Jak rozliczyć czas pracy ordynatora szpitala z uwzględnieniem dyżurów i nadgodzin

W przypadku lekarzy możliwych jest kilka różnych aktywności poza pracą wynikającą z wymiaru czasu pracy. Większość z nich, a mianowicie dyżury, dyżury medyczne i gotowość do udzielania świadczeń zdrowotnych, może być planowana już na etapie układania harmonogramów czasu pracy. Poza tym w razie szczególnych potrzeb pracodawcy możliwe jest polecanie pracy w godzinach nadliczbowych, które rzecz jasna nie mogą być planowane, gdyż naruszałoby to przepisy o czasie pracy.

Lekarze są pracownikami, którzy pracują w krótszych od kodeksowych normach czasu pracy. Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej ich norma dobowa wynosi bowiem 7 godzin 35 minut, a tygodniowa przeciętnie 37 godzin 55 minut. Wymiar czasu pracy w lutym wynosił zatem 151 godzin 40 minut (37 godz. 55 min. x 4 tyg.), czyli 20 dni roboczych i tyle było dni od poniedziałku do piątku, co oznacza prawidłowe zaplanowanie czasu pracy.

Godziny nadliczbowe

Ordynator jest lekarzem, który jest jednocześnie kierownikiem wyodrębnionej komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, a więc w świetle art. 151⁴ k.p. wykonuje w razie konieczności pracę w godzinach nadliczbowych bez prawa do wynagrodzenia z tego tytułu, z wyjątkiem nadgodzin przypadających w niedziele i święta. Jedynie wadliwa organizacja pracy i systematyczne wykonywanie pracy w godzinach nadliczbowych mogą uzasadniać jego roszczenie o wynagrodzenie z tego tytułu. W rozpatrywanym przypadku praca w nadgodzinach miała miejsce jedynie przez 3 dni w skali miesiąca po 2 godziny, a więc nie miała ona dużego nasilenia, w związku z czym z całą pewnością można stwierdzić, że ordynator nie nabył prawa do wynagrodzenia z tytułu nadgodzin.

Dyżury kodeksowe i medyczne

Jednak poza nadgodzinami ordynator miał zaplanowane jeszcze 3 inne aktywności, które niestety trzeba rozpatrzyć odrębnie, odnosząc się do każdej z nich. Przede wszystkim należy przy tym stwierdzić, że Sąd Najwyższy w wyroku z 17 lipca 2006 r. (I PK 27/06, OSNP 2007/13-14/196) wprost rozstrzygnął, że dyżur pełniony przez ordynatora w domu pod telefonem może być dyżurem pełnionym w ramach całodobowego nadzoru związanego z powierzoną funkcją kierowniczą (art. 151⁵ k.p.), za który nie przysługuje czas wolny ani wynagrodzenie (art. 151⁵ par. 3 k.p.), albo pozostawaniem poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, za co przysługuje wynagrodzenie. Tak więc w rozpatrywanym przypadku pracodawca prawidłowo rozdzielił już na etapie planowania dodatkowych zadań, kiedy pracownik dyżuruje jako ordynator (kierownik komórki organizacyjnej), a kiedy jako lekarz (pracownik medyczny). Z tego względu jeden dyżur domowy pełniony w niedzielę był niepłatny, gdyż był to dyżur kodeksowy pełniony przez kierownika, w trakcie którego nie wykonywał on pracy.

Ordynator otrzyma jednak wynagrodzenie za dyżury medyczne oraz za okresy pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych.

Z prawem do wynagrodzenia

Za czas dyżuru medycznego ma on prawo do wynagrodzenia obliczanego jak wynagrodzenie za nadgodziny. Zgodnie bowiem z art. 95 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej do wynagrodzenia za pracę w ramach pełnienia dyżuru medycznego stosuje się odpowiednio art. 151¹ par. 1-3 k.p. W tym przypadku wyłączone jest stosowanie art. 151⁴ k.p., w związku z czym każdy lekarz bez względu na stanowisko ma prawo do tego wynagrodzenia.

Przy rozliczaniu dyżurów medycznych nie stosuje się art. 151³ k.p. obligującego do oddawania dni wolnych za pracę w dniach wolnych z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy (art. 95 ust. 4 zdanie 2 ustawy o działalności leczniczej), czyli w rozpatrywanym przypadku w soboty. Oznacza to, że dyżury medyczne w takie dni są wynagradzane tak samo jak nadgodziny.

Z tytułu dyżuru medycznego wynoszącego w soboty po 12 godzin pracownik nabędzie zatem prawo do dodatku w wysokości 100 proc. za pierwszych 7 godz. 35 min. i 50 proc. wynagrodzenia za ostatnie 4 godziny 25 minut. Takie rozliczenie jest skutkiem przyjęcia w art. 151¹ par. 2 k.p. zasady, zgodnie z którą pierwszeństwo w rozliczaniu mają zawsze nadgodziny dobowe, a 100 proc. dodatku z tytułu przekroczenia normy średniotygodniowej płacimy tylko wtedy, gdy praca ta nie jest jednocześnie skutkiem przekroczenia normy dobowej.

Norma dobowa lekarza wynosi 7 godz. 35 min., z czego wynika taka liczba nadgodzin średniotygodniowych i po jej przekroczeniu nadgodziny dobowe.

