Nie w każdym zakładzie można utworzyć palarnię

Pracodawca, który zatrudnia ponad 20 pracowników, nie ma obowiązku utworzenia palarni. Zmiany te wprowadziła nowelizacja ustawy z 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (dalej ustawa), która weszła w życie 15 listopada 2010 r.

Co do zasady zabronione jest palenie tytoniu wyłącznie w pomieszczeniach zakładu pracy. Gdy jednak pracodawcą jest m.in: zakład opieki zdrowotnej, uczelnia, szkoła (przedszkole) lub inna placówka oświatowa lub pomocy społecznej, zakaz ten obejmuje nie tylko pomieszczenia zakładu pracy, ale również cały jego teren.

Ustawodawca w treści art. 5a ustawy upoważnił pracodawcę, będącego właścicielem lub zarządzającym obiektem do utworzenia palarni w zakładach pracy, gdzie obowiązuje całkowity zakaz palenia. Taka możliwość istnieje jednak wyłącznie w zakładzie pracy będącym:

wdomem pomocy społecznej lub domem spokojnej starości,

whotelem,

wobiektem służącym obsłudze podróżnych,

wuczelnią,

wlokalem gastronomiczno-rozrywkowym.

Poza wymienionymi zakładami pracy palarnię może oczywiście utworzyć także inny pracodawca. Pod warunkiem że jest on właścicielem lub zarządcą zajmowanego obiektu. Co istotne wskutek nowelizacji z 4 sierpnia 2011 r. rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracodawca (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 z późn.zm.) nie musi już przestrzegać bardzo kosztownych wymogów określonych w tym rozporządzeniu. Nowelizacja uchyliła bowiem przepisy w tym zakresie. Od 6 września wystarczy, że palarnia spełniać będzie wymagania wynikające z art. 2 pkt 9 ustawy. Zgodnie z tym przepisem palarnia to m.in.wyodrębnione konstrukcyjnie od innych pomieszczeń i ciągów komunikacyjnych pomieszczenie, odpowiednio oznaczone.

W orzecznictwie wskazuje się, że palarnia musi znajdować się w odrębnym pomieszczeniu, wydzielonym szczelną ścianą, np. z cegieł lub pustaków. Tak by zapewniony był warunek wyodrębnienia konstrukcyjnego. Nie może to być więc pomieszczenie oddzielone np. ścianką działową z dykty lub paździerzy albo przedzielone tzw. drzwiami harmonijkowymi. Pomieszczenie to musi być wyraźnie, czytelnie oznaczone. Palarnia może służyć wyłącznie do palenia wyrobów tytoniowych. Nie wolno jej więc łączyć z innymi pomieszczeniami np. ze stołówką, salą zebrań, świetlicą, recepcją czy garażem. Ponadto należy zapewnić palarni wentylację mechaniczną (np. zwykłe wentylatory) lub system filtracyjny. Ważne, by urządzenia te wydmuchały dym papierosowy na zewnątrz pomieszczenia i w ten sposób by nie dostawał się on do innych pomieszczeń.

W myśl art. 5a ust. 4 ustawy pracodawca, który jest właścicielem lub zarządzającym lokalem gastronomiczno-rozrywkowym, składającym się z co najmniej dwóch pomieszczeń przeznaczonych do konsumpcji, może wyłączyć spod zakazu jedno z tych pomieszczeń, jeżeli jest ono zamknięte i wyposażone w wentylację zapewniającą nieprzenikanie dymu tytoniowego do innych pomieszczeń.

Podmiot, który jest właścicielem lub zarządzającym obiektem lub terenem objętym zakazem palenia, ma obowiązek umieszczenia w widocznych miejscach słownych i graficznych informacji o zakazie (art. 5 ust. 1a ustawy). Informacje te powinny być umieszczone w miejscach, które stanowią pewną strefę, w skład której może wchodzić większa liczba pomieszczeń (np. wejście do jednobudynkowego zakładu pracy, wejście do jednego z budynków na terenie zakładu pracy). Nie ma więc obowiązku umieszczania tej informacji przy wejściu do każdego z pomieszczeń zakładu pracy. Należy pokreślić, że obowiązek umieszczenia informacji nie zawsze będzie ciążył na pracodawcy.

W przypadku gdy pracodawca wyłącznie wynajmuje pomieszczenia w budynku bądź dzierżawi powierzchnię na terenie objętymi zakazem, obowiązek ten musi wypełnić właściciel lub zarządca budynku.

Wobec pracownika naruszającego zakaz palenia ustanowiony w zakładzie pracy pracodawca może zastosować karę upomnienia, nagany lub karę pieniężną. Poza tym należy pamiętać, że palenie wyrobów tytoniowych w miejscach objętych zakazem zagrożone jest karą grzywny do 500 złotych. Natomiast na pracodawcę będącego właścicielem lub zarządzającym obiektem zakładu pracy, który wbrew obowiązkowi nie umieszcza informacji o zakazie palenia może być nałożona kara grzywny do 2 tys. złotych.

Organami uprawnionymi do stosowania tych kar są funkcjonariusze policji, inspektorzy Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz strażnicy straży gminnej. W powyższych przypadkach orzekanie następuje w trybie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

Pracodawca postanowił zlikwidować palarnię. Obawia się jednak, że może to spowodować, że palący pracownicy zarzucą mu dyskryminację. Dotychczas zwolennicy możliwości podniesienia tego zarzutu wskazywali na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2003 r. (II SA/Łd 1887/99, OSP 2003/12/154). W orzeczeniu tym sąd stwierdził, że wprowadzenie całkowitego zakazu palenia tytoniu - a w konsekwencji brak palarni, jeśli poza nią palić nie wolno - jest formą dyskryminacji palących pracowników. Innego zdania jest jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. W wyroku z 12 grudnia 2010 r. (IV SA/Po 919/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wydanym już po wejściu w życie nowelizacji ustawy antynikotynowej, uznał, że w przypadku wprowadzenia zakazu palenia wyrobów tytoniowych w pomieszczeniach zakładów pracy oraz innych obiektach użyteczności publicznej, w szkołach bądź placówkach oświatowo-wychowawczych, nie dochodzi do dyskryminacji pracowników w rozumieniu art. 32 ust. 2 konstytucji i art. 113 k.p. Nie można więc w tej sytuacji mówić o dyskryminacji ani palących, ani niepalących. Dodał także, że wzgląd na żadne z uzależnień nie może przemawiać za uznaniem, że nie zapewnienie pracownikom uzależnionym od dowolnych alkaloidów, alkoholu, leków czy osób uzależnionych czynnościowo, możliwości realizacji uzależnień (bądź jej brak) w miejscu pracy, na koszt pracodawcy, prowadzić może do dyskryminacji.

Palarni nie można utworzyć na terenie placówki oświatowej lub zakładu opieki zdrowotnej

@RY1@i02/2011/232/i02.2011.232.217000900.803.jpg@RY2@

Leszek Jaworski, ekspert z zakresu prawa pracy

Leszek Jaworski

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 5, art. 5a ustawy z 9 listopada 1996 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. nr 10, poz. 55 z późn. zm.).