Nauczyciel straci zatrudnienie, gdy odmówi powrotu do pracy

Nauczyciel fizyki zatrudniony na podstawie mianowania z powodu reorganizacji szkoły został przeniesiony w stan nieczynny. Wkrótce potem jedna z nauczycielek tej szkoły uległa wypadkowi. Otrzymała orzeczenie o utracie zdolności do pracy i złożyła wniosek o rentę. W tej sytuacji szef placówki poinformował pedagoga o przywróceniu go do pracy. Ten jednak nie chciał podjąć obowiązków. Czy mógł podjąć decyzję o dalszym pozostawaniu w stanie nieczynnym?

Nie. Skutkiem nieprzyjęcia przez niego propozycji powrotu do pracy było wygaśnięcie stosunku pracy. Nastąpiło to z mocy prawa. Zgodnie z art. 20 ust. 7 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela dyrektor szkoły ma obowiązek przywrócenia do pracy w pierwszej kolejności nauczyciela pozostającego w stanie nieczynnym w razie powstania możliwości ponownego podjęcia przez nauczyciela pracy w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony lub na okres, na który została zawarta umowa, w tej samej szkole, na tym samym lub innym stanowisku, pod warunkiem posiadania przez nauczyciela wymaganych kwalifikacji. Odmowa podjęcia pracy przez nauczyciela powoduje wygaśnięcie stosunku pracy z dniem odmowy.

Przeniesienie w stan nieczynny jest szczególnym uprawnieniem nauczyciela, z którego może skorzystać w sytuacji, gdy następuje częściowa likwidacja szkoły, w której jest zatrudniony.

Zmiany organizacyjne

Nauczyciel może być także przeniesiony w stan nieczynny w razie zmian organizacyjnych, uniemożliwiających dalsze jego zatrudnienie na danym stanowisku, z powodu:

wzmniejszenia liczby klas lub oddziałów,

wzmniejszenia liczby godzin nauczania danego przedmiotu z uwagi na zmniejszenie liczby uczniów,

wzmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie w pełnym wymiarze zajęć.

We wskazanych wyżej sytuacjach nauczyciel może złożyć wniosek o przeniesienie go w stan nieczynny. Brak takiego wniosku jest podstawą do rozwiązania z nim stosunku pracy. W takim przypadku wypowiedzenie może nastąpić również w sytuacji, gdy nauczyciel mianowany przebywa np. na zwolnieniu lekarskim. Do nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania nie stosuje się bowiem art. 41 k.p., który zakazuje wymówienia angażu w trakcie usprawiedliwionej nieobecności zatrudnionego w pracy.

Pismo jest wiążące

Wniosek pedagoga o przeniesienie w stan nieczynny jest wiążący dla szefa szkoły. O takim uprawnieniu musi on poinformować nauczyciela. Tego rodzaju informacja może być przekazana w piśmie zawierającym oświadczenie woli o wypowiedzeniu stosunku pracy. Nauczyciel nie ma jednak obowiązku złożenia wniosku o przeniesienie w stan nieczynny przed wymówieniem mu zatrudnienia ani nie jest związany wyznaczonym mu przez dyrektora szkoły terminem do jego złożenia tego wniosku (wyrok SN z 18 grudnia 2002 r., sygn. akt I PK 15/02, OSNP 2004/12/207).

Oświadczenie dyrektora szkoły o przeniesieniu w stan nieczynny wywołuje skutek z chwilą dotarcia do nauczyciela. Od tego czasu liczy się sześciomiesięczny okres, przez który trwa stan nieczynny. Po jego upływie stosunek pracy wygasa.

Prawa do stanu nieczynnego nie ma jednak nauczyciel całkowicie likwidowanej szkoły. Uzasadnione jest to tym, że stan nieczynny nie jest rozwiązaniem stosunku pracy. Pedagog nadal korzysta wówczas z praw pracowniczych. Jest to niemożliwe w sytuacji, gdy placówka, która miałaby zapewnić te prawa, zostałaby zlikwidowana.

Świadczenia pracownicze

Nauczycielowi przeniesionemu w stan nieczynny do czasu wygaśnięcia stosunku pracy przysługuje prawo do comiesięcznej pensji zasadniczej bez innych składników wynagrodzenia, np. dodatku za wysługę lat. Należą mu także inne świadczenia pracownicze, np. prawo do urlopu wypoczynkowego.

W okresie przebywania w stanie nieczynnym pedagog może podjąć zatrudnienie w innej lub w tej szkole, w której pracował przed przeniesieniem. Dodatkowy angaż może być zawarty, gdy wynika to z konieczności realizacji programu nauczania. Jedynym ograniczeniem wykonywania zatrudnienia jest jego okres. Nie może być on bowiem dłuższy niż sześciomiesięczny okres stanu nieczynnego. Z nauczycielem zawierana jest wtedy odrębna umowa. Przez okres dodatkowego zatrudnienia pedagog otrzymuje pensję z tego tytułu oraz pensję wynikającą z pozostawania w stanie nieczynnym.

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 20 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).