Przedsiębiorcy nie chcą zezwoleń sezonowych i szukają sposobu, by od nich uciec

Kod działalności może spowodować kłopoty

Od nowego roku dla firm, które będą chciały zatrudnić cudzoziemca do pracy na kilka miesięcy, przewidziane będą dwie odrębne procedury. W większości przypadków nadal będą mogły korzystać z uproszczonej procedury oświadczeniowej (która od 1 stycznia zostanie nieco odświeżona) albo też - w przypadku powierzenia cudzoziemcowi pracy o charakterze sezonowym - będą musiały wystąpić o zezwolenie na wykonywanie takiej pracy przez obcokrajowca. Zmiany te wynikają z ustawy z 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1543).

Z pierwszej możliwości - oświadczeń - mogą korzystać jedynie obywatele sześciu państw (Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy). Jest ono wydawane maksymalnie na sześć miesięcy w ciągu kolejnych 12. Wystarczy, że pracodawca zarejestruje oświadczenie.

Z kolei druga opcja - zezwoleń na pracę sezonową - jest przeznaczona tylko dla firm z dwóch branż: turystyki i rolnictwa. I to w dodatku jedynie tych, których działalność mieści się w ramach wybranych podklas Polskiej Klasyfikacji Działalności. Ubieganie się o wydanie tego rodzaju zezwolenia będzie jednak bardziej uciążliwe - procedura jest dłuższa i bardziej wymagająca niż oświadczeniowa.

- Pracodawcy mogą być zainteresowani tym, aby nadal korzystać z prostszej procedury oświadczeniowej - ocenia Grzegorz Tokarski, ekspert Pracodawców RP.

Unik przed zezwoleniem

Firmy już się zastanawiają, jak obejść wymóg korzystania z zezwoleń dla prac sezonowych. I, jak się wydaje, znalazły furtkę. To bowiem, czy pracodawca będzie musiał ubiegać się o zezwolenie na pracę sezonową, aby przyjąć cudzoziemca do pracy, będzie zależeć od tego, czy zatrudni go w ramach prowadzonej działalności należącej do określonej podklasy PKD. Natomiast to, jaka działalność - opisana kodami PKD - nakłada na firmę obowiązek uzyskania zezwolenia sezonowego, będzie wskazywać rozporządzenie ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie podklas działalności według klasyfikacji PKD, w których wydawane są zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca. Wejdzie ono w życie 1 stycznia 2018 r. Zostało ono już podpisane i lada chwila będzie opublikowane w Dzienniku Ustaw (przy czym rozporządzenie zostało nieco zmienione w porównaniu do pierwotnego projektu tego aktu wykonawczego; do dnia zamknięcia niniejszego wydania nie zostało ono upublicznione, jednak DGP dotarła do niego nieoficjalnie).

- Może pojawić się pokusa, aby wskazać jako kod PKD, w ramach którego przedsiębiorca prowadzi swoją działalność, taki, który będzie wygodny - mówi Grzegorz Tokarski.

Z rozporządzenia z 8 grudnia 2017 r. wynika, że w przypadku rolnictwa obowiązkiem wystąpienia o zezwolenie zostanie objętych 21 podklas działalności, w tym m.in. uprawa drzew i krzewów owocowych czy chów bydła mlecznego. Natomiast w przypadku turystyki zostało ich wskazanych zaledwie trzy. Wśród nich są takie jak: pola kempingowe czy ruchome placówki gastronomiczne.

Tabela. W jakich rodzajach działalności potrzebne będzie zezwolenie na pracę sezonową

