Pracodawca ma prawo chronić swoje tajemnice

Kradzież informacji, przejmowanie kluczowych pracowników, wykorzystywanie doświadczeń i know-how konkurentów staje się coraz częściej przedmiotem postępowań sądowych. Jak się okazuje wykradanie firmowych danych nie jest jednak jedynym problemem współczesnego przedsiębiorcy. Stosunkowo powszechnym i także bezprawnym zjawiskiem jest nieuczciwe nakłanianie pracowników do zmiany miejsca pracy.

W tym kontekście pojawiają się istotne pytania dotyczące m.in. tego, czy korzystanie we własnej działalności gospodarczej z wiedzy, jaką dana osoba zdobyła u pracodawcy, jest faktycznie czynem nieuczciwej konkurencji oraz jak uchronić się przed wynoszeniem informacji przez własnych pracowników.

Jest zabezpieczenie

Przedsiębiorca może się jednak chronić przed kradzieżą. Zatrudniając pracownika powinien pamiętać o podpisaniu umowy o poufności lub zawarciu takiej klauzuli w kontrakcie pracowniczym, zawierającej m.in. kategorie chronionych informacji.

Warto również pomyśleć o wprowadzeniu odpowiednich uregulowań do wewnętrznych przepisów, np. poprzez wskazanie w regulaminie pracy, że nieuprawione przekazanie lub wykorzystanie informacji poufnych zostanie uznane za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych i będzie uzasadniać rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia.

Kolejną możliwością ochrony informacji może być zamieszczenie (np. w umowie o pracę lub w odrębnym kontrakcie) zobowiązania, że w przypadku rozwiązania stosunku pracy zatrudniony podpisze oświadczenie potwierdzające, iż nie posiada on dostępu do jakichkolwiek danych poufnych firmy czy też nie ujawnił jakichkolwiek danych osobom trzecim. Przy prawidłowej konstrukcji złożenie oświadczenia nieprawdziwego skutkować będzie możliwością dochodzenia od takiej osoby zapłaty kary umownej po rozwiązaniu stosunku pracy.

Wewnętrzne akty

Praktyka wskazuje również, że ograniczenie się do zamieszczenia odpowiednich zapisów w umowie podpisywanej z pracownikiem jest niewystarczające. Kluczowe staje się wówczas wdrożenie regularnych szkoleń dotyczących ochrony informacji w firmie oraz odpowiedzialności za naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa. Pracownicy niejednokrotnie nie mają świadomości na temat wartości posiadanych przez siebie danych. Ich ujawnienie często nie jest związane z umyślną kradzieżą, lecz zwykłą niedbałością.

Przy projektowaniu rozwiązań prawnych chroniących know-how przedsiębiorstwa nie należy zapominać o skierowaniu do zatrudnionych szczegółowej informacji określającej kategorie chronionych danych oraz obowiązki związane z zachowaniem ich do własnej wiadomości. Dzięki temu w razie ewentualnego sporu odpowiedzialność pracownika nie będzie ograniczona do trzykrotności jego wynagrodzenia.

Z uwagi na to, że częstym sposobem obchodzenia tajemnicy przedsiębiorstwa jest wysyłanie chronionych prawnie informacji na prywatne skrzynki e-mailowe lub kopiowanie na prywatne nośniki pamięci pod pretekstem zdalnej pracy domowej, często i w tym zakresie konieczne jest zamieszczenie odpowiedniego doprecyzowania obowiązków w regulaminie pracy.

Możliwa procedura

Coraz częstszym rozwiązaniem nakierowanym na wykrywanie nieprawidłowości jest wykorzystywanie społecznej odpowiedzialności współpracowników. W szczególności w korporacjach międzynarodowych stosowane jest rozwiązanie skrzynki zaufania prowadzonej często przez spółkę matkę lub niezależny organ nadzorczy. Rozwiązanie to polega na umożliwieniu pracownikom przedsiębiorstwa anonimowego zgłaszania przez nich dostrzeżonych nieprawidłowości związanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa, zarządzaniem czy zachowaniem współpracowników, co automatycznie nadaje bieg odpowiedniej procedurze ochronnej.

Przy dużej skali prowadzonej działalności gospodarczej konieczne może okazać się też wprowadzenie monitoringu aktywności pracowników. Ewentualne wprowadzenie nadzoru korespondencji pracownika spełniać musi trzy podstawowe warunki: poinformowania pracowników, adekwatności zastosowanych środków oraz braku ingerencji w sferę prywatną.

Groźba sankcji

Obowiązują regulacje prawne umożliwiające pociągniecie do odpowiedzialności osoby dopuszczającej się naruszeń. Wyłącznie skuteczne postępowanie odszkodowawcze przeprowadzone przeciwko nieuczciwemu pracownikowi, współpracownikowi czy konkurentowi wywoła jednak pożądane skutki prewencyjne.

Przedsiębiorca powinien zadbać również o odpowiednie zabezpieczenia techniczne uniemożliwiające kopiowanie danych w firmie. Chodzi m.in. o brak możliwości korzystania przez pracownika z prywatnej poczty w czasie pracy, brak możliwości podłączania urządzeń przenośnych do komputerów służbowych, rejestrowanie i weryfikowanie drukowanych w firmie dokumentów czy też wprowadzenie systemu wewnętrznego alertu w przypadku kopiowania określonej kategorii informacji.

Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa może skutkować zwolnieniem dyscyplinarnym

@RY1@i02/2014/010/i02.2014.010.183001100.804.jpg@RY2@

Grzegorz Wanio radca prawny, partner w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy

Grzegorz Wanio

radca prawny, partner w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy

@RY1@i02/2014/010/i02.2014.010.183001100.805.jpg@RY2@

Monika Bobrowska aplikant radcowski, starszy konsultant w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy

Monika Bobrowska

aplikant radcowski, starszy konsultant w Kancelarii Olesiński & Wspólnicy