Zgodnie ze stanowiskiem Głównego Inspektoratu Pracy z 16 kwietnia 2008 r. w sprawie zasad wynagradzania za dyżury medyczne (GPP-302-4560-202/08/PE) wynagrodzenie za pracę wykonaną w ramach dyżurów medycznych przysługuje pracownikowi w normalnych terminach płatności, tj. każdego miesiąca, a nie dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego (tak jak przy przekroczeniu przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy). W ocenie GIP nie dochodzi bowiem w tej sytuacji do pracy w godzinach nadliczbowych i ustalenie prawa do takiego wynagrodzenia może nastąpić w każdym miesiącu, w którym taki dyżur został zrealizowany, zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 85 k.p., bez względu na długość okresu rozliczeniowego przyjętego w danym podmiocie leczniczym.

Wysokość należności

Za dyżur medyczny trzeba zatem wypłacić stawkę normalnego wynagrodzenia za nadgodziny oraz odpowiednio dodatki w wysokości 50 proc. lub 100 proc. wynagrodzenia. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2011 r. (II PK 3/11, LEX nr 1044010) przez normalne wynagrodzenie należy rozumieć wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie. Obejmuje ono wynagrodzenie zasadnicze wynikające z osobistego zaszeregowania pracownika oraz dodatkowe składniki wynagrodzenia o charakterze stałym, jeśli pracownik ma do nich prawo na podstawie obowiązujących w zakładzie przepisów płacowych. W rozpatrywanym przypadku będzie to zarówno wynagrodzenie zasadnicze, jak i dodatek ordynatorski.

Podstawą obliczania dodatku za dyżury medyczne jest wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania pracownika, określone stawką godzinową lub miesięczną, co wynika wprost z art. 151¹ par. 3 k.p. Sąd Najwyższy w wyroku z 23 maja 2012 r. (I PK 175/11, LEX nr 1218158) stwierdził zaś wyraźnie, że dodatek ordynatorski uzależniony procentowo od płacy zasadniczej nie stanowi osobistego zaszeregowania pracownika określonego stawką miesięczną. U podstaw tego twierdzenia SN legło posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "osobiste zaszeregowanie pracownika określone stawką godzinową lub miesięczną", co wskazuje, że chodzi tu o jeden, podstawowy i niezmienny składnik wynagrodzenia miesięcznego lub godzinowego, bez dodatków i dopłat oraz premii. Taki składnik jest wyodrębniany w systemach płacowych większości pracodawców. Podstawą obliczenia dodatku będzie więc jedynie zasadnicza pensja lekarza.

Natomiast za okresy pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych lekarz nabywa prawo do 50 proc. stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego, ustalanej przez podzielenie wynagrodzenia zasadniczego przez wymiar czasu pracy obowiązujący w danym miesiącu (art. 98 ust. 2 i 3 ustawy o działalności leczniczej). W przypadku wezwania do podmiotu leczniczego należałoby zastosować przepisy dotyczące dyżuru medycznego.

Grafik pracy w lutym 2013 roku

Data

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Dzień

Pt

Sob

Nd

Pon

Wt

Śr

Czw

Pt

Sob

Nd

Pon

Wt

Śr

Czw

Pt

Sob

Plan

7:35

D 12

7:35

7:35

7:35

7:35

7:35

7:35 + 5:25 G

7:35

7:35

7:35

7:35

D 12

Wyk.

7:35

12

7:35

9:35

7:35

7:35

7:35

7:35

7:35

7:35

7:35

7:35

12

Data

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Dzień

Nd

Pon

Wt

Śr

Czw

Pt

Sob

Nd

Pon

Wt

Śr

Czw

Plan

7:35

7:35

7:35

7:35

7:35

D dom 12

-

-

12

Wyk.

9:35

7:35

7:35

9:35

7:35

-

7:35

7:35

7:35

7:35

Ustalenie poborów

Normalne wynagrodzenie za każdą dodatkową godzinę pracy	ustalamy liczbę dodatkowych godzin pracy obliczamy wynagrodzenie za każdą dodatkową godzinę	12 godz. x 2 dni = 24 godz. 7500 zł ÷ 151,67 = 49,45 zł 24 godz. x 49,45 zł = 1186,80 zł
Dodatki jak za godziny nadliczbowe dobowe	ustalamy dyżury rekompensowane jak nadgodziny dobowe obliczamy dodatek 50 proc. jak za nadgodziny dobowe	4,42 godz. x 2 dni = 8,84 godz. 6000 ÷ 151,67 = 39,56 x 50 proc. = 19,78 zł x 8,84 godz. = 174,85 zł
Dodatki jak za nadgodziny średniotygodniowe	ustalamy dyżury rekompensowane jak przekroczenia tygodniowej normy czasu pracy obliczamy dodatek za nadgodziny średniotygodniowe	7,58 godz. x 2 dni = 15,16 godz. 6000 zł ÷ 151,67 = 39,56 zł x 15,16 godz. = 599,73 zł
Wynagrodzenie za pozostawanie w gotowości do udzielania świadczeń medycznych		6000 zł ÷ 151,67 godz. = 39,56 zł x 50 proc. = 19,78 zł. 19,78 zł x 10,83 godz. = 214,22 zł
Łączna kwota	Pensja + normalne wynagrodzenie za nadgodziny + dodatki za nadgodziny + wynagrodzenie za gotowość do udzielania świadczeń zdrowotnych	6000 zł + 1500 + 1186,80 zł + 174,85 zł + 599,73 zł + 214,22 zł = 9675,60 zł

@RY1@i02/2013/047/i02.2013.047.217000300.803.jpg@RY2@

Łukasz Prasołek asystent sędziego w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego

Łukasz Prasołek

asystent sędziego w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego

Podstawa prawna

Art. 151¹-151⁵ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 93 ust. 1, art. 98 ust. 2 i 3 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 217).