Tylko zwolnienie z przyczyn niedotyczących pracownika uprawnia do odprawy

Do ustania stosunku pracy może dojść także na skutek niezaakceptowania przez pracownika warunków wypowiedzenia zmieniającego albo rozwiązania przez niego umowy za uprzedzeniem w razie przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę. Taka decyzja może, ale nie musi powodować utraty prawa do odprawy, przysługującej na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych.

W myśl art. 42 kodeksu pracy do wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu umowy. Wypowiedzenie zmieniające uważa się za dokonane, jeżeli pracownikowi zaproponowano nowe warunki na piśmie. W razie odmowy ich przyjęcia umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu dokonanego wypowiedzenia. Zgodnie z art. 23¹ k.p. w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną dotychczasowych umów o pracę. W terminie dwóch miesięcy od takiego przejścia pracownik może jednak rozwiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia, za siedmiodniowym uprzedzeniem. Rozwiązanie stosunku pracy w tym trybie powoduje dla niego skutki, jakie przepisy prawa pracy wiążą z rozwiązaniem stosunku pracy przez pracodawcę za wypowiedzeniem. W razie zwolnienia grupowego lub indywidualnego - na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn.zm.), zwanej ustawą o zwolnieniach grupowych - pracownik ma prawo do odprawy pieniężnej, uzależnionej od zakładowego stażu pracy. Warunkiem jest rozwiązanie umowy w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę lub na mocy porozumienia stron, z przyczyn niedotyczących pracowników. Przy zwolnieniu indywidualnym muszą one stanowić wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie lub rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron. Powstaje zatem pytanie, kiedy odmowa przyjęcia nowych warunków zatrudnienia może być uznana za przyczynę lub współprzyczynę zwolnienia. Zgodnie z wyrokiem SN z 9 listopada 1990 r. (I PR 335/90, LEX 13607), jeżeli pracownikowi zaproponowano odpowiednią pracę, to odmowa jej przyjęcia może być w traktowana jako współprzyczyna rozwiązania stosunku pracy. Będzie tak wtedy, gdy z uwagi na interes pracownika i pracodawcy, a także rodzaj i charakter proponowanej pracy w zasadzie można oczekiwać, że pracownik powinien przyjąć zaoferowane mu nowe warunki. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że rozwiązanie stosunku pracy na skutek wypowiedzenia warunków płacy, które prowadziłoby do radykalnego obniżenia wynagrodzenia, może być uznane za dokonane wyłącznie z przyczyn niedotyczących pracownika i uzasadniać jego roszczenie o odprawę pieniężną (por. m.in. wyrok SN z 16 listopada 2000 r., I PKN 79/00, OSNP 2002/10/240).

Również rozwiązanie stosunku pracy przez pracownika za uprzedzeniem - w trybie art. 23¹ par. 4 k.p. - uprawnia do nabycia odprawy pieniężnej tylko wówczas, gdy przyczyną rozwiązania stosunku pracy była poważna zmiana warunków pracy na niekorzyść pracownika (por. m.in. uchwała SN z 18 czerwca 2009 r., III PZP 1/09, Biul.SN 2009/6/23).

Odprawa może bowiem przysługiwać tylko w razie spełnienia wszystkich przesłanek z ustawy o zwolnieniach grupowych.

@RY1@i02/2011/008/i02.2011.008.209.002a.001.jpg@RY2@

Anna Puszkarska, radca prawny

Anna Puszkarska

radca prawny