Uraz w czasie przysługi nie jest wypadkiem przy pracy

Nie. Powyższa sytuacja nie może zostać uznana za wypadek przy pracy. Okolicznością budzącą uzasadnione wątpliwości i obawy pracodawcy może być to, że czynności, przy których doszło do zdarzenia, wykonywane były na terenie zakładu pracy oraz w czasie, kiedy pracownik powinien pracować.

Nastąpiło ono jednak przy wykonywaniu czynności na rzecz podmiotu innego niż pracodawca i dlatego nie jest wypadkiem przy pracy. Za taki uważa się bowiem nagłe wydarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z czynnościami służbowymi.

Związek takiego zdarzenia z pracą występuje wtedy, gdy nastąpiło ono podczas:

● świadczenia lub w związku z wykonywaniem zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,

● pracowniczych czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,

● w czasie pozostawania zatrudnionego w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą zakładu a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Związek z pracą

W orzecznictwie przyjmuje się, że aby można było mówić o wypadku przy pracy, czynności, które podejmuje pracownik, muszą być wykonywane na rzecz pracodawcy, a nie podwładnego, który uległ wypadkowi, innego pracownika czy też jeszcze innego podmiotu. Świadczenie pracy na rzecz i dla korzyści innego podmiotu niż faktyczny pracodawca może pozostawać w związku czasowym i miejscowym z pracą, lecz nie jest wykonywaniem czynności na rzecz zatrudniającego.

Poprzez wykonywanie tego typu czynności następuje zerwanie związku funkcjonalnego z pracą. Skutkiem tego zdarzenie, które następuje podczas świadczenia takich usług, nie spełnia cech wypadku przy pracy (por. wyrok Sąd Najwyższy z 2 października 2009 r., sygn. akt II PK 108/09, M.P.Pr. 2010/3/140).

Polecenie służbowe

Całkowicie inna sytuacja zachodzi wtedy, gdy pracownik otrzymuje od pracodawcy polecenie wykonania powinności, które nie leżą w zakresie jego obowiązków, i w ramach podporządkowania pracowniczego dostosowuje się do takiego polecenia.

Gdyby zatem w omawianym przypadku podwładny nie wykonywał koleżeńskiej przysługi dla innego pracownika, a dostał polecenie od przełożonego pomocy przy załadunku, ponieważ wiązałoby się to ze stosunkiem zobowiązaniowym pracodawcy i osoby, która na terenie jego zakładu prowadziła działalność gospodarczą, to można by zakwalifikować zdarzenie jako wypadek przy pracy.

Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 20 czerwca 2011 r. (sygn. akt I UK 335/10, LEX nr 1043982), stwierdzając, że ochrona z ustawy wypadkowej przysługuje zatrudnionemu, który doznał wypadku w związku z pracą. Pracownik może natomiast zerwać taką zależność będąc nawet na terenie zakładu pracy, jeżeli podejmuje czynności, które nie wynikają ze stosunku pracy lub są nawet celom zatrudnienia przeciwne.

W wyżej wymienionym orzeczeniu Sąd Najwyższy zajmował się problemem tego, czy można uznać, że doszło do wypadku przy pracy, w sytuacji gdy pracodawcy można zarzucić naruszenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (bhp), ale równocześnie pracownik wykonywał przebywając na terenie zakładu pracy czynności, które ani nie wynikały z zakresu jego czynności, ani nie zostały mu polecone przez przełożonego, a na dodatek stanowiły istotne naruszenie zasad bezpieczeństwa.

Sad Najwyższy uznał, że nawet gdyby pracodawca nie dopełnił należycie obowiązku z art. 207 par. 2 pkt 2 kodeksu pracy, to z tego faktu nie wynika pozytywna kwalifikacja każdego zdarzenia jako wypadku przy pracy, w sytuacji gdy pracownik zrywa związek z pracą, postępując wbrew przepisom i regułom dotyczącym bhp. Wszak zachodzi również jego obowiązek, gdyż zgodnie z art. 210 k.p. w razie zagrożenia powinien powstrzymać się od pracy.

@RY1@i02/2013/039/i02.2013.039.18300090a.802.jpg@RY2@

Rafał Krawczyk sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 3 ustawy z 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu spadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. nr 199, poz. 1673 z późn. zm.).