Koniec z wolną amerykanką we franczyzie? Związki zawodowe naciskają na regulacje

Polska działalność franczyzowa funkcjonuje dziś w swoistej próżni, opierając się niemal wyłącznie na ramach prawnych ustanowionych przez kodeks cywilny oraz ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. W przeciwieństwie do prawodawstwa innych państw UE, które wymagają od franczyzodawców obowiązkowej rejestracji umów lub narzucają rygorystyczne wymogi informacyjne wobec potencjalnych franczyzobiorców, Polska nie wymaga od sieci franczyzowych spełnienia żadnych dodatkowych formalności. Tak wynika z najnowszego badania na temat działania franczyzy przeprowadzonego w krajach UE przez UNI Europa, europejską federację związków zawodowych.

Nierówne prawa

Do tego nadzór regulacyjny w naszym kraju jest ograniczony, a jedynym organem odpowiedzialnym za monitorowanie praktyk rynkowych i zapewnianie przestrzegania przepisów antymonopolowych jest UOKiK. To wszystko sprawia, że relacje między wielkimi markami a lokalnymi przedsiębiorcami są regulowane przede wszystkim indywidualnymi umowami. Ta teoretyczna swoboda umowna, choć zapewnia pożądaną elastyczność, stwarza jednocześnie zagrożenia związane z przejrzystością, uczciwością i realnym egzekwowaniem prawa. W efekcie umowy są zazwyczaj konstruowane w sposób jednostronny, zawierając rygorystyczne postanowienia dotyczące wyłączności, narzuconych cen, praw terytorialnych oraz własności intelektualnej, które w pełni zabezpieczają interes tylko franczyzodawcy. Do tego osoby zatrudnione w sklepach franczyzowych podlegają gorszym zabezpieczeniom niż pracownicy bezpośredni dużych marek. Różnice są najbardziej widoczne w handlu detalicznym i dotyczą wynagrodzeń, świadczeń socjalnych i praw wynikających z układów zbiorowych pracy.