatnej firmie za spowodowanie szkody

@RY1@i02/2012/017/i02.2012.017.08800060a.802.jpg@RY2@

Anna Telec, radca prawny

Kodeks pracy rozróżnia odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez pracownika z winy umyślnej oraz z winy nieumyślnej. Już z tego rozróżnienia wynika, że odpowiedzialność odszkodowawcza pracownika wobec pracodawcy wchodzi w grę wyłącznie wówczas, gdy można mu w ogóle przypisać winę. Za działania niezawinione pracownik nie odpowiada. Pracownik, który wyrządził pracodawcy szkodę z winy nieumyślnej, jest obowiązany do zapłaty odszkodowania w wysokości wyrządzonej szkody, przy czym nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu jej wyrządzenia. W przypadku winy umyślnej pracownik, zgodnie z art. 122 kodeksu pracy, będzie musiał pokryć szkodę w całości. Wina nieumyślna pracownika może mieć postać lekkomyślności - jeżeli pracownik, przewidując możliwość wyrządzenia szkody, bezpodstawnie przypuszcza, że tego uniknie, albo niedbalstwa - jeżeli pracownik nie przewiduje możliwości wyrządzenia swoim zachowaniem szkody, mimo że powinien przewidzieć nastąpienie tego skutku. Wina umyślna może mieć formę zamiaru bezpośredniego (gdy pracownik chce wyrządzić pracodawcy szkodę) albo zamiaru ewentualnego (gdy pracownik, wiedząc o możliwości wyrządzenia szkody, godzi się na taki skutek).

Pracodawca jest obowiązany wykazać okoliczności uzasadniające odpowiedzialność pracownika (w tym również jego winę oraz związek między zawinionym zachowaniem i szkodą), a także wysokość powstałej szkody. Gdyby okazało się, że szkoda wynikła z zachowania kilku pracowników, każdy z nich ponosi odpowiedzialność za część szkody stosownie do przyczynienia się do niej i stopnia winy, a jeżeli nie jest możliwe ustalenie stopnia winy i przyczynienia się poszczególnych pracowników do powstania szkody, odpowiadają oni w częściach równych. Zasada ta dotyczy sytuacji, w której pracownicy wyrządzili szkodę z winy nieumyślnej. W orzecznictwie sądowym panuje pogląd, że w przypadku umyślnego wyrządzenia szkody przez kilku pracowników odpowiedzialność współsprawców jest odpowiedzialnością solidarną opartą na prawie cywilnym. Każdy z nich odpowiada za całość szkody, a od pracodawcy zależy, czy będzie dochodził odszkodowania od wszystkich łącznie, od kilku czy od jednego z nich (zaspokojenie roszczenia przez któregokolwiek ze sprawców zwalnia pozostałych).

Bardziej restrykcyjne zasady obowiązują w przypadku odpowiedzialności za mienie powierzone pracownikowi. Art. 124 kodeksu pracy stanowi, że pracownik, któremu powierzono z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się pieniądze, papiery wartościowe, kosztowności, narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty, a także środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze, odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu także wówczas, gdy do jej wyrządzenia doszło z winy nieumyślnej. Pracownik odpowiada w pełnej wysokości również za szkodę w mieniu innym niż wymienione, powierzonym mu z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się. Od odpowiedzialności tej pracownik może się uwolnić, jeżeli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia.

MM