Jak ustalać wymiary czasu pracy w nadchodzącym roku

@RY1@i02/2013/225/i02.2013.225.217000500.809.jpg@RY2@

Wymiar czasu pracy to maksymalna liczba godzin, jaką pracownik może przepracować w trakcie danego okresu rozliczeniowego. Niedopuszczalne jest planowanie w harmonogramach większej liczby godzin pracy, niż wynikałoby to z wymiaru. Takie działanie byłoby bowiem równoznaczne z planowaniem pracy nadliczbowej, która z zasady jest nieprzewidywalna (art. 151 par. 1 kodeksu opracy; dalej: k.p.). Możliwa jest jednak sytuacja przeciwna, tj. taka, w której w harmonogramie przewidziano mniejszą liczbę godzin niż wynikałoby to z obowiązującego wymiaru czasu pracy. Takie działanie, choć prawnie dopuszczalne, jest jednak nieekonomiczne z punktu widzenia pracodawcy. Mimo bowiem iż pracownik nie wypracowałby pełnego wymiaru czasu pracy, zachowałby prawo do wynagrodzenia w pełnej wysokości.

Zasady postępowania

Aby obliczyć obowiązujący pracownika wymiar czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym należy:

●pomnożyć pełne tygodnie przypadające w okresie rozliczeniowym przez 40 godzin (tj. tygodniową normę czasu pracy),

●pomnożyć liczbę dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku przez 8 godzin (tj. dobową normę czasu pracy),

●zsumować oba wyniki (art. 130 par. 1 k.p.).

Wskazana powyżej metoda ustalania wymiaru czasu pracy wskazuje, iż wymiar może różnić się dla poszczególnych okresów rozliczeniowych, w związku z czym konieczne jest jego odrębne ustalanie dla każdego z nich.

Święto w innym dniu niż niedziela

Jeśli w danym okresie rozliczeniowym występuje święto w innym dniu niż niedziela, to obniża ono wymiar czasu pracy o 8 godzin (art. 130 par. 2 k.p.). Oznacza to, że od ustalonego zgodnie z powyższymi regułami wymiaru czasu pracy należy - za takie święto - odjąć 8 godzin.

Od 8 października 2012 r. nie ma przy tym znaczenia, czy święto przypadnie na dzień wolny od pracy z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, wynikający z obowiązującego u pracodawcy rozkładu czasu pracy. Nawet w takim wypadku obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie zatrudnionemu dnia wolnego od pracy w innym terminie. To wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 października 2012 r. (sygn. akt K 27/11, Dz.U. z 2012 r., poz. 1110), który stwierdził niezgodność z konstytucją art. 130 par. 2¹ k.p., obowiązującego od 1 stycznia 2011 r. do 7 października 2012 r. Przepis ten stanowił, że jeśli święto przypadało na dzień wolny od pracy z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy wynikającego z obowiązującego u pracodawcy rozkładu czasu pracy, to nie powodowało obniżenia wymiaru czasu pracy. W ocenie TK regulacja ta była niezgodna z konstytucyjną zasadą równości wynikającą z art. 32 ust. 1 konstytucji, gdyż umożliwiała ona różnicowanie pracowników w zakresie czasu pracy, którego wyłącznym powodem był zastosowany wobec nich rozkład czasu pracy. W przypadku większości pracowników w Polsce, dla których najczęściej dniem wolnym z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy jest sobota, wyrok TK po raz pierwszy wywrze skutek dopiero w 2014 roku, w którym święto będące dniem ustawowo wolnym od pracy przypadnie właśnie w sobotę (3 maja i 1 listopada 2014 r.).

Pełny tydzień

Skoro obliczanie wymiaru czasu pracy rozpoczynamy od ustalenia liczby pełnych tygodni przypadających w danym okresie rozliczeniowym, musimy pamiętać, że na użytek przepisów prawa pracy przez tydzień rozumie się 7 kolejnych dni kalendarzowych, liczonych od pierwszego dnia okresu rozliczeniowego (art. 128 par. 3 pkt 2 k.p). [przykład 1]

Skoro tak, to w miesięcznych okresach rozliczeniowych zmieszczą się zawsze 4 pełne tygodnie, które przypadną od 1. do 28. dnia każdego miesiąca. W celu obliczenia obowiązującego pracownika wymiaru czasu pracy trzeba będzie ustalić jedynie liczbę dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego (tj. wystających poza pełne tygodnie), przypadających od poniedziałku do piątku. [przykład 2]

Okresy rozliczeniowe

Wymiar czasu pracy ustalamy zawsze dla przyjętego okresu rozliczeniowego, którego maksymalna długość uzależniona jest, co do zasady, od przyjętego systemu czasu pracy. Jeśli jest to uzasadnione przyczynami obiektywnymi lub technicznymi, lub dotyczącymi organizacji pracy, od 23 sierpnia 2013 r. w każdym systemie czasu pracy okres rozliczeniowy może być przedłużony maksymalnie do 12 miesięcy (art. 129 par. 2 k.p.). Najpopularniejszym w praktyce stosowanym okresem rozliczeniowym jest 1 miesiąc, który może być przyjęty we wszystkich systemach czasu pracy, za wyjątkiem ruchu ciągłego, dla którego okres rozliczeniowy nie może przekroczyć 4 tygodni. [tabela 1]

Ogółem w 2014 roku przypada do przepracowania 250 dni, czyli równo 2000 godzin (250 dni × 8 godzin). Zatem ci pracodawcy, którzy skorzystali z możliwości wprowadzenia 12-miesięcznego okresu rozliczeniowego i przyjęli, że czas jego trwania pokrywa się z latami kalendarzowymi, na okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. mają do zaplanowania równo 2000 godzin pracy.

Analogicznie oblicza się wymiar czasu pracy dla dłuższych niż 1-miesięczne okresów rozliczeniowych, z których najpopularniejsze są 3- i 4-miesięczne.

Trzymiesięczny okres rozliczeniowy może być stosowany dla równoważnego systemu czasu pracy (art. 135 par. 2 k.p.) i dla równoważnego systemu czasu pracy z przedłużonym dobowym wymiarem czasu pracy do 24 godz. (art. 137 k.p.). [przykład 3] [tabela 2]

Natomiast 4-miesięczny okres rozliczeniowy może być stosowany w podstawowym systemie czasu pracy (art. 129 par. 1 k.p.), w systemie równoważnym, ale tylko przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych (art. 135 par. 3 k.p.), w systemie przerywanym (art. 139 k.p.) i zadaniowym (art. 140 k.p.). [tabela 3]

Dokonując rozliczenia czasu pracy po zakończeniu przyjętego okresu rozliczeniowego, trzeba jednak pamiętać o zasadzie, w myśl której obowiązujący wymiar czasu pracy w okresie rozliczeniowym należy obniżyć o liczbę godzin, którą pracownik powinien był przepracować w trakcie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy (art. 130 par. 3 k.p.).

Służba zdrowia

Ustawa o działalności leczniczej (dalej: ustawa) nie przewiduje odmiennego sposobu ustalania wymiaru czasu pracy dla pracowników służby zdrowia. Praktyczny problem polega jednak na tym, że ustawa przewiduje 4 rodzaje norm czasu pracy dla różnych grup zatrudnionych, a w kodeksie pracy ciągle brakuje przepisu, że zamiast 8 godzin na dobę i 40 godzin na tydzień stosujemy odpowiednio inne wielkości. W praktyce jednak i tak należy postąpić w taki sposób, gdyż w przeciwnym razie wymiary dla większości zatrudnionych w służbie zdrowia byłyby zawyżone. Ustalając wymiar czasu pracy, należy zatem zastosować trzy rodzaje norm wynikających z art. 93 ustawy, a w okresie przejściowym do 1 lipca 2014 r. jeszcze skrócone normy czasu pracy dla pracowników pracujących w warunkach szczególnych, wynikające z art. 214 ustawy. Tak więc do połowy 2014 roku nadal konieczne będą cztery samodzielne obliczenia dla różnych wielkości, a po 1 lipca 2014 r. - trzy. Trudność polega na tym, że art. 214 ustawy utrzymuje prawo pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych do pracy w skróconej normie czasu pracy, do 1 lipca 2014 r. włącznie. To zaś oznacza w praktyce, że jeszcze 1 lipca norma czasu pracy takich pracowników wyniesie 5 godzin na dobę i przeciętnie 25 godzin na tydzień w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, ale już od 2 lipca 2014 r. wzrośnie ona odpowiednio do 7 godzin i 35 minut oraz przeciętnie 37 godzin i 55 minut.

Różne wielkości

Normy czasu pracy wynikające z ustawy o działalności leczniczej niezbędne do obliczenia wymiarów czasu pracy to:

●7 godzin 35 minut na dobę oraz przeciętnie 37 godzin i 55 minut tygodniowo - podstawowa wielkość norm w podmiocie leczniczym,

●8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo - normy dla pracowników technicznych, obsługi i gospodarczych zatrudnionych w podmiocie leczniczym,

●6 godzin na dobę i przeciętnie 30 godzin tygodniowo - normy dla pracowników niewidomych zatrudnionych na stanowiskach wymagających kontaktu z pacjentami,

●5 godzin na dobę i przeciętnie 25 godzin tygodniowo - skrócona norma czasu pracy pracowników zatrudnionych w komórkach organizacyjnych, takich jak: radiologia, radioterapia, medycyna nuklearna, stosujących promieniowanie jonizujące oraz w komórkach fizykoterapii, patomorfologii, histopatologii, cytopatologii, cytodiagnostyki, medycyny sądowej lub prosektoriów. Należy jednak pamiętać, że obowiązuje ona jedynie do 1 lipca 2014 r. (art. 214 ustawy o działalności leczniczej).

Oceniając sposób regulacji norm czasu pracy w podmiotach leczniczych, należy stwierdzić, że dla trzech przypadków szczególnych przewidziano specyficzne normy czasu pracy, a jako wielkość podstawową należy przyjąć 7 godzin i 35 minut na dobę oraz przeciętnie 37 godzin i 55 minut tygodniowo, a nie 8 i 40 godzin. Tak więc pracownicy, którzy nie mieszczą się w żadnej z trzech wskazanych wyżej specyficznych grup, pracują według norm podstawowych obowiązujących w służbie zdrowia. Dotyczy to głównie pracowników administracyjnych zatrudnionych w podmiotach leczniczych, gdyż osoby te trudno zakwalifikować do pracowników technicznych, obsługi lub gospodarczych.

Analogiczny pogląd prezentuje Ministerstwo Zdrowia w wydanym 8 października 2010 r. stanowisku w sprawie wymiaru czasu pracy pracowników administracyjnych w niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej (MZ-BP-P-0620-5384-2/AP/10). Resort stwierdził w nim, że zgodnie z art. 32g ust. 1 ustawy z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 14, poz. 89 z późn.zm.), zastąpionej obecnie przez ustawę o działalności leczniczej, wymiar czasu pracy pracowników zatrudnionych w zakładzie opieki zdrowotnej, z zastrzeżeniem art. 32i ust. 1 tej ustawy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nie mógł przekraczać 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień. Powyższy wymiar czasu pracy, jako norma podstawowa, dotyczył również pracowników administracyjnych. Mimo, że stanowisko to zostało wydane na postawie nieobowiązującego już aktu prawnego, nie straciło nic ze swojej aktualności w obecnym stanie prawnym.

Maksymalnie trzy lub cztery miesiące

Przed obliczeniem wymiarów czasu pracy dla poszczególnych grup w służbie zdrowia należy uporządkować jeszcze problematykę okresów rozliczeniowych czasu pracy, jakie są możliwe do wprowadzenia w poszczególnych przypadkach. W tym zakresie należy stwierdzić, że przepisy przewidują zaskakujące rozwiązanie, gdyż dla wszystkich grup możliwy będzie maksymalnie 3-miesięczny okres rozliczeniowy (art. 93 ustawy). Jedynie dla grup zawodowych, które mogą pracować w równoważnym systemie czasu pracy, art. 94 ustawy dopuszcza zastosowanie 4-miesięcznego okresu rozliczeniowego czasu pracy. Powyższe działanie jest możliwe jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Należy jednak zauważyć, że klauzula generalna użyta w tym przepisie pozwala na daleko idące jego stosowanie, gdyż ma ona bardzo ogólny charakter.

Warto zwrócić uwagę na to, iż podmioty lecznicze nie mogą stosować 12-miesięcznych okresów rozliczeniowych, przewidzianych w art. 129 par. 2 k.p. Dopuszczalne okresy rozliczeniowe zostały bowiem dla nich określone w przepisie szczególnym, jakim jest ustawa o działalności leczniczej, która nie zawiera w tym zakresie odesłania do przepisów kodeku pracy.

W odniesieniu do pracowników technicznych, obsługi i gospodarczych możliwe jest zatrudnienie zarówno w podstawowym, jak i w równoważnym systemie czasu pracy. Tak więc w ich przypadku adekwatne pozostaną ogólne wyliczenia, poczynione na początku niniejszego opracowania, gdyż mogą oni pracować w 1-miesięcznych, 3-miesięcznych lub 4-miesięcznych okresach rozliczeniowych, a obowiązują ich normy czasu pracy takie jak w kodeksie pracy (tj. 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu).

Podstawowa norma

Pracownicy, których obowiązuje norma dobowa 7 godzin i 35 minut oraz tygodniowa 37 godzin i 55 minut, również mogą pracować nie tylko w podstawowym, ale także w równoważnym systemie czasu pracy. W ich przypadku możliwy jest więc 1-, 3- lub 4-miesięczny okres rozliczeniowy czasu pracy. [tabele 4-6]

Niewidomi

Trzecią grupą zawodową, której dotyczą odrębności w czasie pracy, są pracownicy niewidomi zatrudnieni na stanowiskach wymagających kontaktu z pacjentami. Tę grupę zawodową obowiązują 6-godzinna norma dobowa i 30-godzinna norma tygodniowa. Takie osoby, zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy, nie mogą być zatrudnianie w równoważnym systemie czasu pracy, a więc ich okres rozliczeniowy nie może przekroczyć 3 miesięcy. W praktyce wynosi on najczęściej 1 miesiąc lub 3 miesiące. [tabele 7 i 8]

