Czy pracownik odpowiada za powierzone mu mienie osób trzecich

radca prawny, Kancelaria Prawna Sobczyk i Współpracownicy

Powierzenie pracownikowi mienia z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się skutkuje tym, iż, co do zasady, pracownik odpowiada za szkodę powstałą w tym mieniu w pełnej wysokości. Warunkiem tej zaostrzonej odpowiedzialności pracownika jest prawidłowe powierzenie mienia. Wymóg ten zostaje spełniony, gdy pracownik wyrazi zgodę na przyjęcie takiej odpowiedzialności oraz wejdzie w faktyczne posiadanie mienia w warunkach zapewniających możliwość jego zabezpieczenia przed dostępem osób nieupoważnionych i utrzymania go w stanie zgodnym z jego przeznaczeniem, a następnie dokonania jego zwrotu lub wyliczenia się z niego.

Przepis art. 124 k.p. wymienia przykładowo kategorie mienia, które mogą zostać powierzone pracownikowi z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia (pieniądze, kosztowności, papiery wartościowe, narzędzia, środki ochrony indywidualnej, odzież i obuwie robocze). Nie jest to jednak katalog zamknięty, co oznacza, iż można dokonać powierzenia innych niż wymienione składników mienia. Z treści powołanego przepisu wynika, iż zastosowanie wskazanych w nim reguł odpowiedzialności nie jest warunkowane tym, czy powierzone pracownikowi mienie stanowiło własność zatrudniającego go pracodawcy, czy też osób trzecich.

W opinii Sądu Najwyższego nie ma żadnych racjonalnych przesłanek do twierdzenia, że pracodawca może powierzyć pracownikowi tylko mienie własne. Przyjęcie takiego stanowiska pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z działalnością wielu zakładów pracy, których funkcjonowanie opiera się na dysponowaniu mieniem osób trzecich, jak ma to miejsce przykładowo w punktach usługowych, komisach czy przy usługach przewozowych. Przy objęciu pracownika odpowiedzialnością za mienie powierzone nie jest istotne to, czyją własność stanowiło mienie, lecz czy zostało ono powierzone pracownikowi przez pracodawcę w sposób odpowiadający treści art. 124 k.p. (por. uchwała Sądu Najwyższego z 21 grudnia 1987 r., III PZP 54/87, OSNCP 1989 Nr 9, poz. 132).

Należy jednak zauważyć, że ujawnienie braku w powierzonym pracownikowi mieniu osób trzecich nie oznacza wyrządzenia szkody pracodawcy, który w tym momencie nie poniósł jeszcze uszczerbku majątkowego. Pracodawca dozna szkody dopiero po zapłaceniu osobom trzecim odszkodowania. Z tego względu z chwilą stwierdzenia braku w powierzonym mieniu osób trzecich pracodawca nie może jeszcze żądać naprawienia szkody od pracownika. Roszczenie odszkodowawcze pracodawcy (według zasad określonych w art. 124 - 127 k.p.) powstaje dopiero z chwilą naprawienia szkody osobom trzecim i ma charakter roszczenia regresowego (por. wyrok SN z 19 kwietnia 2010 r., II PK 307/09, OSNP 2011 nr 19-20, poz. 251).

Podstawa prawna

Art. 124 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).