Z kim pracodawca musi konsultować zwolnienia grupowe w firmie

Z przepisów prawa pracy wynika uprzywilejowana pozycja dwóch ciał reprezentujących pracowników w relacjach z pracodawcą – związków zawodowych oraz rad pracowników. O ile uprawnienia rad pracowników są zasadniczo uregulowane w jednej ustawie, to uprawnienia związków zawodowych wynikają zarówno z samej ustawy o związkach zawodowych, jak i wielu innych przepisów przewidujących obowiązek pracodawcy do współdziałania z reprezentacją pracowniczą. Związki zawodowe są zatem podstawowym partnerem społecznym pracodawcy podczas rozstrzygania spraw istotnych dla załogi zakładu. Wynika to z faktu, że prawne ramy ich funkcjonowania dają im stosunkowo dużą możliwość pozostania niezależnym od pracodawcy organem pracowników (jednym z przejawów takiej niezależności jest np. ochrona stosunku pracy niektórych działaczy związkowych).

Przedstawicielstwa pracowników to ciała, których obowiązek powoływania wynika z poszczególnych przepisów prawa pracy, w sytuacji gdy w zakładzie pracy nie działa żadna organizacja związkowa. Są one powoływane doraźnie do dokonania określonych czynności (np. przeprowadzenia konsultacji lub negocjacji z pracodawcą). Rzadko zdarza się, że takie przedstawicielstwa przyjmują bardziej trwały charakter. Należy przyjąć, że takie podmioty mają jedynie charakter zastępczy i nie powinny funkcjonować obok związków zawodowych, jeśli te działają u danego pracodawcy.

Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników określa m.in. obowiązek pracodawcy do skonsultowania zamiaru przeprowadzenia zwolnienia grupowego z zakładowymi organizacjami związkowymi działającymi u tego pracodawcy. Ustawa ta stanowi wyraźnie, że uprawnienia organizacji związkowych w tym zakresie przysługują przedstawicielom pracowników wyłonionym w trybie przyjętym u danego pracodawcy jedynie wtedy, gdy u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe. Pracodawca, u którego działa organizacja związkowa, nie ma zatem obowiązku konsultowania zamiaru przeprowadzenia zwolnień grupowych z innym niż ta organizacja, podmiotem reprezentującym pracowników.