W szczególnych warunkach

Normy czasu pracy osób zatrudnionych w szczególnych warunkach nie wynikają z art. 93 ustawy o działalności leczniczej, gdyż docelowo od 2 lipca 2014 r. osoby te będą pracowały zgodnie z podstawowymi wielkościami norm obowiązujących w służbie zdrowia. W okresie przejściowym ich czas pracy uregulowano w art. 214 ustawy, który jednak samodzielnie nie określa długości okresu rozliczeniowego, obowiązującego takich pracowników. Stanowi jedynie, że normy, które ich dotyczą, obowiązują w "przyjętym okresie rozliczeniowym". W związku z tym długość dopuszczalnego okresu rozliczeniowego należy ustalić na podstawie art. 93 i 94 ustawy. W konsekwencji będzie więc ona zależała od tego, w jakich systemach czasu pracy mogą być zatrudniane takie osoby.

W praktyce sporne jest, czy tacy pracownicy mogą być zatrudnieni w równoważnym systemie czasu pracy. Początkowo, po wejściu w życie ustawy o działalności leczniczej, zostało to dopuszczone, co wynikało m.in. z oficjalnego stanowiska Ministerstwa Zdrowia. Obecnie Główny Inspektorat Pracy stoi na stanowisku niedopuszczalności takich praktyk w okresie przejściowym do 1 lipca 2014 r. (stanowisko GIP z 15 lutego 2012 r., GNP-306-072-7-1/12). Pogląd ten poparł również resort zdrowia, powołując się na stanowisko GIP w tym zakresie i stwierdzając nieaktualność swojego pierwszego stanowiska dotyczącego powyższej problematyki (por. stanowisko Ministerstwa Zdrowia z 20 kwietnia 2012 r., MZ-BP-P-0620-6090-4/OG/12).

Należy zatem przyjąć, że dopuszczalne są jedynie okresy rozliczeniowe trwające do 3 miesięcy, co wynika z art. 93 ustawy, dotyczącego podstawowego systemu czasu pracy. [tabele 9, 10]

PRZYKŁAD 1

Zaczynamy od środy

Dla miesięcznego okresu rozliczeniowego obejmującego styczeń 2014 roku każdy tydzień będzie rozpoczynał się w środę i kończył we wtorek, natomiast w lutym 2014 roku każdy tydzień będzie rozpoczynał się w sobotę i kończył w piątek.

PRZYKŁAD 2

Liczba godzin

Dla 1-miesięcznego okresu rozliczeniowego obejmującego styczeń 2014 roku, wymiar czasu pracy ustala się w następujący sposób:

4 tygodnie × 40 godzin = 160 godzin,

3 dni (tj. 29, 30 i 31 stycznia) × 8 godzin = 24 godziny,

160 godzin + 24 godziny = 184 godziny,

184 godziny - 2 dni (tj. święta 1 i 6 stycznia) × 8 godzin = 168 godzin.

W styczniu 3 dni "wystają" poza pełne tygodnie przypadające od poniedziałku do piątku (tj. 29, 30 i 31 stycznia). Do tego święto 1 stycznia przypada w środę, a 6 stycznia w poniedziałek, więc każde z nich powoduje obniżenie wymiaru czasu pracy o 8 godzin (tj. łącznie o 16 godzin = 2 dni × 8 godzin). Zatem obowiązujący do przepracowania w styczniu 2014 roku wymiar czasu pracy wynosi 168 godzin.

PRZYKŁAD 3

Od stycznia do marca

Dla 3-miesięcznego okresu rozliczeniowego obejmującego przedział czasowy od stycznia do marca 2014 roku, wymiar czasu pracy ustala się w następujący sposób:

12 pełnych tygodni (od 1 stycznia do 25 marca) × 40 godzin = 480 godzin,

480 godzin + 4 dni wystające poza pełne tygodnie (tj. 26, 27, 28 i 31 marca) × 8 godzin = 480 godzin + 32 godziny = 512 godzin,

512 godzin - 2 dni (tj. święta 1 i 6 stycznia) × 8 godzin = 496 godzin.

We wskazanym wyżej okresie rozliczeniowym wszystkie tygodnie rozpoczynają się w środę i kończą we wtorek, a więc zostają aż 4 dni wolne "wystające" poza pełne tygodnie. Ponadto w okresie tym przypadają 2 święta w innym dniu niż niedziela (tj. 1 stycznia - środa i 6 stycznia - poniedziałek), które obniżają wymiar czasu pracy o 16 godzin (tj. 2 dni × 8 godzin). Zatem obowiązujący w tym okresie rozliczeniowym wymiar czasu pracy wynosi 496 godzin.

Tabela 1. Wymiary czasu pracy dla miesięcznych okresów rozliczeniowych w 2014 roku

1.	Styczeń	(40 godz. × 4 tyg.) + (8 godz. × 3 dni) - (8 godz. × 2 dni)	168	21
2.	Luty	(40 godz. × 4 tyg.)	160	20
3.	Marzec	(40 godz. × 4 tyg.) + (8 godz. × 1 dzień)	168	21
4.	Kwiecień	(40 godz. × 4 tyg.) + (8 godz. × 2 dni) - (8 godz. × 1 dzień)	168	21
5.	Maj	(40 godz. × 4 tyg.) + (8 godz. × 2 dni) - (8 godz. × 2 dni)	160	20
6.	Czerwiec	(40 godz. × 4 tyg.) + (8 godz. × 1 dzień) - (8 godz. × 1 dzień)	160	20
7.	Lipiec	(40 godz. × 4 tyg.) + (8 godz. × 3 dni)	184	23
8.	Sierpień	(40 godz. × 4 tyg.) + (8 godz. × 1 dzień) - (8 godz. × 1 dzień)	160	20
9.	Wrzesień	(40 godz. × 4 tyg.) + (8 godz. × 2 dni)	176	22
10.	Październik	(40 godz. × 4 tyg.) + (8 godz. × 3 dni )	184	23
11.	Listopad	(40 godz. × 4 tyg.)- (8 godz. × 2 dni)	144	18
12.	Grudzień	(40 godz. × 4 tyg.) + (8 godz. × 3 dni) - (8 godz. × 2 dni)	168	21

Tabela 2. Wymiary czasu pracy dla 3-miesięcznych okresów rozliczeniowych w 2014 roku

1.	Od 1 stycznia do 31 marca	(40 godz. × 12 tyg.) + (8 godz. × 4 dni) - (8 godz. × 2 dni)	496	62
2.	Od 1 kwietnia do 30 czerwca	(40 godz. × 13 tyg.) - (8 godz. × 4 dni)	488	61
3.	Od 1 lipca do 30 września	(40 godz. × 13 tyg.) + (8 godz. × 1 dzień) - (8 godz. × 1 dzień)	520	65
4.	Od 1 października do 31 grudnia	(40 godz. × 13 tyg.) + (8 godz. × 1 dzień) - (8 godz. × 4 dni)	496	62

Tabela 3. Wymiary czasu pracy dla 4-miesięcznych okresów rozliczeniowych w 2014 roku

1.	Od 1 stycznia do 30 kwietnia	(40 godz. × 17 tyg.) + (8 godz. × 1 dzień) - (8 godz. × 3 dni)	664	83
2.	Od 1 maja do 31 sierpnia	(40 godz. × 17 tyg.) + (8 godz. × 2 dni) - (8 godz. × 4 dni)	664	83
3.	Od 1 września do 31 grudnia	(40 godz. × 17 tyg.) + (8 godz. × 3 dni) - (8 godz. × 4 dni)	672	84

Tabela 4. Wymiary czasu pracy dla pracowników podmiotów leczniczych, objętych podstawową normą czasu pracy, w 1-miesięcznych okresach rozliczeniowych w 2014 roku

1.	Styczeń	(37 godz. 55 min × 4 tyg.) + (7 godz. 35 min × 3 dni) - (7 godz. 35 min × 2 dni)	159 godz. 15 min	21
2.	Luty	(37 godz. 55 min × 4 tyg.)	151 godz. 40 min	20
3.	Marzec	(37 godz. 55 min × 4 tyg.) + (7 godz. 35 min × 1 dzień)	159 godz. 15 min	21
4.	Kwiecień	(37 godz. 55 min × 4 tyg.) + (7 godz. 35 min × 2 dni) - (7 godz. 35 min × 1 dzień)	159 godz. 15 min	21
5.	Maj	(37 godz. 55 min × 4 tyg.) + (7 godz. 35 min × 2 dni) - (7 godz. 35 min × 2 dni)	151 godz. 40 min	20
6.	Czerwiec	(37 godz. 55 min × 4 tyg.) + (7 godz. 35 min × 1 dzień) - (7 godz. 35 min × 1 dzień)	151 godz. 40 min	20
7.	Lipiec	(37 godz. 55 min × 4 tyg.) + (7 godz. 35 min × 3 dni)	174 godz. 25 min	23
8.	Sierpień	(37 godz. 55 min × 4 tyg.) + (7 godz. 35 min × 1 dzień) - (7 godz. 35 min × 1 dzień)	151 godz. 40 min	20
9.	Wrzesień	(37 godz. 55 min × 4 tyg.) + (7 godz. 35 min × 2 dni)	166 godz. 50 min	22
10.	Październik	(37 godz. 55 min × 4 tyg.) + (7 godz. 35 min × 3 dni)	174 godz. 25 min	23
11.	Listopad	(37 godz. 55 min × 4 tyg.) - (7 godz. 35 min × 2 dni)	136 godz. 30 min	18
12.	Grudzień	(37 godz. 55 min × 4 tyg.) + (7 godz. 35 min × 3 dni) - (7 godz. 35 min × 2 dni)	159 godz. 15 min	21