01				UPRAWY ROLNE, CHÓW I HODOWLA ZWIERZĄT, ŁOWIECTWO, WŁĄCZAJĄC DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWĄ
	01.1			Uprawy rolne inne niż wieloletnie
		01.11	01.11.Z	Uprawa zbóż, roślin strączkowych i roślin oleistych na nasiona, z wyłączeniem ryżu
		01.13	01.13.Z	Uprawa warzyw, włączając melony oraz uprawa roślin korzeniowych i roślin bulwiastych
		01.15	01.15.Z	Uprawa tytoniu
		01.16	01.16.Z	Uprawa roślin włóknistych
		01.19	01.19.Z	Pozostałe uprawy rolne inne niż wieloletnie
	01.2			Uprawa roślin wieloletnich
		01.21	01.21.Z	Uprawa winogron
		01.24	01.24.Z	Uprawa drzew i krzewów owocowych ziarnkowych i pestkowych
		01.25	01.25.Z	Uprawa pozostałych drzew i krzewów owocowych oraz orzechów
		01.28	01.28.Z	Uprawa roślin przyprawowych i aromatycznych oraz roślin wykorzystywanych do produkcji leków i wyrobów farmaceutycznych
		01.29	01.29.Z	Uprawa pozostałych roślin wieloletnich
	01.3	01.30	01.30.Z	Rozmnażanie roślin
	01.4			Chów i hodowla zwierząt
		01.41	01.41.Z	Chów i hodowla bydła mlecznego
		01.42	01.42.Z	Chów i hodowla pozostałego bydła i bawołów
		01.43	01.43.Z	Chów i hodowla koni i pozostałych zwierząt koniowatych
		01.45	01.45.Z	Chów i hodowla owiec i kóz
		01.49	01.49.Z	Chów i hodowla pozostałych zwierząt
	01.5	01.50	01.50.Z	Uprawy rolne połączone z chowem i hodowlą zwierząt (działalność mieszana)
	01.6			Działalność usługowa wspomagająca rolnictwo i następująca po zbiorach
		01.61	01.61.Z	Działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną
		01.62	01.62.Z	Działalność usługowa wspomagająca chów i hodowlę zwierząt gospodarskich
		01.63	01.63.Z	Działalność usługowa następująca po zbiorach
		01.64	01.64.Z	Obróbka nasion dla celów rozmnażania roślin
55				ZAKWATEROWANIE
	55.2	55.20	55.20.Z	Obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania
	55.3	55.30	55.30.Z	Pola kempingowe (włączając pola dla pojazdów kempingowych) i pola namiotowe
56				DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA ZWIĄZANA Z WYŻYWIENIEM
	56.1			Restauracje i pozostałe placówki gastronomiczne
		56.10	56.10.B	Ruchome placówki gastronomiczne

ⒸⓅ

Zdaniem ekspertów pracodawcy prowadzący działalność określoną w rozporządzeniu mogą starać się uniknąć wymogu ubiegania się o zezwolenie na pracę sezonową, deklarując inny kod PKD niż taki, który faktycznie powinien być wskazany. Wówczas zamiast o zezwolenie sezonowe wystąpią o zarejestrowanie oświadczenia.

- Nowe przepisy, które wejdą w życie 1 stycznia 2018 r., nie określają, w jaki sposób urzędy powinny badać, czy przedsiębiorca rejestrujący oświadczenie o powierzeniu pracy wykonuje działalność wymagającą uzyskania zezwolenia na pracę sezonową. Urzędy pracy nie są też wyposażone w narzędzia, które pozwoliłyby im na dokonanie we własnym zakresie skutecznej weryfikacji rodzaju prowadzonej działalności. Najprawdopodobniej takie badanie będzie następowało przede wszystkim w oparciu o oświadczenie samego przedsiębiorcy i wpis w odpowiednim rejestrze (Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo Krajowym Rejestrze Sądowym). W konsekwencji nie można wykluczyć, że niektórzy przedsiębiorcy będą próbować bezprawnie korzystać z uproszczonej procedury oświadczeniowej właśnie poprzez zmianę PKD - przyznaje Karolina Schiffter, adwokat z Kancelarii Raczkowski Paruch.

Dotkliwe konsekwencje

Specjaliści przestrzegają jednak przed żonglowaniem kodami PKD w celu ucieczki od zezwoleń sezonowych. Jeśli bowiem urząd poweźmie wątpliwości co do tego, czy kody są zgodne z rzeczywistością, będzie mógł podjąć dodatkowe działania.

- W takiej sytuacji urząd pracy będzie mógł zweryfikować, jaką działalność pracodawca rzeczywiście prowadzi, np. poprzez uzyskanie dodatkowych oświadczeń czy skorzystanie z pomocy policji - mówi Karolina Schiffter.

Dodaje przy tym, że zmiana PKD i wpisane do rejestru nieprawdziwego kodu tylko po to, aby móc skorzystać z procedury oświadczeniowej, jest bezprawne. Stanowi obchodzenie prawa i może wiązać się z konsekwencjami dla pracodawców. Po pierwsze, brak rejestracji właściwego PKD to wykroczenie i podlega karze ograniczenia wolności lub grzywny do 5 tys. zł. A po drugie, urząd pracy będzie mógł odmówić przedsiębiorcy rejestracji jego oświadczeń (teraz i w przyszłości).

Podobnie uważają inni specjaliści.

- Gra jest niewarta świeczki - przyznaje Grzegorz Tokarski. - Konsekwencje mogą być bardzo dotkliwe. Przecież takiemu pracodawcy można by zarzucić nielegalne zatrudnienie cudzoziemca. A za to grozi już nie tylko dotkliwa kara, lecz także pozbawienie wolności czy dostępu do środków z UE - zauważa.

