Zezwolenie na pracę dla cudzoziemca jest wydawane na wniosek podmiotu powierzającego pracę

Zgodnie z ustawą z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wykonywanie pracy przez cudzoziemca oznacza:

● zatrudnienie,

● wykonywanie innej pracy zarobkowej lub

● pełnienie funkcji w zarządach osób prawnych, które uzyskały wpis do rejestru przedsiębiorców na podstawie przepisów o Krajowym Rejestrze Sądowym lub są spółkami kapitałowymi w organizacji.

Podmiotem powierzającym wykonywanie pracy przez cudzoziemca jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, lub osoba fizyczna, która na podstawie umowy lub innego stosunku prawnego powierza wykonywanie pracy cudzoziemcowi.

Zasadą jest, że zezwolenie na pracę jest wymagane, w przypadku gdy cudzoziemiec:

● wykonuje pracę na terytorium Polski na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się w Polsce,

● w związku z pełnieniem funkcji w zarządzie osoby prawnej wpisanej do rejestru przedsiębiorców lub będącej spółką kapitałową w organizacji przebywa na terytorium Polski przez okres przekraczający łącznie sześć miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy,

● wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium Polski na okres przekraczający 30 dni w roku kalendarzowym do oddziału lub zakładu podmiotu zagranicznego, jego podmiotu zależnego lub podmiotu powiązanego długoterminową umową o współpracy z pracodawcą zagranicznym,

● wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego, nieposiadającego oddziału, zakładu lub innej formy zorganizowanej działalności w Polsce oraz jest delegowany do Polski w celu realizacji usługi o charakterze tymczasowym i okazjonalnym (usługa eksportowa),

● wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany do Polski na okres przekraczający trzy miesiące w ciągu kolejnych sześciu miesięcy w celu innym niż wskazane powyżej.

W takich przypadkach cudzoziemiec powinien posiadać zezwolenie na pracę oraz legalnie przebywać w Polsce. Do wykonywania w Polsce pracy bez zezwolenia uprawnieni są jednak m.in.:

● obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej,

● obywatele państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego, nienależących do Unii Europejskiej (np. Norwegii) oraz Konfederacji Szwajcarskiej.

Zezwoleń na pracę nie trzeba uzyskiwać także m.in. dla obywateli Republiki Białorusi, Republiki Gruzji, Republiki Mołdowy, Federacji Rosyjskiej lub Ukrainy, którzy wykonują w Polsce pracę w okresie nieprzekraczającym sześciu miesięcy w ciągu kolejnych dwunastu miesięcy. W takim przypadku wystarcza oświadczenie polskiego podmiotu o zamiarze powierzenia im wykonywania pracy. Należy zarejestrować ich w powiatowym urzędzie pracy, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę składającego takie oświadczenie. Rozwiązanie to ma charakter pilotażowy i stosuje się je do 31 grudnia 2010 r.

Zezwolenie na pracę jest wydawane przez wojewodę na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi. W postępowaniu o wydanie takiego zezwolenia stroną postępowania jest tylko podmiot powierzający wykonywanie pracy. Wzór wniosku o wydanie zezwolenia został zawarty w załączniku nr 1 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca.

W przypadku zatrudniania cudzoziemca przez polski podmiot wojewoda wyda zezwolenie:

● jeśli wysokość wynagrodzenia, która będzie określona w umowie z cudzoziemcem, nie będzie niższa od wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku oraz zasadniczo

● jeśli uzyska informację starosty właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku organizowanej rekrutacji.

Taka informacja powinna być wydana przez starostę w terminie:

● nie dłuższym niż siedem dni od dnia złożenia oferty w powiatowym urzędzie pracy, gdy z analizy rejestrów bezrobotnych i poszukujących pracy nie wynika możliwość zorganizowania rekrutacji lub

● nie dłuższym niż 14 dni od dnia złożenia oferty w przypadku organizowania rekrutacji wśród bezrobotnych i poszukujących pracy.

Wojewoda wydaje jednak zezwolenie bez konieczności uzyskania powyższej informacji:

● jeśli zawód, w którym cudzoziemiec ma wykonywać pracę, lub rodzaj pracy, która ma być mu powierzona, zostały uwzględnione w wykazie ustalonym przez wojewodę, z uwagi na sytuację panującą na lokalnym rynku pracy,

● w sytuacjach określonych w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę, a więc np. w odniesieniu do cudzoziemca upoważnionego do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego w jego oddziale lub przedstawicielstwie znajdującym się w Polsce.

