Pracodawca ma prawo kwestionować reaktywację zatrudnienia

Jeżeli zwolniony pracownik domaga się przywrócenia do pracy, a pracodawca uważa to za niemożliwe lub niecelowe, w jego interesie leży podniesienie takiego zarzutu oraz wykazanie, że jest on uzasadniony.

W razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu go do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu. Sąd może jednak nie uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego roszczenia jest niemożliwe bądź niecelowe (art. 45 par. 2 k.p.). Regulację tę stosuje się odpowiednio w przypadku wadliwego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 56 par. 2 k.p.). Ocena braku możliwości lub celowości przywrócenia do pracy została pozostawiona do uznania sądu. Wymaga ona odpowiednich ustaleń faktycznych. Użycie pojęcia "ustali" powoduje, że sąd powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w odpowiednim zakresie.

Nie jest zaś dopuszczalne formułowanie przez niego ocen tylko na podstawie twierdzeń stron (wyrok SN z 24 marca 1999 r., I PKN 641/98, OSNP 2000/11/416). Należy jednak pamiętać, że w myśl art. 232 k.p.c. to strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd tylko wyjątkowo może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.

W wyroku z 23 czerwca 2010 r. (II PK 6/10, LEX 619630) SN stwierdził, że zastosowanie przepisu art. 45 par. 2 k.p. jest możliwe także dopiero przez sąd II instancji i nawet bez wniosku pracodawcy. Zgodnie z uzasadnieniem tego wyroku w przypadku rozwiązania zatrudnienia na przedmiot sprawy składa się bowiem również stosowanie klauzul generalnych z art. 45 par. 2 k.p. - nawet jeżeli pracodawca nie wnioskuje o zastosowanie tego przepisu.

Jeśli sąd przewiduje zastosowanie tej regulacji, to przedmiotem sprawy stają się również ustalenia i oceny dotyczące niemożliwości lub niecelowości uwzględnienia żądania przywrócenia do pracy. W pierwszej kolejności stanowisko w tym względzie powinny zająć same strony. Powód, dlatego że to rozwiązanie wyklucza przywrócenie do pracy, a pracodawca, dlatego że to on - a nie sąd - powinien wyjaśnić i wykazać, dlaczego uwzględnienie żądania przywrócenia do pracy jest niemożliwe lub niecelowe. O możliwości zastosowania art. 45 par. 2 k.p. sąd każdorazowo powinien zatem uprzedzić strony.

W wyroku z 24 września 2009 r. (II PK 69/09, LEX 529773) SN podkreślił jednak, że ustalenie, czy przywrócenie do pracy jest niemożliwe lub niecelowe, następuje na ogólnych zasadach postępowania cywilnego, a zwłaszcza stosownie do zasady kontradyktoryjności.

Ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego, które są dysponentami tego postępowania i ponoszą odpowiedzialność za jego wynik. Zgodnie z wyrokiem SN z 17 lutego 1998 r. (I PKN 572/97, OSNP 1999/3/83), w przypadku gdy pozwany pracodawca nie wniesie (choćby ewentualnie) o zastosowanie art. 45 par. 2 k.p. i nie powoła się w toku postępowania na okoliczności faktyczne, z których wynikałaby potrzeba rozważenia jego zastosowania, musi liczyć się z tym, że sąd pominie w ustaleniach faktycznych okoliczności, które mogłyby tego dotyczyć i nie wyjaśni w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, dlaczego nie zastosował tej regulacji.

@RY1@i02/2011/053/i02.2011.053.209.002a.001.jpg@RY2@

Anna Puszkarska, radca prawny

Anna Puszkarska

radca prawny