Czy można dyscyplinarnie zwolnić pracownika, który odmawia wykonania polecenia

Z treści art. 100 par. 1 k.p. wynika, że obowiązkiem pracownika jest stosowanie się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa pracy lub umową o pracę. Pracownik nie może więc odmówić wykonania polecenia, które spełnia te warunki. Zgodność polecenia z umową o pracę występuje przede wszystkim wówczas, gdy polecenie dotyczy wykonywania czynności i obowiązków wynikających z określonego w umowie rodzaju pracy. Obowiązkiem pracownika jest również przestrzeganie ustalonego porządku i czasu pracy (art. 100 par. 1 pkt 2 k.p.). Opisane zachowanie pracownika w sposób niewątpliwy stanowiło naruszenie dyscypliny pracy.

Wskazać również należy, iż odmowa wykonywania przez pracownika czynności objętych stosunkiem pracy, stanowiąca jego formę protestu wobec niepodwyższenia wynagrodzenia, stanowi dodatkową okoliczność, uwzględnianą przy ocenie stopnia winy pracownika. Działanie z takich pobudek jest naganne i zwiększa stopień winy pracownika. Niewykonanie polecania służbowego zagraża bowiem w szczególny sposób porządkowi i dyscyplinie pracy, zaś krytyczny stosunek pracownika do tego polecenia nie zwalnia go od obowiązku jego wykonania (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22 lipca 1998 r., I PKN 253/98, OSNAPiUS 1999/16/513).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony poza tym jest pogląd, że świadoma i bezprawna odmowa wykonania polecenia jest rażącym naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych i może prowadzić do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 1973 r., I PR 160/73, OSNCP 1974/4/75 oraz z 12 czerwca 1997 r., I PKN 211/97, OSNAPiUS 1998 /11/323).