W przypadku pełnienia funkcji w zarządzie wojewoda wyda zezwolenie, jeżeli podmiot, którego członkiem zarządu ma być cudzoziemiec:

● w roku podatkowym poprzedzającym złożenie wniosku osiągnął dochód nie niższy niż 12-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwie w trzecim kwartale roku poprzedzającego złożenie wniosku, ogłaszanego przez prezesa GUS oraz zatrudnia na czas nieokreślony i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej roku poprzedzającego złożenie wniosku co najmniej dwóch pracowników, którzy nie podlegają obowiązkowi posiadania zezwolenia na pracę lub

● wykaże posiadanie środków lub prowadzenie działań pozwalających na spełnienie w przyszłości waruków określonych powyżej - w szczególności przez prowadzenie działalności przyczyniającej się do wzrostu inwestycji, transferu technologii, wprowadzania korzystnych innowacji lub tworzenia miejsc pracy.

Zezwolenie na pracę jest wydawane na czas określony. Zasadniczo jest on nie dłuższy niż trzy lata. Jeśli cudzoziemiec pełni funkcję w zarządzie osoby prawnej, która na dzień złożenia wniosku zatrudnia powyżej 25 osób, wojewoda może wydać zezwolenie na okres nie dłuższy niż pięć lat.

Zezwolenie jest wydawane dla określonego cudzoziemca. Określa ono podmiot powierzający wykonywanie pracy, stanowisko lub rodzaj pracy oraz okres ważności zezwolenia. Zezwolenie jest wydawane w trzech egzemplarzach, z których dwa otrzymuje podmiot powierzający wykonywanie pracy.

Podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi, od którego jest wymagane posiadanie zezwolenia na pracę, jest obowiązany m.in. do:

● zawarcia z cudzoziemcem umowy w formie pisemnej oraz przedstawienia mu przed podpisaniem umowy jej tłumaczenia na język zrozumiały dla cudzoziemca (w stosunku do cudzoziemca pełniącego funkcję w zarządzie nie obowiązuje wymóg zawarcia umowy),

● przekazania cudzoziemcowi jednego egzemplarza zezwolenia na pracę.

Nielegalnym wykonywaniem pracy przez cudzoziemca jest świadczenie pracy przez osobę:

● która nie posiada ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego ją do pobytu w Polsce lub której podstawa pobytu w Polsce nie uprawnia do wykonywania pracy lub

● która wykonuje pracę bez zezwolenia, w przypadkach gdy jest ono wymagane, lub na innych warunkach bądź na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu lub

● bez zawarcia wymaganych umów o pracę albo umów cywilnoprawnych.

ABC S.A. z siedzibą w Łodzi zakupiła urządzenia mechaniczne od japońskiego producenta. Zgodnie z umową ma on obowiązek delegować do Polski dwóch pracowników w celu wykonania prac montażowych i przeszkolenia załogi odbiorcy. Wykonywanie pracy w Polsce, bez zezwolenia na pracę, jest dopuszczalne m.in. w przypadku cudzoziemców delegowanych do naszego kraju przez zagranicznego pracodawcę - jeśli zachowują miejsce stałego pobytu za granicą - na okres nieprzekraczający trzech miesięcy w roku, w celu:

● wykonywania prac montażowych, konserwacyjnych lub naprawy dostarczonych kompletnych technologicznie urządzeń, konstrukcji, maszyn lub innego sprzętu, w sytuacji gdy zagraniczny pracodawca jest ich producentem, oraz

● przeszkolenia pracowników polskiego pracodawcy, będącego odbiorcą takich urządzeń, konstrukcji, maszyn lub innego sprzętu, w zakresie jego obsługi lub użytkowania.

W omawianym przypadku zagraniczny producent nie musi więc uzyskiwać zezwoleń na pracę dla swoich pracowników delegowanych do Polski. Taki obowiązek nie ciąży również na polskim odbiorcy maszyn.

ABC Sp. z o.o., prowadząca biuro podróży, zamierza zatrudnić obywatela Tunezji - Nassima B. w celu świadczenia pracy w Polsce. W tej sytuacji powinna złożyć wniosek o wydanie zezwolenia na pracę do wojewody właściwego ze względu na siedzibę spółki. Gdyby natomiast Nassim B. miał wykonywać pracę w Tunezji, takie zezwolenie nie byłoby wymagane.

XYZ S.A. zamierza zatrudnić obywatela Korei w niepełnym wymiarze czasu pracy. Przyznane mu wynagrodzenie nie może być niższe od wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju. W przypadku złożenia przez XYZ S.A. wniosku o wydanie zezwolenia na pracę wojewoda uwzględni jednak wysokość wynagrodzenia, która będzie określona w umowie z cudzoziemcem, proporcjonalnie do przewidzianego dla niego wymiaru czasu pracy.

Anna Puszkarska

radca prawny

Art. 2 ust. 1 pkt 21b i pkt 40 oraz art. 87 - 88k pkt 14 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.)

Par. 2 pkt. 16 i pkt. 27 oraz par. 3a rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 30 sierpnia 2006 r. w sprawie wykonywania pracy przez cudzoziemców bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz.U. nr 156, poz. 1116 z późn. zm.).

Załącznik nr 1 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca (Dz.U. nr 16, poz. 84).

Par. 3 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców (Dz.U. nr 16, poz. 85).