Tabela 5. Wymiary czasu pracy dla pracowników podmiotów leczniczych, objętych podstawową normą czasu pracy, w 3-miesięcznych okresach rozliczeniowych w 2014 roku

1.	Od 1 stycznia do 31 marca	(37 godz. 55 min × 12 tyg.) + (7 godz. 35 min × 4 dni) - (7 godz. 35 min × 2 dni)	470 godz. 10 min	62
2.	Od 1 kwietnia do 30 czerwca	(37 godz. 55 min × 13 tyg.) - (7 godz. 35 min × 4 dni)	462 godz. 35 min	61
3.	Od 1 lipca do 30 września	(37 godz. 55 min × 13 tyg.) + (7 godz. 35 min × 1 dzień) - (7 godz. 35 min × 1 dzień)	492 godz. 55 min	65
4.	Od 1 października do 31 grudnia	(37 godz. 55 min × 13 tyg.) + (7 godz. 35 min × 1 dzień) - (7 godz. 35 min × 4 dni)	470 godz. 10 min	62

Tabela 6. Wymiary czasu pracy dla pracowników podmiotów leczniczych, objętych podstawową normą czasu pracy, w równoważnym systemie czasu pracy w 4-miesięcznych okresach rozliczeniowych w 2014 roku

1.	Od 1 stycznia do 30 kwietnia	(37 godz. 55 min × 17 tyg.) + (7 godz. 35 min × 1 dzień) - (7 godz. 35 min × 3 dni)	629 godz. 25 min	83
2.	Od 1 maja do 31 sierpnia	(37 godz. 55 min × 17 tyg.) + (7 godz. 35 min × 2 dni) - (7 godz. 35 min × 4 dni)	629 godz. 25 min	83
3.	Od 1 września do 31 grudnia	(37 godz. 55 min × 17 tyg.) + (7 godz. 35 min × 3 dni) - (7 godz. 35 min × 4 dni)	637 godz.	84

Tabela 7. Wymiary czasu pracy dla niewidomych pracowników podmiotów leczniczych w 1-miesięcznych okresach rozliczeniowych w 2014 roku

1.	Styczeń	(30 godz. × 4 tyg.) + (6 godz. × 3 dni) - (6 godz. × 2 dni)	126	21
2.	Luty	(30 godz. × 4 tyg.)	120	20
3.	Marzec	(30 godz. × 4 tyg.) + (6 godz. × 1 dzień)	126	21
4.	Kwiecień	(30 godz. × 4 tyg.) + (6 godz. × 2 dni) - (6 godz. × 1 dzień)	126	21
5.	Maj	(30 godz. × 4 tyg.) + (6 godz. × 2 dni) - (6 godz. × 2 dni)	120	20
6.	Czerwiec	(30 godz. × 4 tyg.) + (6 godz. × 1 dzień) - (6 godz. × 1 dzień)	120	20
7.	Lipiec	(30 godz. × 4 tyg.) + (6 godz. × 3 dni)	138	23
8.	Sierpień	(30 godz. × 4 tyg.) + (6 godz. × 1 dzień) - (6 godz. × 1 dzień)	120	20
9.	Wrzesień	(30 godz. × 4 tyg.) + (6 godz. × 2 dni)	132	22
10.	Październik	(30 godz. × 4 tyg.) + (6 godz. × 3 dni)	138	23
11.	Listopad	(30 godz. × 4 tyg.)- (6 godz. × 2 dni)	108	18
12.	Grudzień	(30 godz. × 4 tyg.) + (6 godz. × 3 dni) - (6 godz. × 2 dni)	126	21

Tabela 8. Wymiary czasu pracy dla niewidomych pracowników podmiotów leczniczych w 3-miesięcznych okresach rozliczeniowych w 2014 roku

1.	Od 1 stycznia do 31 marca	(30 godz. × 12 tyg.) + (6 godz. × 4 dni) - (6 godz. × 2 dni)	372	62
2.	Od 1 kwietnia do 30 czerwca	(30 godz. × 13 tyg.) - (6 godz. × 4 dni)	366	61
3.	Od 1 lipca do 30 września	(30 godz. × 13 tyg.) + (6 godz. × 1 dzień) - (6 godz. × 1 dzień)	390	65
4.	Od 1 października do 31 grudnia	(30 godz. × 13 tyg.) + (6 godz. × 1 dzień) - (6 godz. × 4 dni)	372	62

