Pieniądze z obligacji na finansowanie inwestycji

Do 2030 roku planuje się oddanie do eksploatacji w sektorze energetycznym 21 890 MW nowych mocy brutto. Jest to konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa krajowego systemu elektroenergetycznego i zastąpienia instalacji wycofywanych z eksploatacji ze względów technicznych lub z powodu niemożności dotrzymania norm emisji gazów i pyłów.

- Oznacza to konieczność dokonania bardzo dużych inwestycji, które będą wymagały ogromnych nakładów finansowych. Z opracowania Urzędu Regulacji Energetyki (URE) zatytułowanego "Bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej w horyzoncie długoterminowym" wynika, iż łączne nakłady inwestycyjne wytwórców energii elektrycznej w Polsce w latach 2008 - 2030, planowane na poprawę bezpieczeństwa dostaw, wynoszą ponad 135 mld zł - mówi Marek Durski, radca prawny, partner kierujący departamentem energetyki i projektów infrastrukturalnych CMS Cameron McKenna.

Dodaje, że finansowanie tak ogromnych przedsięwzięć z własnych środków nie będzie możliwe nawet dla największych przedsiębiorstw energetycznych. Konieczne więc będzie pozyskanie odpowiedniego finansowania ze źródeł zewnętrznych.

W warunkach polskich przeważająca część wytwórców energii elektrycznej przy zawieraniu umów, w tym dotyczących finansowania, zobowiązana jest stosować przepisy prawa zamówień publicznych dotyczące tzw. zamówień sektorowych.

- Koncesja na wytwarzanie energii elektrycznej nie ma co prawda, moim zdaniem, charakteru "prawa szczególnego lub wyłącznego" w rozumieniu art. 3 ust. 2 prawa zamówień publicznych (taki pogląd podzielił również prezes Urzędu Zamówień Publicznych w piśmie skierowanym do Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan), jednakże wyłącza to z zakresu zastosowania wspomnianej ustawy jedynie wytwórców prywatnych - podkreśla Karolina Siedlik, radca prawny, partner w departamencie energetyki i projektów infrastrukturalnych CMS Cameron McKenna.

Jej zdaniem w przypadku podmiotów kontrolowanych przez Skarb Państwa zamówienia dotyczące działalności sektorowej, w tym wytwarzania energii elektrycznej, mogą zostać skutecznie udzielone jedynie przy zachowaniu jednej z procedur dopuszczonych prawem zamówień publicznych.

- Rozważając nową inwestycję, wytwórca państwowy musi zatem uwzględnić wynikające z prawa zamówień publicznych wymogi w kontekście zawarcia umów o roboty budowlane, sprzedaż sprzętu lub materiałów, oraz o usługi, w tym do umowy kredytu - wyjaśnia Marek Durski.

W praktyce pieniądze na inwestycje związane z nowymi mocami w energetyce mogą pochodzić z: kredytu komercyjnego; leasingu finansowego; kredytu z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI); Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOiR) bądź innej międzynarodowej instytucji finansowej lub z emisji obligacji.

- Zawarcie przez wytwórcę państwowego umowy kredytu z jednym bądź większą liczbą działających na rynku banków komercyjnych, jak również udzielenie zamówienia na leasing finansowy podlegało będzie przepisom prawa zamówień publicznych, jeżeli wartość zamówienia będzie równa albo przekroczy równowartość w złotych kwotę 412 tys. euro - mówi Marek Durski.

W praktyce wartość takiego zamówienia będzie znacznie przekraczać wspomnianą kwotę nawet w przypadku budowy stosunkowo niewielkich instalacji wytwórczych. Można zatem założyć, że wytwórca będzie mógł zawrzeć umowy, na podstawie których pozyska finansowanie z przedstawionych powyżej źródeł, jedynie w trybie przetargowym, np. przez przeprowadzenie negocjacji z ogłoszeniem.

- Może to prowadzić do istotnego wydłużenia okresu uzyskiwania finansowania zewnętrznego, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że w takim przypadku to wytwórca energii będzie musiał zaproponować brzmienie dokumentacji transakcji. Warunki te, których wytwórca nie będzie mógł uprzednio skonsultować z potencjalnymi kredyto- czy leasingodawcami, mogą okazać się dla tych podmiotów niewystarczająco atrakcyjne, aby zdecydowały się one na udział w postępowaniu - mówi Karolina Siedlik.

- Z uwagi na tego rodzaju ryzyka wytwórcy energii podlegający przepisom prawa zamówień publicznych powinni w kontekście pozyskania finansowania zewnętrznego rozważyć skorzystanie z przewidzianych tą ustawą wyłączeń obowiązku jej stosowania - radzi Karolina Siedlik.

Pierwszy z wyjątków dotyczy obligacji. Prawa zamówień publicznych nie stosuje się bowiem do zamówień, których przedmiotem są usługi finansowe związane z emisją, sprzedażą, kupnem lub transferem papierów wartościowych lub innych instrumentów finansowych, w szczególności związane z transakcjami mającymi na celu uzyskanie dla zamawiającego środków pieniężnych lub kapitału.

Drugie zwolnienie obejmuje pozyskanie finansowania w jakiejkolwiek formie, w tym również kredytu, od organizacji międzynarodowej, na podstawie szczególnej procedury takiej organizacji. Gwarantuje to art. 4 pkt 1 lit. a) prawa zamówień publicznych. Aczkolwiek przez dłuższy czas w praktyce stosowania prawa zamówień publicznych pojawiały się w tym zakresie wątpliwości, obecnie można przyjąć, że do takich organizacji można również zaliczyć EBI oraz EBOiR.

Zewnętrzne źródła finansowania inwestycji w energetyce

● kredyt komercyjny

● leasing finansowy

● kredyt z EBI, EBOiR lub międzynarodowej instytucji finansowej

● emisja obligacji.

wyniosą planowane inwestycje wytwórców energii w Polsce w latach 2008-2030

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl