Nie każda upadłość uchyli ochronę przed zwolnieniami

Pracownikom, którzy korzystają z ochrony przed zwolnieniem, można wypowiedzieć umowę w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku pracodawcy. Takie uprawnienie nie przysługuje natomiast w przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu.

W myśl art. 41¹ par. 1 kodeksu pracy ogłoszenie upadłości lub likwidacja pracodawcy powoduje uproszczenie trybu zwalniania pracowników. Nie obowiązuje wówczas wymóg konsultacji z zakładową organizacją związkową (art. 38 k.p.) ani ochrona pracowników w wieku przedemerytalnym (art. 39 k.p.) oraz w czasie urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy (art. 41 k.p.). Można także wówczas wypowiedzieć lub rozwiązać umowy o pracę z pracownikami korzystającymi z ochrony na mocy przepisów szczególnych (np. art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - por. uchwała SN z 24 marca 1994 r., I PZP 5/94, OSNP 1994/1/4). Zgodnie z wyrokiem SN z 9 stycznia 2001 r. (I PKN 171/00, OSNP 2002/16/379) przepisy ograniczające możliwość wypowiadania i rozwiązywania umów o pracę przestają obowiązywać pracodawcę od dnia ogłoszenia upadłości. Jest to także wystarczająca przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę.

W wyroku z 4 kwietnia 2007 r. (III PK 1/07, OSNP 2008/11-12/164) SN podkreślił jednak, że przepis art. 41¹ par. 1 k.p. ma zastosowanie tylko do upadłości likwidacyjnej. Nie stosuje się go natomiast do upadłości z możliwością zawarcia układu. Takie stanowisko zostało potwierdzone uchwałą SN z 16 marca 2010 r. (I PZP 1/10, OSNP 2010/17-18/206). SN zwrócił uwagę, że pojęcie: ogłoszenie upadłości zostało użyte w art. 41¹ k.p. w takim znaczeniu, jakie było mu przypisane w obowiązującym wówczas prawie upadłościowym z 1934 r. Oznaczało ono wszczęcie postępowania mającego na celu likwidację majątku upadłego i zbiorowe zaspokojenie wierzycieli ze środków uzyskanych z likwidacji masy upadłości. Ustawa z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2009 r., nr 175, poz. 1361 z późn. zm.) rozróżnia natomiast upadłość likwidacyjną i upadłość z możliwością zawarcia układu. Upadłość likwidacyjna wiąże się z niemożnością dalszego zatrudniania pracowników (jej celem jest ostatecznie zamknięcie zakładu pracy). Upadłość z możliwością zawarcia układu zmierza zaś do zachowania przedsiębiorstwa pod warunkiem spłaty zadłużenia na warunkach określonych w układzie zawartym z wierzycielami. Gdyby kontynuowanie działalności okazało się niemożliwe, sąd zmieni ten sposób prowadzenia postępowania na upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego. Zdaniem SN, dopiero zmiana na upadłość likwidacyjną stwarzałaby podstawy do stosowania art. 41¹ k.p. Przepis ten nie może być bowiem wykładany rozszerzająco.

W myśl art. 500 prawa upadłościowego i naprawczego, wszczęcie postępowania naprawczego (stosowanego w razie zagrożenia niewypłacalnością) wywołuje w sprawach z zakresu prawa pracy skutki jak ogłoszenie upadłości, z wyłączeniem spraw dotyczących ochrony roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Z tego względu w doktrynie i orzecznictwie wyrażany był pogląd, że w postępowaniu naprawczym art. 41¹ k.p. ma zastosowanie. W uchwale z 16 marca 2010 r. SN stwierdził jednak, że - zważywszy na istotę postępowania naprawczego - jego wszczęcie może wywierać w sprawach z zakresu prawa pracy tylko takie skutki, jakie wywołuje ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu. Celem art. 500 prawa upadłościowego i naprawczego jest - zdaniem SN - chronienie należności pracowników. Nie dotyczy on natomiast kwestii rozwiązywania stosunków pracy.

@RY1@i02/2010/244/i02.2010.244.209.002a.001.jpg@RY2@

Anna Puszkarska, radca prawny

Anna Puszkarska

radca prawny