Wybór prawa kraju nie pozbawia pracownika ochrony

W razie zatrudniania obywatela polskiego za granicą lub obywatela państwa obcego w Polsce strony mogą dokonać wyboru prawa, któremu będzie podlegać stosunek pracy. Nie pozbawia to jednak pracownika ochrony przysługującej mu na podstawie przepisów, których nie można wyłączyć w drodze umowy, zgodnie z prawem, jakie byłoby właściwe w razie braku wyboru.

Do zobowiązań umownych w sprawach cywilnych i handlowych powiązanych z prawem różnych państw zastosowanie ma obowiązujące od 17 grudnia 2009 r. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (Dz.Urz. UE L 177 z 4 lipca 2008 r., str. 6). Zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia umowa podlega prawu wybranemu przez strony. Wybór prawa może być dokonany wyraźnie lub w sposób jednoznaczny wynikać z postanowień umowy lub okoliczności sprawy. W myśl art. 8 rozporządzenia również indywidualna umowa o pracę podlega prawu wybranemu przez strony. Taki wybór prawa nie może jednak prowadzić do pozbawienia pracownika ochrony przyznanej mu na podstawie przepisów, których nie można wyłączyć w drodze umowy, zgodnie z zasadami podanymi poniżej. W zakresie, w jakim strony nie dokonały wyboru prawa właściwego dla indywidualnej umowy o pracę, umowa podlega prawu państwa, w którym (lub - gdy takiego brak - z którego) pracownik zazwyczaj świadczy pracę w wykonaniu umowy. Za zmianę państwa, w którym zazwyczaj świadczona jest praca, nie uważa się tymczasowego zatrudnienia w innym państwie. Jeżeli nie można ustalić prawa właściwego zgodnie z tą zasadą, umowa podlega prawu państwa, w którym znajduje się przedsiębiorstwo, za pośrednictwem którego zatrudniono pracownika. Jeżeli jednak ze wszystkich okoliczności wynika, że umowa wykazuje ściślejszy związek z państwem innym, niż wskazano powyżej, stosuje się prawo tego innego państwa. Pracownicy, z powodów społecznych i gospodarczych, uznawani są za stronę słabszą. Wybór prawa nie może zatem powodować pozbawienia pracownika ochrony przyznanej mu na podstawie przepisów, których stosowania nie można wyłączyć w drodze umowy, na mocy prawa, które w razie braku wyboru, miałoby zastosowanie do umowy o pracę.

W dniu 16 maja 2011 r. wejdą w życie także przepisy nowej ustawy z 4 lutego 2011 r. - Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. nr 80, poz. 432), określające właściwość prawa dla stosunków z zakresu prawa prywatnego związanych z więcej niż jednym państwem. Regulacja ta zastąpi ustawę - Prawo prywatne międzynarodowe z 12 listopada 1965 r. Jej postanowienia odnoszą się także do umownych stosunków pracy w zakresie nieuregulowanym rozporządzeniem Rzym I. Nowe prawo prywatne międzynarodowe stwierdza, że prawo właściwe dla zobowiązania umownego określa rozporządzenie Rzym I. W art. 47 tej ustawy zawarta jest ponadto regulacja, zgodnie z którą uprawnienia pracownika wobec pracodawcy z tytułu praw własności intelektualnej związanych z jego działalnością w ramach stosunku pracy podlegają prawu właściwemu dla tego stosunku. Przepisy końcowe ustawy przewidują natomiast uchylenie art. 6 kodeksu pracy dotyczącego prawa właściwego dla stosunku pracy między obywatelem polskim a polskim przedstawicielstwem, misją lub inną placówką za granicą oraz stosunku pracy między obywatelem polskim a przedstawicielstwem, misją albo inną placówką państwa obcego lub instytucji międzynarodowej, działającymi w Polsce. Problematyka prawa właściwego w zakresie stosunków pracy jest bowiem uregulowana w art. 8 rozporządzenia Rzym I.

@RY1@i02/2011/082/i02.2011.082.209.002b.001.jpg@RY2@

Anna Puszkarska, radca prawny

Anna Puszkarska

radca prawny