Nie można zaprzestać pracy tylko z powodu naruszenia warunków bhp

Pracownik może powstrzymać się od wykonywania pracy tylko w przypadku łącznego wystąpienia przesłanek określonych w art. 210 par. 1 k.p. (warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP oraz stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika).

Adam P. zatrudniony był na stanowisku kontrolera poboru energii elektrycznej. W dniu 8 kwietnia 2002 r. zawiadomił pracodawcę, że z dniem 9 kwietnia 2002 r. powstrzyma się od pracy w związku z tym, że sprzęt którym się posługuje nie posiada oceny zgodności - wbrew art. 217 i 218 k.p. W związku z powyższym pracodawca wypowiedział mu umowę o pracę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Powołał się na to, iż zarzuty dotyczące przeciwwskazań do pracy na dotychczasowym stanowisku, nie potwierdziły się, a mimo to pracownik odmówił wykonywania pracy.

W dniu 20 czerwca 2002 r. bezpośredni przełożony polecił Adamowi P. podjęcie pracy zgodnie z obowiązującym go zakresem obowiązków, przedstawiając jednocześnie wyniki badań dokonane przez Centralny Instytut Ochrony Pracy, wykluczające prawdopodobieństwo występowania pól elektromagnetycznych o natężeniach istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa użytkowników sprzętu. Adam P. nie zmienił swojego stanowiska. Wówczas pracodawca, pismem z 17 lipca 2002 r. rozwiązał z nim umowę o pracę ze skutkiem natychmiastowym z winy pracownika.

Sąd Okręgowy uznał, że Adam P. odmawiając w tym dniu wykonywania pracy dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, gdyż nie było podstaw do odmowy wykonywania pracy na wskazanym wyżej sprzęcie komputerowym. Istotnie nie posiadał on certyfikatu bezpieczeństwa ani deklaracji zgodności, które potwierdzałyby jego zgodność z polskimi normami bezpieczeństwa i higieny pracy, lecz badania wykazały, że zestaw komputerowy, po włączeniu, generuje pole elektromagnetyczne o natężeniach nieprzekraczających poziomów uznanych za niebezpieczne dla zdrowia.

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do tego, że rozwiązanie umowy o pracę ze skutkiem natychmiastowym z winy pracownika było uzasadnione. Skargę kasacyjną złożył Adam P.

W ocenie Sądu Najwyższego Adam P. uznał, że sam fakt naruszenia przez pracodawcę obowiązków wynikających z tego przepisu pozwalał na powstrzymanie się od pracy. Wniosek taki jest nieuprawniony. Zgodnie z art. 210 par. 1 k.p., w razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego.

Przepis art. 210 k.p. zawiera dwie przesłanki, których łączne wystąpienie uprawnia pracownika do powstrzymania się od pracy. Pierwsza to - warunki pracy naruszające przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy. Natomiast drugim elementem koniecznym, wynikającym z art. 210 par. 1 k.p. jest to, aby warunki pracy stwarzały bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła.

Skoro więc nie wystąpiły obie przesłanki, powstrzymanie się od pracy, a następnie odmowa jej wykonywania, nie znajdują uzasadnienia.

W myśl art. 217 k.p. niedopuszczalne jest wyposażanie stanowisk pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności określonych w odrębnych przepisach.

Przygotował Maciej Kasperowicz