Tabela 9. Wymiary czasu pracy dla pracowników radiologii, radioterapii, medycyny nuklearnej, fizykoterapii, patomorfologii, histopatologii, cytopatologii, cytodiagnostyki, medycyny sądowej oraz prosektoriów w 1-miesięcznych okresach rozliczeniowych w 2014 roku

1.	Styczeń	(25 godz. × 4 tyg.) + (5 godz. × 3 dni) - (5 godz. × 2 dni)	105	21
2.	Luty	(25 godz. × 4 tyg.)	100	20
3.	Marzec	(25 godz. × 4 tyg.) + (5 godz. × 1 dzień)	105	21
4.	Kwiecień	(25 godz. × 4 tyg.) + (5 godz. × 2 dni) - (5 godz. × 1 dzień)	105	21
5.	Maj	(25 godz. × 4 tyg.) + (5 godz. × 2 dni) - (5 godz. × 2 dni)	100	20
6.	Czerwiec	(25 godz. × 4 tyg.) + (5 godz. × 1 dzień) - (5 godz. × 1 dzień)	100	20

Tabela 10. Wymiary czasu pracy dla pracowników radiologii, radioterapii, medycyny nuklearnej, fizykoterapii, patomorfologii, histopatologii, cytopatologii, cytodiagnostyki, medycyny sądowej oraz prosektoriów w 3-miesięcznych okresach rozliczeniowych w 2014 roku

1.	Od 1 stycznia do 31 marca	(25 godz. × 12 tyg.) + (5 godz. × 4 dni) - (5 godz. × 2 dni)	310	62
2.	Od 1 kwietnia do 30 czerwca	(25 godz. × 13 tyg.) - (5 godz. × 4 dni)	305	61

Podstawa prawna

Art. 128-150 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 93, art. 94, art. 214 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. nr 112, poz. 654 z późn.zm.).

Warto wprowadzać dłuższe okresy rozliczeniowe

Wprowadzając dłuższy (np. 3-, 4-, 6- czy 12-miesięczny) okres rozliczeniowy, pracodawca kieruje się wyłącznie wymiarem czasu pracy obowiązującym dla całego okresu rozliczeniowego, a nie dla poszczególnych miesięcy, wchodzących w jego skład. [przykład 1]

Gdy równoważny czas pracy

Różnice w liczbie zaplanowanych godzin pracy pomiędzy poszczególnymi miesiącami mogłyby być znacznie większe, gdyby pracodawca zastosował równoważny system czasu pracy, pozwalający na planowanie pracy w przedłużonym dobowym wymiarze czasu pracy wynoszącym 12 godzin (art. 135 k.p.). W takim bowiem wypadku np. w marcu 2014 r. można byłoby zaplanować pracownikowi aż 252 godziny pracy (tj. 21 dni × 12 godzin) i to przy założeniu, że świadczy on pracę jedynie od poniedziałku do piątku. Oczywiście wyznaczając pracę także na soboty (a przy pracach, które mogą być wykonywane w niedziele i święta - także w te dni - przy zachowaniu 35-godzinnych odpoczynków tygodniowych i zasady co czwartej niedzieli wolnej od pracy - art. 133, 151¹⁰ oraz 151¹² k.p.), tych godzin mogłoby być znacznie więcej.

Planując pracownikom zadania, należy jednak pamiętać, że tak napięty grafik stanowi duże obciążenie dla nich, co może negatywnie wpływać na ich wydajność lub jakość świadczonej przez nich pracy. Nie ma przy tym większego znaczenia to, że intensywne okresy pracy będą musiały przeplatać się z okresami mniejszego obciążenia pracownika, w których pracodawca będzie oddawał dni wolne w zamian za pracę świadczoną w święto lub w niedzielę (jeśli nie miał możliwości oddania wolnego wcześniej, tj. na 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po przepracowanej niedzieli), w dni wolne wynikające z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy (art. 151¹¹ oraz art. 151³ k.p.) oraz zrównoważyć "nadpracowaną" liczbę godzin, wyznaczając większą liczbę dni wolnych od pracy (dni harmonogramowo wolne) lub skracając poniżej 8 godzin dobowy wymiar czasu pracy przynajmniej w niektórych dniach.

W skrajnym więc przypadku można zintensyfikować pracownikowi pracę w części okresu rozliczeniowego tak bardzo, że w pozostałym okresie będzie on korzystał z całego miesiąca wolnego od pracy. [przykład 2]

Oczywiście im dłuższy okres rozliczeniowy, tym większa elastyczność pracodawcy w sposobie planowania czasu pracy.

Gwarancja minimalnej pensji

Należy jednak zwrócić uwagę na to, iż powyższy sposób nierównomiernego planowania czasu pracy, może spowodować pewne problemy w zakresie wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia. Mimo iż co do zasady wynagrodzenie przysługuje tylko za pracę wykonaną, to z drugiej jednak strony zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy ma gwarancję uzyskania minimalnego wynagrodzenia (art. 6 ust. 1 ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, Dz.U. nr 200, poz. 1679 z późn.zm.). Zatem w miesiącach, w których zgodnie z grafikiem nie wykonywał wcale pracy lub gdy liczba zaplanowanych godzin pracy nie wystarczyła, by osiągnął wynagrodzenie w gwarantowanej wysokości, przysługuje mu uzupełnienie do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, które w 2014 r. wyniesie 1680 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2013 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2014 r., Dz.U. poz. 1074). [przykład 3]

Perturbacji z naliczaniem wynagrodzenia można uniknąć, ustalając pracownikowi wynagrodzenie w stałej stawce miesięcznej. W takim bowiem wypadku pracownik co miesiąc otrzymuje jednakową kwotę, niezależnie od liczby faktycznie przepracowanych godzin, o ile oczywiście nie wystąpiły nadgodziny.

PRZYKŁAD 1

Pełny wymiar w skali 3 miesięcy

Pracodawca zatrudnia pracowników w podstawowym systemie czasu pracy w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym, dla którego wymiar czasu pracy w pierwszym kwartale 2014 roku (obejmującym styczeń - marzec) wyniesie 496 godzin. Przepisy pozwalają układać harmonogramy na okres krótszy niż okres rozliczeniowy, o ile obejmują one co najmniej miesiąc (art. 129 par. 3 k.p.). Pracodawca planuje czas pracy na takie właśnie miesięczne odcinki. W związku z powyższym pracodawca zaplanował pracownikom:

● w harmonogramie styczniowym - 128 godzin (mimo iż wymiar dla tego miesiąca wynosił aż 168 godzin),

● w grafiku na luty - 160 godzin, co jest wartością zgodną z wymiarem czasu pracy dla tego miesiąca,

● w harmonogramie na marzec - 208 godzin (mimo iż wymiar dla tego miesiąca wynosił zaledwie 168 godzin).

Mimo tak nierównomiernego rozplanowania pracy ułożone grafiki są prawidłowe, gdyż w skali całego okresu rozliczeniowego obejmującego podane miesiące pracownik wypracuje pełny, obowiązujący w nim wymiar czasu pracy, tj. 496 godzin (128 godz. + 160 godz. + 208 godz.).

PRZYKŁAD 2

Nawet miesiąc wolnego

Gdyby pracodawca z poprzedniego przykładu dla części pracowników przyjął równoważny system czasu pracy, mógłby w poszczególnych miesiącach pierwszego okresu rozliczeniowego w 2014 roku zaplanować pracownikom:

● w styczniu 2014 roku - 0 godzin,

● w lutym - 184 godziny (tj. 15 dni × 12 godzin + 1 dzień × 4 godziny),

● w marcu - 312 godzin (tj. 26 dni × 12 godzin).

Również przy takim rozplanowaniu pracy pracownicy nie przekroczą wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym okresie rozliczeniowym, tj. 496 godzin.

PRZYKŁAD 3

Wynagrodzenie z wyrównaniem

Przyjmując założenia z pierwszego przykładu, w którym pracownik wynagradzany stałą stawką godzinową wynoszącą 12 zł powinien za poszczególne miesiące okresu rozliczeniowego otrzymać wynagrodzenie w następującej wysokości:

● w styczniu: przepracował 128 godzin × 12 zł = 1536 zł, ponieważ uzyskana kwota jest niższa od 1680 zł, pracownikowi należy wypłacić wyrównanie,

● w lutym: 160 godzin × 12 zł = 1920 zł,

● w marcu: 208 godzin × 12 zł = 2496 zł.

Podstawa prawna

Art. 129 par. 3, art. 151³, 151¹⁰, art. 151¹¹, 151¹², 151¹¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

@RY1@i02/2013/225/i02.2013.225.217000500.810.jpg@RY2@

Przedłużone weekendy od grudnia 2013 roku do stycznia 2015 roku

Od grudnia 2013 roku do stycznia 2015, biorąc po kilka dni urlopu (łącznie 18), zyskamy pięć przedłużonych okresów wypoczynku (w wymiarze wynoszącym łącznie ze świętami i weekendami aż 47 dni)

@RY1@i02/2013/225/i02.2013.225.217000500.811.jpg@RY2@

Agata Lankamer-Prasołek

Agata Lankamer-Prasołek

@RY1@i02/2013/225/i02.2013.225.217000500.812.jpg@RY2@

Karol Lankamer

Karol Lankamer

autorzy są byłymi pracownikami Państwowej Inspekcji Pracy, wspólnikami w firmie Pogotowie Kadrowe Sp. J.