- Zarówno oświadczenia, jak i zezwolenia na pracę sezonową mają swoje wady i zalety. Rzeczywiście procedura oświadczeniowa jest prostsza, ale w jej ramach cudzoziemiec może pracować w Polsce tylko 6 miesięcy przez kolejnych 12. Tymczasem na podstawie zezwolenia nawet 9 w ciągu roku kalendarzowego. Z innej jednak strony ustawodawca przy oświadczeniach wprowadza bardzo korzystne rozwiązanie. Jeżeli w trakcie obowiązywania oświadczenia zostanie złożony wniosek o zezwolenie na pracę w Polsce, to nawet jeżeli termin tego pierwszego dobiegnie końca, pracę cudzoziemca nadal będzie uznawać się za legalną. Nie sądzę jednak, że pracodawcy będą ryzykować tylko po to, aby ominąć nowe zezwolenia sezonowe. Ale to będziemy mogli oceniać dopiero po pewnym czasie obowiązywania przepisów - stwierdza Robert Lisicki, ekspert Konfederacji Lewiatan.

Przed takimi praktykami ostrzega również Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Stanowisko MRPiPS z 7 grudnia 2017 r.

Zezwolenie na pracę sezonową może być wydane wyłącznie na wniosek podmiotu prowadzącego działalność w zakresie podklas "sezonowych". Dodatkowo, zgodnie z art. 1 pkt 8 ustawy z 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r. poz. 1543) "zezwolenie na prace sezonową (...) jest wymagane, jeżeli cudzoziemiec wykonuje (...) pracę w zakresie działalności określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 9 (...)". Zatem wskazana podklasa działalności dotyczy nie tylko działalności podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi, ale również musi być związana z pracą wykonywaną przez cudzoziemca. Należy więc uwzględnić również charakter pracy cudzoziemca. W związku z tym we wniosku o zezwolenie na pracę albo o zezwolenie na pracę sezonową należy wskazać stanowisko lub rodzaj wykonywanej pracy oraz podstawowe obowiązki cudzoziemca. Również w oświadczeniu o powierzeniu pracy należy wskazać stanowisko lub rodzaj wykonywanej pracy.

Ponadto cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy zgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu czy oświadczeniu, w których zawarte są informacje dotyczące stanowiska i rodzaju wykonywanej pracy. Jeżeli cudzoziemiec będzie wykonywał pracę innego rodzaju, może zostać to uznane za powierzenie cudzoziemcowi nielegalnego wykonywania pracy, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 22a. ustawy o promocji.

W naszej opinii zasady te pozwolą na uniknięcie nadużyć związanych z niewłaściwym wskazywaniem PKD. Należy również wskazać na szereg ułatwień związanych z posiadaniem zezwolenia na pracę sezonową, uwzględniających specyfikę pracy sezonowej, jak możliwość wykonywania każdej pracy sezonowej (na różnych stanowiskach), dłuższy okres wykonywania pracy niż w przypadku oświadczeń, a w przypadku obywateli wybranych państw - możliwość uzyskania wpisu wielosezonowego (art. 88q) czy możliwość wykonywania pracy innego rodzaju do 30 dni (art. 88s), które dla wielu podmiotów mogą się okazać korzystne i zachęcać do ubiegania się o ten typ zezwolenia - adekwatnie do rodzaju pracy.

Warto ponadto zwrócić uwagę, że w rozporządzeniach wykonawczych do ustawy zakres podklas, w których wydawane są zezwolenia na pracę sezonową, będzie adekwatnie określony, a opłaty związane ze złożeniem wniosku o zezwolenie na pracę sezonową lub oświadczenia będą ustalone w tej samej wysokości (30 zł).

Podzielone opinie

Wiceminister pracy Stanisław Szwed przyznaje, że w trakcie prac legislacyjnych resort dążył do tego, aby jak najmniej działalności zostało objętych wymogiem występowania o zezwolenie na pracę sezonową. Nie chciał bowiem utrudniać życia pracodawcom.

