Nowy pracodawca odpowiada solidarnie ze zbywcą za zobowiązania powstałe przed przejęciem części firmy

W myśl art. 23¹ par. 2 k.p. za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy powstałe przed przejściem części zakładu pracy na innego pracodawcę, dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadają solidarnie. Przepis ten nasuwa wątpliwości, na czym polega solidarność, co oznacza "przejęcie" i czemu odpowiedzialność dotyczy tylko części zakładu.

Solidarność odpowiedzialności oznacza, że po stronie dłużników mamy co najmniej dwa podmioty: dotychczasowego oraz nowego pracodawcę. Są oni odpowiedzialni w równym stopniu, a wierzyciel (pracownik) ma wybór, w jakim zakresie i od którego z dłużników będzie egzekwował swoje roszczenie. Jeśli zaś jeden z dłużników spełni świadczenie, tj. zaspokoi roszczenie, uwalnia od odpowiedzialności pozostałych dłużników. W tym konkretnym przypadku Sąd Najwyższy podkreślił, że nowy pracodawca odpowiada wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - solidarnie ze zbywcą części zakładu pracy - za niewypełnione zobowiązania finansowe na rzecz tego zakładu, m.in. za składki na ubezpieczenie społeczne pracowników i Fundusz Pracy (uchwała SN z 1 kwietnia 1998 r., III ZP 2/98, OSNP 1998 /19/572).

W przypadku przejęcia części zakładu pracy (wydzielonej i zorganizowanej) poprzedni pracodawca odpowiada solidarnie z następnym tylko za zobowiązania zaległe, niezaspokojone w dniu przejścia części zakładu na nabywcę, czyli nowego pracodawcę.

Nie odpowiada natomiast za powstałe później, tj. po przejęciu części zakładu. Nowy pracodawca, który stał się z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy, odpowiada solidarnie ze zbywcą za zobowiązania powstałe przed przejęciem części zakładu pracy. Natomiast za zobowiązania bieżące, wynikające z kontynuowanych stosunków pracy, w które wstąpił na zasadzie art. 23¹ k.p., odpowiada wyłącznie sam - jako nowy pracodawca.

Przejęcie w rozumieniu art. 23¹ k.p. to w istocie przejęcie majątku poprzedniego pracodawcy i jego zadań wskutek zbycia przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego (art. 55¹ k.c.). Przejęciem będzie również połączenie (fuzja) przedsiębiorstw, oddanie w trwały zarząd, wydzierżawienie czy często spotykany w ostatnim czasie outsourcing. Zapewne przejęciem nie będą przekształcenia kapitałowe wewnątrz przedsiębiorstwa, polegające np. na zmianie udziałowca czy akcjonariusza. Przejęcie dotyczy wydzielonej i całościowo zorganizowanej części zakładu pracy.

Literalna wykładnia omawianej regulacji nie pozostawia wątpliwości, że odpowiedzialność dotyczy wyłącznie sytuacji, w której nowy pracodawca przejmuje tylko część przedsiębiorstwa. To oznacza, że odpowiedzialność nowego pracodawcy nie wchodzi w grę, gdy przedmiotem przejęcia jest całe przedsiębiorstwo.

Solidarna odpowiedzialność dotyczy także sytuacji, gdy mamy do czynienia z przejściem części zakładu pracy z powrotem na pracodawcę, który tę placówkę wcześniej przekazał innemu pracodawcy. Taka sytuacja wchodzi w grę na przykład wówczas, gdy zakład lub jego część (np. restauracja) został najpierw wydzierżawiony, a następnie powraca do wydzierżawiającego. Nie ma podstaw do uznania, że przepis ten dotyczy tylko "trwałego" przejęcia zakładu pracy lub jego części przez innego pracodawcę. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 21 lipca 1994 r., (I PRN 48/94, OSNP 1994/7/112).

Przepis art. 23(1) k.p. ma zastosowanie w razie zmiany przez przedsiębiorcę wykonawcy usługi, jeżeli nowy wykonawca przejmuje istotne składniki mienia związane z wykonywaniem tej usługi przez jego poprzednika.

@RY1@i02/2011/008/i02.2011.008.209.003b.001.jpg@RY2@

Małgorzata Leśniak, radca prawny, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Małgorzata Leśniak

radca prawny, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Art. 23¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 55¹ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm).