Czas na wpłaty odpisu na ZFŚS oraz udzielenie urlopu zaległego

@RY1@i02/2013/177/i02.2013.177.21700030a.802.jpg@RY2@

Te dodatkowe obowiązki to: udzielenie pracownikowi urlopu niewykorzystanego za 2012 rok oraz przekazanie drugiej raty odpisu wraz ze zwiększeniami na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Wyjaśniamy, jakie zasady obowiązują i o czym należy pamiętać przy realizacji tych obowiązków.

Wolne za poprzedni rok

Jeżeli pracownik nie wykorzystał urlopu wypoczynkowego w roku, w którym nabył do niego prawa, pracodawca ma obowiązek udzielić mu tego wolnego najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 168 kodeksu pracy; dalej: k.p.).

Urlop wypoczynkowy powinien być pracownikowi udzielony w tym roku kalendarzowym, w którym uzyskał on do niego prawo. Dodatkowo powinien być udzielany zgodnie z planem urlopów ustalonym przez pracodawcę, który zobowiązany jest w tym zakresie wziąć pod uwagę wnioski pracowników oraz konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Z początkiem kolejnego roku urlop ten staje się urlopem zaległym.

W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjęto linię interpretacji, zgodnie z którą termin ten jest zachowany, jeżeli pracownik rozpoczął zaległy urlop przed upływem 30 września danego roku. W art. 168 k.p. mowa jest tylko o obowiązku udzielenia urlopu, a nie jego wykorzystaniu przez pracownika. Oznacza to, że pracodawca może udzielić zatrudnionemu zaległego urlopu nawet w ostatnim dniu września.

Urlopem zaległym może stać się nie tylko urlop przysługujący pracownikowi na mocy przepisów kodeksu pracy, lecz także urlop dodatkowy, do którego pracownik nabywa prawo na podstawie przepisów szczególnych, np. dodatkowy urlop przysługujący pracownikom niepełnosprawnym.

Jednocześnie należy zaznaczyć, że urlop na żądanie nie przechodzi na następny rok kalendarzowy. W praktyce oznacza to, że jeżeli w danym roku pracownik nie korzystał z urlopu na żądanie (albo wykorzystał mniej niż 4 dni takiego urlopu), nie spowoduje to zwiększenia wymiaru urlopu na żądanie w kolejnym roku. Te niewykorzystane dni urlopu na żądanie 1 stycznia staną się częścią urlopu zaległego, udzielanego pracownikowi w terminie uzgodnionym z pracodawcą, ale w odróżnieniu od zwykłego urlopu ta część urlopu zaległego nie musi być udzielona pracownikowi do końca września roku następnego. Zgodnie z art. 168 zdanie drugie obowiązek udzielenia pracownikowi urlopu zaległego w terminie wskazanym w tym przepisie nie dotyczy części urlopu udzielanego zgodnie z art. 167² k.p. (a więc urlopu na żądanie).

W praktyce często się zdarza, że pracownicy nie chcą wykorzystywać zaległych urlopów w terminie określonym w art. 168 k.p. W tej sprawie zabrał głos Sąd Najwyższy, który stanął po stronie pracodawców, przyznając im prawo do wysłania pracownika na urlop zaległy nawet bez jego zgody (wyrok SN z 24 stycznia 2006 r., sygn. akt I PK 124/05, OSNP 2006/23-24/354).

Nieudzielenie pracownikowi niewykorzystanego urlopu w terminie określonym w art. 168 k.p. może zostać uznane za wykroczenie przeciwko prawom pracownika, zagrożone karą grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

Należy dodać także, że roszczenia ze stosunku pracy, w tym o urlop, przedawniają się z upływem 3 lat od dnia ich wymagalności.

Druga rata na rachunek funduszu

Do 30 września pracodawca ma obowiązek przekazać na rachunek bankowy ZFŚS równowartość dokonanych odpisów i zwiększeń na 2013 rok. Niedotrzymanie terminu grozi nałożeniem na niego kary grzywny.

Jednocześnie należy zaznaczyć, że do 31 maja pracodawca przekazuje kwotę stanowiącą co najmniej 75 proc. odpisów podstawowych oraz odpisów ustalanych odrębnie dotyczących pracowników młodocianych i pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze (art. 6 ust. 2 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych; dalej: ustawa).

W 2013 roku wysokość odpisu podstawowego oraz odpisów szczególnych na ZFŚS została utrzymana na poziomie obowiązującym w ubiegłym roku. Zgodnie z art. 5a ustawy w 2013 roku przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy (czyli wynagrodzenie przyjęte do ustalania odpisów na ZFŚS), należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2010 roku ogłoszone przez prezesa GUS na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy.

Przypomnijmy, że zgodnie z obwieszczeniem prezesa GUS z 18 lutego 2011 r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2010 roku wyniosło 2822,66 zł, a w drugim półroczu 2010 roku - 2917,14 zł. Jeżeli wartość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w drugim półroczu ubiegłego roku jest wartością wyższą od przeciętnego wynagrodzenia za rok ubiegły, wówczas podstawą odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych jest wynagrodzenie w drugim półroczu 2010 roku, czyli była to kwota 2917,14 zł. [tabela]

Sytuacje, które mogą być powodem niewykorzystania wypoczynku:

● przesunięcie urlopu na wniosek pracownika lub z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy (art. 164 k.p.),

● przesunięcie urlopu, jeżeli pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy (art. 165 k.p.),

● niemożność wykorzystania urlopu z przyczyn wymienionych w art. 166 k.p.,

● odwołanie pracownika z urlopu (art. 167 k.p.).

Podstawowy (na jednego zatrudnionego)	37,50 proc.	1093,93 zł	2917,14 zł (przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w II półroczu 2010 roku)
Szczególne:	50 proc.	1458,57 zł
na jednego zatrudnionego w uciążliwych warunkach
na jednego zatrudnionego zaliczonego do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności	43,75 proc.	1276,25 zł
na pracownika młodocianego	w 1. roku nauki	5 proc.	145,86 zł
w 2. roku nauki	6 proc.	175,03 zł
w 3. roku nauki	7 proc.	204,20 zł
odpis zwiększający wysokość odpisu podstawowego na każdego emeryta objętego opieką socjalną pracodawcy	6,25 proc.	182,32 zł
odpis zwiększający fundusz dotyczący pracodawców, którzy utworzyli żłobek lub klub dziecięcy oraz przeznaczyli z funduszu kwotę odpowiadającą 7,5 punktu procentowego odpisu podstawowego; warunkiem dokonania zwiększenia jest przeznaczenie całości tego zwiększenia na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego	7,50 proc.	218,79 zł

Katarzyna Dąbrowska

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 168 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 3-8 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 592 z późn. zm.).