Za nieuzasadnione rozwiązanie stosunku pracy przez pracownika należy się odszkodowanie

Z treści art. 61¹ k.p. wynika, że w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia pracodawcy przysługuje roszczenie o odszkodowanie. O odszkodowaniu orzeka sąd pracy.

Należy zwrócić uwagę, że odszkodowania pracodawca może dochodzić tylko w razie rozwiązania nieuzasadnionego, tzn. w sytuacji, gdy brak było rzeczywistych przyczyn uzasadniających oświadczenie pracownika. Może się tak zdarzyć, że np. zachowania pracodawcy nie stanowią ciężkiego naruszenia podstawowych jego obowiązków bądź pracownik świadomie przy rozwiązaniu umowy powołał się na okoliczności, które w rzeczywistości nie wystąpiły.

Powyższy przepis nie uprawnia pracodawcy do żądania odszkodowania, gdy co prawda powody rozwiązania stosunku pracy były uzasadnione, ale pracownik naruszył wymagania formalno-proceduralne, np. jeżeli nie złożył oświadczenia na piśmie lub przekroczył termin na jego złożenie.

Wysokość odszkodowania w razie nieuzasadnionego rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o pracę przez pracownika przysługuje pracodawcy w wysokości wynagrodzenia pracownika za okres wypowiedzenia. Dotyczy to umowy na czas nieokreślony i na okres próbny. Natomiast w przypadku rozwiązania umowy na czas określony i na czas wykonania określonej pracy odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres dwóch tygodni.

Wysokość odszkodowania, stosownie do art. 61¹ k.p. jest zryczałtowana. Posiada ono ponadto charakter kary umownej za nieuzasadnione zerwanie umowy. Pracodawca nie musi więc przeprowadzać dowodu powstania szkody i jej wysokości. Wskazał na to Sąd Najwyższy w wyroku z 29 kwietnia 2005 r. (III PK 2/05, OSNP 2005/23/372), stwierdzając, że nieuzasadnione rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 par. 1¹ k.p. usprawiedliwia żądanie od pracownika odszkodowania (art. 61¹ k.p.), niezależnie od tego, czy pracodawca poniósł szkodę.

Do obliczania tego świadczenia stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Sposób ustalania wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowania reguluje par. 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalenia wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy.

Ponadto należy zauważyć, że art. 55 par. 3 k.p. stanowi, iż rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn określonych w par. 1 i 1¹ pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem. Powyższy przepis nie znajdzie zastosowania w przypadku orzeczenia przez sąd pracy o odszkodowaniu dla pracodawcy (art. 61² par. 2 k.p.). Wówczas pracodawca może się domagać zwrotu wypłaconego wcześniej pracownikowi (na podstawie art. 55 par. 1¹ k.p.) odszkodowania. Podstawą tego roszczenia mogą być przepisy kodeksu cywilnego dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405–411 k.c. w związku z art. 300 k.p.).