Pracodawca nie zawsze ponosi odpowiedzialność za wypadek przy pracy, który zdarzył się w jego firmie

Czytelnik: Jakie działania muszę podjąć w razie wypadku mojego pracownika? Czy pracodawca jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania?

@RY1@i02/2014/150/i02.2014.150.13000030k.802.jpg@RY2@

Grzegorz Trejgel radca prawny w Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy Sp. k.

Za wypadek przy pracy zgodnie z definicją wyrażoną w art. 3 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych uznaje się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;

2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;

3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Wypadek przy pracy zaistnieje, jeżeli zostanie spełniony jeden z warunków wskazanych powyżej.

W razie wypadku przy pracy pracodawca w pierwszej kolejności zobowiązany jest do zabezpieczenia miejsca wypadku oraz powołania zespołu powypadkowego w celu ustalenia jego okoliczności oraz przyczyn. W skład zespołu powinien wejść pracownik służby bezpieczeństwa i higieny pracy oraz społeczny inspektor pracy. W przypadku wypadku ciężkiego, śmiertelnego lub zbiorowego pracodawca dodatkowo zobowiązany jest do zawiadomienia właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora.

Zespół powypadkowy w terminie 14 dni od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o wypadku, powinien przygotować protokół powypadkowy, który podpisują wszyscy członkowie zespołu, a następnie jest on przekazywany pracodawcy w celu zatwierdzenia. Przed zatwierdzeniem protokołu przez pracodawcę zespół zapoznaje z jego treścią pracownika, który ma prawo do zgłoszenia uwag i zastrzeżeń. W przypadku stwierdzenia, że dane zdarzenie nie jest wypadkiem przy pracy albo jeżeli zachodzą okoliczności, które mogą wpłynąć na prawo pracownika do świadczeń przysługujących z tytułu wypadku, zespół ma obowiązek szczegółowego uzasadnienia i udowodnienia swoich twierdzeń. Protokół wraz z dokumentacją powinien być przekazany pracodawcy w terminie 5 dniu od daty sporządzenia. Zatwierdzony protokół powypadkowy pracodawca niezwłocznie doręcza poszkodowanemu pracownikowi, a w razie wypadku śmiertelnego - członkom rodziny zmarłego pracownika. Protokół powypadkowy dotyczący wypadków śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych pracodawca doręcza także właściwemu inspektorowi pracy.

Na podstawie wszystkich protokołów wypadków przy pracy pracodawca zobowiązany jest do prowadzenia rejestru wypadków przy pracy.

Zasadniczo pracodawca nie będzie odpowiadał z tytułu wypadku przy pracy, gdyż pracownikowi przysługują z tego tytułu świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Pracownik może natomiast na ogólnych zasadach dochodzić roszczeń uzupełniających od pracodawcy w razie, gdy świadczenia otrzymane z ZUS nie pokrywają w pełni szkody powstałej w wyniku wypadku. Co istotne, taka odpowiedzialność pracodawcy ma charakter pomocniczy (subsydiarny) i powstaje dopiero po zakończeniu postępowania przed zakładem ubezpieczeń społecznych.

Odpowiedzialność pracodawcy powstanie w razie wykazania przez pracownika, iż szkoda po jego stronie powstała w wyniku zawinionego i bezprawnego działania (zaniechania) pracodawcy. Nie dotyczy to jednak podmiotów prowadzących na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności), które ponoszą odpowiedzialność za szkodę na zasadzie ryzyka. W takiej sytuacji pracownik zobowiązany będzie do wykazania jedynie wysokości poniesionego uszczerbku, który przekraczać będzie wysokość świadczeń otrzymanych z ZUS. Pracownik będzie miał roszczenie zarówno o odszkodowanie jako rekompensatę szkody majątkowej, jak i o zadośćuczynienie - jako wyrównanie szkody na dobrach niematerialnych (za cierpienie fizyczne, rozmiar uszczerbku na zdrowiu itd.).

Oczywiście w każdym z tych przypadków w toku procesu sądowego ocenie podlegać będzie przyczynienie się pracownika do powstania szkody, np. czy pracownik przestrzegał przepisów BHP, czy należycie wykonywał swoje obowiązki pracownicze, które miały wpływ na zdarzenie - wypadek przy pracy itd. Wskazać należy, iż każdy przypadek jest inny i nie ma ogólnej reguły przesądzającej o zasadności bądź jej braku odnośnie do roszczeń pracownika wobec pracodawcy.

Grzegorz Trejgel

radca prawny w Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy Sp. k.