Czy można zmusić pracowników do wykorzystania urlopu

Jeżeli pracodawca ogłosi dzień 2 maja dniem wolnym od pracy, pracownicy nie będą zobowiązani do świadczenia pracy, a obowiązek wypłaty wynagrodzenia będzie zależał od tego, czy są oni wynagradzani według stawek miesięcznych, czy godzinowych. Jeżeli jednak pracodawca wprowadzi przerwę w wykonywaniu pracy, to ci, którzy wcześniej wyrazili gotowość wykonywania w tym czasie pracy, nie mają obowiązku stawiania się do pracy i zachowują prawo do wynagrodzenia (w wysokości ustalanej na podstawie art. 81 par. 1 k.p.). Pracownicy nie mają przy tym obowiązku usprawiedliwiania swojej nieobecności czy tym bardziej nie mogą być zobowiązywani do korzystania w tym czasie z urlopu wypoczynkowego. Wystarczającym usprawiedliwieniem niewykonywania pracy jest decyzja pracodawcy o wprowadzeniu przerwy.

Pracodawca nie może zobowiązywać pracowników do skorzystania z urlopu, jeśli chce wstrzymać pracę w zakładzie na tzw. długi weekend. Urlop służy zaspokajaniu potrzeb pracownika, a nie pracodawcy. Reguł tych nie zmienia treść art. 163 par. 1 k.p., zgodnie z którym urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów, z uwzględnieniem wniosków pracowników oraz konieczności zapewnienia normalnego toku pracy. Przełożony może jedynie przesunąć uzgodniony wcześniej termin urlopu, jeżeli jest to uzasadnione jego szczególnymi potrzebami, a nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia w toku pracy (art. 164 par. 2 k.p.).

Nie jest godne pochwały również postępowanie pracowników polegające na korzystaniu ze zwolnień od pracy w związku z oddawaniem krwi, aby nie tracić urlopu.

Decyzja pracodawcy o wstrzymaniu pracy w zakładzie w długi weekend stanowi dzień rozkładowo wolny od pracy lub przerwę w wykonywaniu pracy w rozumieniu art. 81 par. 1 k.p.

Wprowadzenie 2 maja dnia wolnego od pracy będzie dla pracowników wynagradzanych miesięcznie dniem płatnym (ich wynagrodzenie jest stałe). W przypadku pracowników wynagradzanych godzinowo rozkład może zostać ułożony w taki sposób, że będzie to dzień wolny, niepłatny.

Przerwa w wykonywaniu pracy jest rozumiana w świetle art. 81 par. 1 k.p. jako okres, w którym pracownik zachowuje gotowość do wykonywania pracy, a jej niewykonywanie wynika wyłącznie z przyczyn dotyczących pracodawcy (tj. z decyzji pracodawcy o wprowadzeniu przerwy). "Gotowość do wykonywania pracy" należy rozumieć w taki sposób, że w momencie ogłoszenia przez pracodawcę przerwy w wykonywaniu pracy pracownicy nie mieli zaplanowanego na ten dzień urlopu wypoczynkowego lub innego wydarzenia uprawniającego ich do zwolnienia od pracy oraz że wyrazili gotowość stawienia się w tym dniu do pracy i wykonywania pracy. Wraz z ogłoszeniem przerwy pracownicy nie mają obowiązku stawiania się do pracy w dniu jej udzielenia.

@RY1@i02/2013/076/i02.2013.076.21700090a.803.jpg@RY2@

Sławomir Paruch, radca prawny, partner w kancelarii Raczkowski i Wspólnicy

Sławomir Paruch

radca prawny, partner w kancelarii Raczkowski i Wspólnicy

Podstawa prawna

Art. 81 par. 1, art. 164 par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).