Inspekcja Pracy

Pracodawca nie musi żądać od 17-latka zgody rodziców przed zawarciem umowy o pracę przy wykonywaniu prac lekkich. Dla bezpieczeństwa warto jednak upewnić się, że jego przedstawiciele ustawowi nie sprzeciwiają się zatrudnieniu, ponieważ w wyjątkowych przypadkach mogą podjąć działania zmierzające do rozwiązania stosunku pracy.

Przyjęta przez parlament 12 marca 2026 r. ustawa o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy zakłada „wzmocnienie” tej instytucji. PIP ma wydawać decyzje, w których będzie ustalać stosunek pracy, stając się swego rodzaju „przedsądem”. Dodatkowym zadaniem inspekcji ma być wydawanie interpretacji dotyczących charakteru prawnego łączącego strony zobowiązania, w których jedna z nich zleca pracę, a druga ją wykonuje. Obie nowe prerogatywy wystawiają PIP na wielką próbę, z której może wyjść albo wzmocniona, albo wyniszczona.

W dniu 11 marca Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustaw o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Emocje, które wzbudził (i nadal wzbudza) ten akt, są niezwykle silne, czego najlepszym dowodem jest liczba wygłoszonych na ten temat opinii i poglądów.

Państwowa Inspekcja Pracy domaga się większej ochrony bhp dla pracujących na innej podstawie niż etat. Eksperci popierają zmiany, ale pracodawcy ostrzegają: nowe obowiązki mogą podnieść koszty i zmienić organizację pracy.

Inspekcja pracy szacuje, że na realizację nowych zadań potrzebuje 269 mln zł. Jednak, jak dowiedział się DGP w ministerstwie rodziny, dodatkowego wsparcia nie będzie.

Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wprowadza możliwość uzyskania indywidualnych interpretacji, które miały być tarczą dla firm. W praktyce to nowe rozwiązanie może okazać się pułapką, nie dając wnioskodawcom realnej gwarancji bezpieczeństwa w razie kontroli.

Pozorne samozatrudnienie jest zjawiskiem obecnym w całej Europie. Doświadczenia państw UE nie potwierdzają jednak zasadności wprowadzania modelu, w którym inspekcja pracy administracyjnie ustala istnienie stosunku pracy. W większości krajów walka z nadużyciami opiera się na kontroli i sankcjach, przy zachowaniu sądów jako organów ostatecznie rozstrzygających o charakterze zatrudnienia.

Liwiusz Laska i Karol Perkowski: Nowe przepisy o Państwowej Inspekcji Pracy to ewolucja i narzędzie do walki z patologiami, a nie bat na przedsiębiorców czy przedstawicieli wolnych zawodów. Zmiana przepisów jest potrzebna.