Mała ekologia ze wsparciem

Walka z zanieczyszczeniem powietrza jest deklarowanym priorytetem władz i… koniecznością. A ponieważ w polskich gminach, poza wysoko zurbanizowanymi, nowoczesnymi obszarami nowszych osiedli, głównym winowajcą jest niewydajny i trudny do opanowania sposób ogrzewania domów i mieszkań urządzeniami niskiej emisji, na nich też koncentrują się w dużej mierze środki pomocowe.

Pomoc z centrali

Z pomocą w poniesieniu wydatków przychodzą programy rządowe. We wrześniu 2018 r. ruszył program Czyste Powietrze, który potrwa do 2029 r. Oferuje dofinansowanie wymiany węzła, pompy cieplnej, kotłów kondensacyjnych gazowych, olejowych, na paliwo stałe, ogrzewania elektrycznego oraz przeprowadzenia niezbędnych prac termomodernizacyjnych w budynku. Wnioski o wsparcie w formie dotacji lub pożyczki należy składać w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

– Program cieszy się dużym zainteresowaniem. Do 7 lutego wpłynęło prawie 28 tys. wniosków. Podpisano już kilkaset umów na portalu beneficjenta – informuje Aleksander Brzózka, rzecznik prasowy Ministerstwa Środowiska.

O wsparcie mogą ubiegać się właściciele lub współwłaściciele domów jednorodzinnych lub wydzielonego w takim obiekcie lokalu mieszkalnego oraz osoby, które uzyskały zgodę na rozpoczęcie budowy jednorodzinnego domu. Poziom dofinansowania jest uzależniony od miesięcznego dochodu na osobę. Może wynieść do 90 proc. poniesionych kosztów. Tak będzie w przypadku, gdy dochód na osobę nie przekracza 600 zł.

Od 1 stycznia tego roku można też skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej, czyli odliczyć od dochodu wydatki poniesione na materiały budowlane, urządzenia i usługi związane z realizacją przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. Skala odliczenia nie może wynieść więcej niż 53 tys. zł.

O wsparcie można też pytać w Banku Ochrony Środowiska, bankach spółdzielczych czy Banku Gospodarstwa Krajowego. Pierwsze przyznają preferencyjny kredyt na zakup kotła olejowego lub gazowego. Po spełnieniu wymogów można uzyskać nawet 40 proc. spłaty kredytu.

– Oprócz tego Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska mają podpisane umowy z BOŚ, w ramach których przyznają różnego rodzaju wsparcie. Może to być preferencyjna dopłata do odsetek kredytu, częściowa spłata kapitału, umorzenie pożyczki. W zależności od regionu kraju wsparcie jest różne. Podobnie jak jest przewidziane dla innej grupy. W Lublinie są nim objęte osoby fizyczne i wspólnoty mieszkaniowe, a w Olsztynie dodatkowo przedsiębiorcy – mówi Jakub Kowalczuk z Centrum Biznesowego w Białymstoku.

BGK z kolei przyznaje premię termomodernizacyjną, o którą mogą ubiegać się właściciele lub zarządcy budynków mieszkalnych, zbiorowego zamieszkania, użyteczności publicznej, lokalnych sieci ciepłowniczych czy źródeł ciepła. Premia stanowi spłatę części kredytu zaciągniętego przez inwestora, co oznacza, że nie mogą z niej korzystać ci, którzy realizują przedsięwzięcie z wyłącznie z własnych środków. Wynosi 20 proc. kwoty kredytu, jednak nie więcej niż 16 proc. kosztów poniesionych na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego i dwukrotność przewidywanych rocznych oszczędności kosztów energii, ustalonych na podstawie audytu energetycznego. Jak wynika z danych BGK od stycznia do września 2018 r. inwestorzy złożyli ponad 1 tys. wniosków o premie. Ostatecznie przyznano ich ponad 930 na kwotę 46 396 tys. zł.

Środki od samorządów

Oprócz tego samorządy wprowadziły własne systemy wsparcia. Zasady dofinansowania do wymiany pieców zazwyczaj nieco różnią się w zależności od gminy. Mogą one dotyczyć nie tylko zmiany sposobu ogrzewania na gazowe czy podłączenia do sieci ciepłowniczej, lecz także dotacji do nowoczesnego, automatycznego kotła na pelet, węgiel lub drewno. Warszawa według najnowszych zapowiedzi ma przeznaczyć 300 mln zł na inwestycje. Miasto ma zwracać do 12 tys. zł za wymianę pieca i ma nie być kryterium dochodowego. Wcześniej dopłata wynosiła 7 tys. zł.

W zmianę modelu ogrzewania inwestuje też Gdynia.

– Każdy mieszkaniec Gdyni może nie tylko uzyskać dofinansowanie na zmianę sposobu ogrzewania, budowę odnawialnych źródeł energii, takich jak: pompy ciepła, panele fotowoltaiczne, kolektory słoneczne, siłownie wiatrowe, lecz także na zwiększenie efektywności energetycznej źródeł ciepła. Od pięciu lat wspólnie z lokalną elektrociepłownią i przedsiębiorstwem energetyki cieplnej promujemy także ciepło sieciowe. W ramach specjalnego programu „Daj się ogrzać i przyłącz się do ciepłolubnych” wspieramy finansowo te inwestycje, których efektem jest przyłączenie się do miejskiej sieci ciepłowniczej – mówi Marek Łucyk, wiceprezydent ds. rozwoju w Urzędzie Miasta Gdynia.

Kraków oferuje osobom w trudnej sytuacji materialnej specjalny program osłonowy, który pozwala na otrzymanie 100 proc. poniesionych kosztów na wymianę nieekologicznego ogrzewania. Poza tym osoby, które wymieniły już węglowe piece, a są w trudnej sytuacji materialnej, mogą także starać się o dopłatę do rachunków, wynikającą z wymiany ogrzewania na system proekologiczny. Gdynia od prawie 20 lat przyznaje dotacje na zmianę źródła ogrzewania. Miasto przyznaje dofinansowanie nawet w wysokości 3 tys. zł. Jeśli ktoś zdecyduje się podłączyć dom do miejskiej sieci, to dodatkowo może liczyć na sfinansowanie 75 proc. kosztów przyłącza od OPEC-u. A PGE przyzna dotację nawet w wysokości 5 tys. zł. Dodatkowo w ramach projektu: „Termowizja, czyli jak uszczelnić domowy budżet”, zaproponowała również bezpłatne badania kamerą termowizyjną, czyli najnowocześniejszą, bezinwazyjną metodą diagnozy miejsc, w których utrata ciepła jest największa. Odbyły się już dwie edycje programu.