OPINIA EKSPERTA

Nie zamierzamy obciążać pracodawców dodatkowymi wymogami

@RY1@i02/2017/243/i02.2017.243.18300170a.802.jpg@RY2@

Stanisław Szwed sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Rozporządzenie w sprawie podklas działalności według klasyfikacji PKD, w których wydawane są zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca, wzbudziło duże zainteresowanie. Właśnie w jego przypadku w ubiegły piątek zakończyliśmy już proces podpisania przez trzech ministrów (jest ono wydawane w uzgodnieniu z dwoma innymi resortami, właściwymi ds. rolnictwa oraz ds. turystyki). To od wykazu zawartego w tym akcie będzie ostatecznie zależało, w przypadku jakich prac krótkoterminowych pracodawcy będą musieli ubiegać się o zezwolenia na pracę sezonową i nie będą mogli korzystać z prostszej procedury oświadczeniowej. Część działalności ostatecznie wyłączyliśmy z niego. Zależało nam na tym, aby jak najmniej podklas objąć dyrektywą sezonową, która nakłada na pracodawców dodatkowe obowiązki. Chcieliśmy jak najmniej obciążyć ich dodatkowymi wymogami. Wydłużyliśmy okres pracy sezonowej do maksymalnego określonego w dyrektywie, tj. do 9 miesięcy, ale dyrektywa wymaga wyjazdu pracownika sezonowego po zakończeniu pracy. Dlatego przyświecał nam taki cel, aby ostateczny wykaz branż dotyczył faktycznie prac sezonowych. Dzięki temu zapewniliśmy, że w działalnościach niesezonowych na krótki czas można korzystać z oświadczeń, a w razie potrzeby zatrudnienia cudzoziemca na dłużej - z zezwoleń na pracę wydawanych przez wojewodę do 3 lat. ⒸⓅ

W trakcie konsultacji pojawiały się jednak różne propozycje.

- Niektórzy występowali o uzupełnienie tego wykazu, inni o wykreślenie niektórych działalności. Niektórzy uważali, że zezwolenia na pracę sezonową będą dla nich niekorzystne, dlatego jak ognia próbowali uniknąć obowiązku występowania o nie, inni wręcz przeciwnie - mówi Robert Lisicki.

Krajowa Rada Izb Rolniczych zaproponowała np. uzupełnienie załącznika do rozporządzenia o podklasę "chów i hodowla bydła mlecznego". Argumentowała, że zdaniem samorządu rolniczego w hodowli bydła mlecznego też występuje sezonowość produkcji mleka: wraz z nadejściem wiosny, kiedy wciąż jeszcze spora część stad jest wyprowadzana na pastwiska, wprowadza się inne pasze (siano, sianokiszonki) do żywienia krów, co powoduje większą pracochłonność produkcji (przygotowywanie pasz, wypędzanie stad, dłuższe udoje).

Z kolei Biuro Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji w Warszawie zabiegało o trzy podklasy działalności związanej z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi. Dokładnie chodziło o: hotele i podobne obiekty zakwaterowania, obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania oraz restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne. Jego zdaniem takie rozszerzenie pomogłoby polskim pracodawcom rozwiązać problem występujących sezonowo braków kadrowych.

NSZZ "Solidarność" wnioskował o wykreślenie z załącznika dwóch podklas (działalność pilotów wycieczek i przewodników turystycznych oraz działalność w zakresie informacji turystycznej). Związek wskazywał, że punkty informacji turystycznej oraz działalność pilotów wycieczek są pracami wykonywanymi przez cały rok, w szczególności w dużych miastach turystycznych. W szczególności nie są to prace mające charakter typowo sezonowy, mimo że niewątpliwie powiązane są z działalnością turystyczną.

Po konsultacjach z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwem Sportu i Turystyki uwagi te zostały uwzględnione.

Nie zostały natomiast wzięte pod uwagę propozycje Pracodawców RP. Domagali się oni, aby do załącznika z kodami dodać również prace w sektorze budownictwa i produkcji, gdyż zapotrzebowanie na pracowników w tych branżach jest sezonowe. MRPiPS wyjaśniło, że co prawda we wskazanych sektorach praca może mieć pewne znamiona sezonowości, ale nie jest tak bardzo związana z pogodą, a zależnie od typu budowy czy produkcji praca może trwać cały rok. Podkreśliło przy tym, że rozwiązania przewidziane w przypadku prac sezonowych wykluczają możliwość zatrudnienia pracownika na okres dłuższy niż 9 miesięcy w roku kalendarzowym. Takie rozwiązanie nie wydaje się więc korzystne w przypadku pracy w sektorze budownictwa i produkcji, gdyż w praktyce może utrudnić pozyskiwanie i utrzymanie współpracy ze sprawdzonymi pracownikami. W tych sektorach zatem możliwe będzie korzystanie z oświadczeń.

ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/243/i02.2017.243.18300170a.803(c).jpg@RY2@

Obcokrajowcy w Polsce

Czego się spodziewać w aktach wykonawczych do ustawy

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opracowało kilka rozporządzeń, które od nowego roku będą, oprócz ustawy, regulowały zasady zatrudnienia cudzoziemców. Poza aktem wykonawczym w sprawie PKD jest ich pięć. Obecnie zostały już podpisane i czekają na publikację w Dzienniku Ustaw (ich ostateczna treść nie jest jednak dostępna). Wciąż nie ma przygotowanych projektów (a przynajmniej nie zostały one upublicznione) dotyczących limitów rocznego zatrudnienia cudzoziemców oraz zawodów, w których cudzoziemcy mogą wykonywać pracę bez zezwolenia, a na podstawie oświadczenia. Ich wydanie jest dla resortu fakultatywne. Poniżej wskazujemy najważniejsze kwestie wynikające z dostępnych projektów.

1 OPŁATY ZA ZEZWOLENIA

Projekt rozporządzenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie wysokości wpłat dokonywanych w związku ze złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia na pracę lub zezwolenia na pracę sezonową oraz złożenia oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi

Określa wpłaty od wniosków:

- o zezwolenie na pracę na okres nieprzekraczający 3 miesięcy;

- o zezwolenie na pracę na okres dłuższy niż 3 miesiące;

- o zezwolenie na pracę w związku z delegowaniem cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu realizacji usługi eksportowej;

- o zezwolenie na pracę sezonową;

- o wpis do ewidencji oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi.

Zgodnie z ustawą wysokość wpłaty za wniosek o wydanie zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca lub złożenie oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi nie może być wyższa niż 10 proc. wynagrodzenia minimalnego (obecnie jest to 200 zł). Ministerstwo zdecydowało się na wprowadzenie wpłaty w wysokości znacznie niższej, bo 30 zł. Zdaniem resortu opłata w tej wysokości nie będzie stanowić znaczącego obciążenia dla pracodawców i będzie proporcjonalnie niższa od wpłaty przewidzianej w typowym przypadku dla zezwolenia na pracę wydawanego przez wojewodów (pozwalającego na powierzenie pracy co do zasady na okres do 3 lat), która wynosi 100 zł. Ponadto w związku z regulacjami projektowanej ustawy 50 proc. dochodów z wpłat wymaganych od wniosku o zezwolenie na pracę sezonową lub od jego przedłużenia, a także w związku z oświadczeniem o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, będzie stanowić dochód starosty. Środki te mogą zostać przeznaczone na finansowanie nakładów ponoszonych przez powiatowe urzędy pracy. O konieczności tworzenia dodatkowych etatów decydować będą każdorazowo starostowie powiatów w ramach posiadanych zasobów finansowych. Jest to szczególnie istotne ze względu na znaczny wzrost skali powierzania pracy cudzoziemcom w wielu powiatach, co przy jednoczesnym zwiększeniu obciążeń dla powiatowych urzędów pracy może wymagać w niektórych przypadkach zatrudnienia dodatkowych pracowników. Ponadto należy oczekiwać, że nawet taka nieznaczna opłata wpłynie na zredukowanie liczby wniosków składanych dla pozoru, co jest częstym nadużyciem w przypadku obecnie obowiązujących przepisów dotyczących oświadczeń o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcowi.

2 WZORY PISM

Projekt rozporządzenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca oraz wpisu oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń

Określa m.in. wzory:

● wniosku o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

● wniosku o wydanie zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca,

● zaświadczenia o wpisie zezwolenia na pracę sezonową,

● oświadczenia podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi o zgłoszeniu się cudzoziemca w celu wykonywania pracy.

Zasadniczym powodem wydania nowego rozporządzenia jest rozbudowanie obecnego systemu dopuszczania cudzoziemców do polskiego rynku pracy. Ze względu na konieczność wdrożenia do polskiego porządku prawnego unijnej dyrektywy w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu zatrudnienia w charakterze pracownika sezonowego oraz potrzebę wprowadzenia stosownych zmian w zakresie pracy krótkoterminowej do polskich przepisów ustawowych wprowadza się nowe zezwolenie na pracę sezonową oraz instytucję oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, wzorowaną na dotychczas obowiązującej procedurze oświadczeniowej. W związku z tym w rozporządzaniu zostały opracowane stosowne wzory wniosków.

3 UPRZYWILEJOWANE KRAJE

Projekt rozporządzenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie państw, do których obywateli stosuje się niektóre przepisy dotyczące zezwolenia na pracę sezonową oraz przepisy dotyczące oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi

Wskazuje państwa, których obywatele mogą:

● wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi wpisanego do ewidencji oświadczeń,

● pracować w Polsce na podstawie zezwolenia na pracę sezonową bez względu na spełnienie warunku testu rynku pracy (tj. wystąpienia o informację starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy); to rozwiązanie dla obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji oraz Ukrainy.

