Można żądać ponownego zatrudnienia po ustaniu przyczyn uzasadniających zwolnienie

Pracodawca powinien w miarę możliwości zatrudnić pracownika, który w okresie sześciu miesięcy od rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia zgłosi swój powrót do pracy niezwłocznie po ustaniu wskazanych przyczyn. Pracownik po spełnieniu określonego warunku dotyczącego terminu zgłoszenia posiada podmiotowe prawo żądania ponownego zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy. Nie oznacza ono jednak reaktywacji (przywrócenia) rozwiązanego stosunku pracy.

Realizacja tego uprawnienia ograniczona jest jedynie przez niedookreślone pojęcie – w miarę możliwości. Oceniając możliwości ponownego zatrudnienia pracownika, z którym umowa o pracę została rozwiązana na podstawie art. 53 par. 1 k.p., należy uwzględnić zarówno okoliczności dotyczące pracodawcy, jak i tego pracownika. W wyroku z 12 stycznia 1998 r. (I PKN 459/97, OSNAPiUS 1998/22/656) Sąd Najwyższy wskazał, że z art. 53 par. 5 k.p. wynika dla zakładu pracy obowiązek nawiązania stosunku pracy z byłym pracownikiem, jeżeli zakład dysponuje wolnymi miejscami pracy, a pracownik ma kwalifikacje niezbędne do podjęcia pracy na wolnym stanowisku. W świetle tego orzeczenia należy zwrócić uwagę, iż powinność pracodawcy nie ma uznaniowego charakteru. Możliwości te podlegają ocenie sądu. Na pracodawcy w razie sporu spoczywa dowód, że nie może ponownie zatrudnić zwolnionego pracownika. Pracownikowi natomiast w razie niewykonania tego obowiązku przysługuje roszczenie o nawiązanie stosunku pracy oraz o odszkodowanie za okres pozostawania bez pracy od chwili zgłoszenia się do pracy w terminie określonym w powyższym przepisie. Podstawę prawną roszczenia odszkodowawczego stanowi art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. (uchwała SN z 10 września 1976 r., I PZP 48/76, OSNC 1977/4/65).

Okoliczności po stronie pracownika uniemożliwiające ponowne jego zatrudnienie to np. orzeczenie komisji lekarskiej o nieprzydatności pracownika do pracy na stanowisku zajmowanym przed rozwiązaniem z nim umowy o pracę na podstawie art. 53 par. 1 k.p. Roszczenia o nawiązanie umowy o pracę nie ma również pracownik, w sytuacji gdy przyczyna rozwiązania umowy (niezdolność do pracy) nadal trwa (wyrok SN z 9 kwietnia 1998 r., I PKN 36/98, OSNAPiUS 1999/8/268). Podobnie stawienie się pracownika w zakładzie pracy i zgłoszenie gotowości do pracy w okresie zwolnienia lekarskiego nie wywołuje skutku przewidzianego w art. 53 par. 5 k.p. (wyrok SN z 9 września 1997 r., II UKN 219/97, OSNAPiUS 1998/13/402).