Dodatkowe zajęcia zarobkowe tylko za zgodą szefa urzędu

Członek korpusu służby cywilnej zatrudniony w izbie skarbowej zamierza założyć firmę, której przedmiotem działalności będą usługi z zakresu prowadzenia ksiąg rachunkowych i doradztwa podatkowego. Czy może on wykonywać taką działalność?

Ze względu na miejsce zatrudnienia urzędnika podjęcie takiej działalności jest niedopuszczalne. Nie może on bowiem wykonywać czynności lub zajęć podważających zaufanie do służby. Taki sam zakaz dotyczy także pracownika. Chodzi więc o podejmowanie działań, które mogłyby np. być postrzegane jako niezgodne z misją służby cywilnej, negatywnie wpływać na ocenę rzetelności i bezstronność wykonywanych zadań lub nie byłyby do pogodzenia z obowiązkiem dotrzymywania tajemnicy ustawowo chronionej. Wykonywanie takiej działalności może spowodować także zarzut naruszenia przez niego podstawowych obowiązków członka korpusu służby cywilnej, o których mowa w art. 76 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (dalej: u.s.c.). To z kolei powoduje, że urzędnik złamie kolejny zakaz. Nie może on bowiem wykonywać czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy.

Zgoda kierownika

Zakazy zawarte w ustawie nie oznaczają jednak, że członkowie korpusu służby cywilnej bezwzględnie nie mogą wykonywać jakiejkolwiek dodatkowej działalności. Możliwe to jest, gdy stosownie do treści art. 80 ust. 2 u.s.c. urzędnik służby cywilnej uzyskał zgodę dyrektora generalnego na podjęcie zajęć zarobkowych. Przy czym pojęcie "zajęcia zarobkowe" oznacza wykonywanie wszelkich zajęć związanych z uzyskiwaniem dochodów w ramach różnorodnych form prawnych, czyli np. stosunku pracy, umowy cywilnoprawnej, działalności gospodarczej (www.kprm.gov.pl).

Zgody takiej nie musi uzyskiwać pracownik korpusu. Jego, podobnie jak urzędnika, obowiązuje konieczność otrzymania zgody szefa urzędu na podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Dotyczy to jednak wyłącznie wykonywania zadań na podstawie nawiązanego stosunku pracy.

Pracownik służby cywilnej musi jednak pamiętać, że przedmiot oraz czynności lub zajęcia wykonywane w ramach dodatkowego zatrudnienia lub zajęć zarobkowych nie mogą pozostawać w sprzeczności zarówno z obowiązkami wynikającymi z ustawy, jak i podważać zaufania do służby cywilnej. Wspomniany zakaz odnosi się również do czynności lub zajęć podejmowanych przez pracownika służby cywilnej, w stosunku do których nie jest konieczne uzyskanie zgody dyrektora generalnego urzędu. [przykład]

Konsekwencje naruszenia zakazu

Podjęcie działalności zarobkowej przez urzędnika albo dodatkowego zatrudniania członka korpusu służby cywilnej bez zgody kierownika urzędu (albo bez zwracania się o nią) stanowi przewinienie służbowe, które podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej lub stanowi podstawę do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia. Takie same skutki powinno spowodować wykonywanie czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy lub podważających zaufanie do służby cywilnej.

Zgodnie z art. 113 ust. 1 u.s.c. członek korpusu służby cywilnej odpowiada dyscyplinarnie za naruszenie obowiązków. W regulacji nie wskazano wprost czynów zagrożonych taką odpowiedzialnością. Wobec powyższego to do dyrektora generalnego (kierownika urzędu) należy ocena, czy dany czyn lub jego zaniechanie mieści się w kategoriach naruszenia obowiązków członków korpusu służby cywilnej. Ocena ta jest następnie weryfikowana przez komisję dyscyplinarną. Niewątpliwie jednak naruszenie powyższych zakazów jest czynem, który kwalifikuje się do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Należy bowiem zwrócić uwagę, że art. 30 ust. 2 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.) w przypadku złamania podobnie sformułowanego zakazu przewiduje obligatoryjne rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia.

Utrata pracy

Zwolnienie urzędnika służby cywilnej z pracy bez wypowiedzenia przewiduje art. 71 ust. 7 pkt 1 u.s.c. Zgodnie z tym przepisem może to nastąpić w razie ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków członka korpusu służby cywilnej, jeżeli wina urzędnika jest oczywista. Taka sama sankcja grozi pracownikowi służby cywilnej. W jego przypadku zwolnienie z urzędu bez wypowiedzenia następować będzie na podstawie art. 52 par. 1 pkt 1 kodeksu pracy w związku z art. 9 ust. 1 u.s.c. (por. wyrok SN z 24 sierpnia 2008 r., I PK 36/10, LEX nr 611812).

Uwaga

Zakazu wykonywania czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy lub podważających zaufanie do służby cywilnej nie uchyla nawet udzielona wcześniej przez dyrektora izby skarbowej zgoda na ich podjęcie

PRZYKŁAD

Nie zaniedbując obowiązków

Zatrudniony w ministerstwie pracownik służby cywilnej dodatkowo dorabiał do pensji tłumaczeniem książek. Działalność tę wykonywał w ramach umowy o dzieło. Nie musiał on mieć uprzedniej zgody dyrektora generalnego na zawarcie kontraktu cywilnego. Tłumaczenia jednak wykonywał często w miejscu pracy, wskutek czego nie był w stanie wykonywać swoich pracowniczych zadań w terminie. Zatem dodatkowa działalność była sprzeczna z obowiązkami wynikającymi z ustawy. Z jej art. 76 ust. 1 pkt 4 wynika, że członek korpusu służby cywilnej musi wykonywać powierzone zadania sprawnie i terminowo.

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 9 ust. 1, art. 71 ust. 7 pkt 1, art. 76 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 80, art. 113 ust. 1, art. 114 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).