Rząd zdecydował się ułatwić niektórym obywatelom państw trzecich dostęp do polskiego rynku pracy. Kierował się przy tym m.in. bliskością geograficzną i kulturową bądź też efektami współpracy międzynarodowej, np. w ramach Partnerstwa Wschodniego. Katalog uprzywilejowanych państw będzie taki sam jak jest obecnie.

4 REGULACJE DOSTOSOWUJĄCE I PRZEJŚCIOWE

Pozostałe dwa projekty to:

● projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę,

● projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców.

Projektowane rozporządzenia zawierają głównie przepisy dostosowujące i przejściowe. Pierwszy z projektów zakłada usunięcie z obecnego rozporządzenia przepisu, który dotyczy procedury oświadczeniowej. Ta bowiem od 1 stycznia 2018 r. będzie uregulowana w ustawie i rozporządzeniu, o którym mowa w pkt 3 powyżej. Drugi zaś dostosowuje dotychczasowe regulacje do nowych przepisów ustawowych oraz określa sytuację obcokrajowców pracujących w Polsce jeszcze na podstawie dotychczasowych zasad.

ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/243/i02.2017.243.18300170a.804.jpg@RY2@

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl

Co nas czeka od 1 stycznia 2018 r.

Zmiany w zatrudnianiu cudzoziemców to nie tylko wprowadzenie zezwoleń sezonowych. Istotnej modyfikacji ulega także dotychczasowa procedura angażu obcokrajowców oparta na oświadczeniach o zamiarze powierzenia pracy. Warto zwrócić uwagę także na nowe rozwiązania dotyczące komplementariuszy i prokurentów

ZAGADNIENIE 1: ZATRUDNIENIE KRÓTKOTRWAŁE - OBECNE ZASADY I GENEZA ZMIAN

W przypadku cudzoziemców zasadą jest zatrudnianie ich na podstawie zezwolenia na pracę. Jest to jednak zasada w sensie logicznym, a nie statystycznym. Ustawodawca przewidział bowiem tak wiele wyjątków od konieczności uzyskiwania zezwolenia na pracę, że można zaryzykować stwierdzenie, iż większość cudzoziemców pracuje w Polsce bez tego dokumentu, a mimo to ich praca jest w pełni legalna. Jedną z takich możliwości przewiduje par. 1 pkt 20 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz.U. poz. 588). Zgodnie z tym przepisem powierzenie wykonywania pracy na terytorium Polski bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę jest dopuszczalne w przypadku cudzoziemca będącego obywatelem Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji lub Ukrainy, który wykonuje pracę przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy (niezależnie od liczby podmiotów powierzających mu wykonywanie pracy), jeżeli przed jej podjęciem powiatowy urząd pracy, właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego lub siedzibę podmiotu powierzającego wykonywanie pracy, zarejestrował pisemne oświadczenie tego podmiotu o zamiarze powierzenia wykonywania pracy temu cudzoziemcowi. Przy czym oświadczenie to powinno określać:

● nazwę zawodu,

● miejsce wykonywania pracy,

● datę rozpoczęcia i okres wykonywania pracy,

● rodzaj umowy stanowiącej podstawę wykonywania pracy,

● wysokość wynagrodzenia brutto za pracę.

W oświadczeniu tym podmiot powierzający pracę musi też zawrzeć informacje o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o lokalny rynek pracy oraz o tym, że zapoznał się z przepisami związanymi z pobytem i pracą cudzoziemców. Ponadto warunkiem legalności powierzenia obcokrajowcowi pracy w Polsce bez zezwolenia na pracę jest to, że musi być ona wykonywana na podstawie pisemnej umowy na warunkach określonych w oświadczeniu zarejestrowanym przez urząd pracy.

Powyższa regulacja stanowi znaczne ułatwienie przy zatrudnianiu cudzoziemców. Niestety od początku swego istnienia rodziła ona problemy czysto praktyczne. Po pierwsze, ustawodawca nie określił wzoru oświadczenia, a mimo to urzędy żądały składania jedynie słusznego wniosku. Z drugiej strony zdarzały się przypadki fikcyjnego składania oświadczeń, dzięki czemu cudzoziemcy zyskiwali prawo wjazdu do strefy Schengen, ale w konsekwencji nie podejmowali w Polsce pracy. Między innymi z tych powodów zdecydowano się na nowelizację przepisów o zatrudnianiu obcokrajowców. W jej efekcie od przyszłego roku będą funkcjonować aż dwie formy zatrudnienia krótkotrwałego.

ZAGADNIENIE 2: ZEZWOLENIA SEZONOWE

Zezwolenie na pracę sezonową to rozwiązanie całkowicie nowe w polskim prawodawstwie. Zostało ono przewidziane w art. 88n-88y ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 645 ze zm.), które zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2018 r.

Zezwolenia na pracę sezonową będą wydawane na czas określony, który nie może być dłuższy niż 9 miesięcy w roku kalendarzowym. Zezwolenia sezonowe ma wydawać starosta właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi (a de facto działający w jego imieniu powiatowy urząd pracy). Zezwolenie takie zostanie wydane, jeżeli:

1) wysokość wynagrodzenia, która będzie określona w umowie z cudzoziemcem, nie będzie niższa od wynagrodzenia pracowników wykonujących w tym samym wymiarze czasu pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku;

2) podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi dołączy do wniosku o wydanie zezwolenia na pracę sezonową informację starosty - właściwego ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca - o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy, sporządzoną z uwzględnieniem pierwszeństwa dostępu do rynku pracy dla obywateli polskich oraz cudzoziemców unijnych.

Możliwość zatrudniania cudzoziemców w ramach pracy sezonowej dotyczyć będzie cudzoziemców z dowolnego kraju. Z oczywistych względów nie obejmie ona jednak m.in. cudzoziemców z krajów unijnych - tych można bowiem zatrudniać bez zezwoleń.

Zezwolenie na pracę sezonową

starosta (powiatowy urząd pracy)

dowolny (z pewnymi preferencjami dla obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji lub Ukrainy)

sezonowa (na razie rolnictwo i turystyka)

9 miesięcy w roku kalendarzowym

30 zł

ZAGADNIENIE 3: NOWE OŚWIADCZENIA

Ustawodawca postanowił sformalizować oświadczenia o zamiarze zatrudnienia - od nowego roku awansują one z rozporządzenia bezpośrednio do ustawy (nowe art. 88z-88za ustawy o promocji zatrudnienia w instytucjach rynku pracy). W końcu zostanie też wydany urzędowy wzór takiego oświadczenia. Zmieni się także ich nazwa - zamiast oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy będziemy mieć oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Wciąż natomiast będą one rejestrowane w powiatowych urzędach pracy.

Według nowych przepisów właściwy powiatowy urząd pracy wpisze oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki:

1) cudzoziemiec jest obywatelem Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji lub Ukrainy albo będzie wykonywał pracę w zawodzie wskazanym w rozporządzeniu wydanym przez ministra pracy (wciąż nie wiadomo, czy minister skorzysta z tej możliwości),

2) praca obcokrajowca nie jest związana z działalnością sezonową (konkretne działalności zostaną określone według kodów PKD w rozporządzeniu),

3) okres wykonywania pracy określony w złożonym oświadczeniu o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi oraz poprzednie okresy pracy wykonywanej na podstawie oświadczeń wpisanych do ewidencji oświadczeń łącznie nie przekraczają 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy (niezależnie od liczby podmiotów powierzających temu cudzoziemcowi wykonywanie pracy).

Niewątpliwym plusem nowych regulacji jest ustawowe określenie procedury składania oświadczeń. Urząd będzie miał na to 7 dni roboczych od dnia otrzymania oświadczenia, a w sprawach wymagających postępowania wyjaśniającego - nie więcej niż 30 dni od otrzymania oświadczenia.

Komplementariusze i prokurenci

W dotychczasowym stanie prawnym zezwolenia na pracę wymagane są od członków zarządu, jeżeli przebywają oni na terytorium Polski przez okres przekraczający łącznie 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy (art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Od nowego roku podobne zasady będą dotyczyć komplementariuszy i prokurentów. W przypadku tych pierwszych zapis ustawowy w wielu przypadkach będzie jednak martwy. Spółki komandytowo-akcyjne praktycznie zostały bowiem zniszczone przez ustawodawcę w momencie, gdy zaczęły podlegać CIT. W efekcie nowych spółek tego typu się już nie tworzy. Z kolei w przypadku spółek komandytowych ograniczeniem zastosowania nowej regulacji jest to, że komplementariuszem jest zazwyczaj spółka z o.o. (w ten sposób wspólnicy unikają odpowiedzialności, a jednocześnie zachowują prawo do podatku liniowego). Inaczej jest w przypadku prokurentów - ich status jest bardzo atrakcyjny, gdyż mają władzę bez odpowiedzialności. Dlatego tutaj zmieniony przepis będzie miał znacznie szersze zastosowanie.

Aby ukrócić dotychczasowe patologie, ustawodawca wprowadza zapis mówiący, że starosta może wydać decyzję o odmowie wpisania oświadczenia do ewidencji, jeżeli z okoliczności wynika, że:

1) oświadczenie zostało złożone dla pozoru,

2) oświadczenie będzie wykorzystane przez cudzoziemca w celu innym niż wykonywanie pracy dla danego podmiotu,

3) podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi nie dopełnia obowiązków związanych z prowadzeniem działalności lub powierzaniem pracy innym osobom, a w szczególności:

● nie posiada środków finansowych ani źródeł dochodu niezbędnych do pokrycia zobowiązań wynikających z powierzenia pracy cudzoziemcowi,

● nie prowadzi działalności gospodarczej, rolniczej lub statutowej uzasadniającej powierzenie pracy danemu cudzoziemcowi w danym okresie, w tym zawiesił działalność, został wykreślony z właściwego rejestru lub jego działalność jest w okresie likwidacji,

● nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych,

● nie zgłasza do ubezpieczenia społecznego pracowników lub innych osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym,

● zalega z uiszczeniem podatków (z wyjątkiem przypadków, gdy uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu).

Nowe oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi

starosta (powiatowy urząd pracy)

obywatel Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji lub Ukrainy

dowolna, ale inna niż sezonowa

6 miesięcy na 12 miesięcy

30 zł

ZAGADNIENIE 4: SKUTKI ZŁOŻENIA WNIOSKU

Wśród regulacji, które zaczną obowiązywać 1 stycznia 2018 r., bardzo istotna jest ta zawarta w nowym art. 88za ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z tym przepisem podmiot powierzający wykonywanie pracy w związku z oświadczeniem wpisanym do ewidencji oświadczeń, który zatrudnia cudzoziemca przez co najmniej 3 miesiące, może skorzystać z preferencji przy dalszej legalizacji jego pracy. Mianowicie jeśli przed upływem daty zakończenia pracy wskazanej w tym oświadczeniu złoży wniosek o wydanie zezwolenia na pracę dla tego cudzoziemca na tym samym stanowisku i na podstawie umowy o pracę - a wniosek nie zawiera braków formalnych lub zostaną one uzupełnione w terminie - praca obcokrajowca będzie uważana za legalną od dnia upływu ważności tego oświadczenia do dnia wydania zezwolenia na pracę lub doręczenia decyzji odmownej w tej sprawie, jeżeli będzie ona wykonywana na warunkach nie gorszych niż określone w oświadczeniu wpisanym do ewidencji oświadczeń. Zasada ta będzie stosowana odpowiednio w przypadku wniosku cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Na tę regulację, niezwykle korzystną dla pracodawców, czekaliśmy bardzo długo. W praktyce oznacza ona wprowadzenie ciągłości zatrudnienia - dzięki niej i pracodawca, i pracownik przestaną się stresować wyczerpaniem limitu zatrudnienia na podstawie oświadczenia. ⒸⓅ

Jak od nowego roku zatrudniać cudzoziemców ze Wschodu?

Wjazd do Polski w ruchu bezwizowym.

Trzy miesiące na znalezienie pracodawcy.

Złożenie oświadczenia o powierzeniu zatrudnienia (pracodawca).

Złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (pracownik) - od momentu złożenia poprawnego wniosku pobyt w Polsce jest legalny. Zalecane jest równoległe wystąpienie przez pracodawcę o wydanie zezwolenia na pracę - można je uzyskać szybciej niż zezwolenie na pobyt czasowy i pracę.

Złożenie oświadczenia o powierzeniu zatrudnienia (pracodawca).

Wyrobienie wizy (pracownik).

Złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę (pracodawca). Przed upływem ważności wizy pracownik będzie mógł starać się o jej przedłużenie lub wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Uwaga! Jeżeli zezwolenie na pracę lub zezwolenie na pobyt czasowy i pracę nie zostanie wydane przed upływem 6 miesięcy zatrudnienia, cudzoziemiec nie musi przerywać świadczenia pracy i czekać na wydanie decyzji w tych sprawach. Od 1 stycznia 2018 r. złożenie poprawnego wniosku o wydanie jednego z ww. zezwoleń oznacza bowiem legalne zatrudnienie, nawet jeśli wyczerpany zostanie limit zatrudnienia na oświadczenie. ⒸⓅ

PiSZ

@RY1@i02/2017/243/i02.2017.243.18300170a.101(c).jpg@RY2@

Paweł Ziółkowski

ekspert w zakresie prawa pracy i podatków