Nowe źródło energii

Osiągnięcia Instytutu w zakresie fuzji jądrowej i fizyki plazmy otworzyły drogę do udziału w europejskim projekcie HiPER (European High Power Laser Energy Research Facility), z którym współpracują laboratoria laserowe na całym świecie. Celem projektu jest zademonstrowanie możliwości szybkiego zapłonu paliwa termojądrowego w układzie laserowym, pracującym powtarzalnie.

Na potrzeby tych badań w IFPiLM rozwinięte zostały metody diagnostyki plazmy, technologie laserów impulsowych oraz technologie systemów zasilania wielkiej mocy. Eksperymenty w zakresie fizyki plazmy dostarczają danych o zjawiskach, zachodzących w plazmie, które następnie są analizowane i konfrontowane z wynikami symulacji komputerowych. Część wyników prac zostaje opatentowanych i wykorzystywanych do wdrożeń technicznych. Najważniejszym osiągnięciem w tym zakresie jest utworzenie na terenie Instytutu akredytowanego laboratorium symulowanych wyładowań atmosferycznych, wykorzystywanego m.in. do komercyjnego testowania śmigłowców.

W 2005 r. w strukturach Instytutu utworzona została Asocjacja Euratom-IFPiLM, zrzeszająca 14 zespołów naukowych z Polski. Program Asocjacji obejmuje m.in. światowy projekt ITER, którego celem jest zbadanie możliwości produkowania na wielką skalę energii z fuzji jądrowej, oraz europejski projekt JET, dotyczący budowy największego na świecie urządzenia o nazwie tokamak, służącego do wytwarzania plazmy. Wyniki badań są bardzo wysoko oceniane, zarówno przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, jak i przez międzynarodowe środowiska naukowe. Świadczy o tym liczba i jakość artykułów, publikowanych w renomowanych czasopismach naukowych, udokumentowana szeroka i efektywna współpraca międzynarodowa, a w efekcie wysoka ocena IFPiLM w ministerialnym rankingu jednostek badawczych 2010 r.  (2 pozycja na liście ośrodków zajmujących się fizyką i astronomią).

IFPiLM przykłada dużą wagę do edukacji i rozpowszechniania wyników swoich prac. Wyrazem tego jest udział w europejskim programie edukacyjnym Fusenet. Instytut organizuje coroczną Letnią Szkołę Fizyki Plazmy i Fuzji Jądrowej w Kudowie Zdroju dla studentów i doktorantów z Europy. Został także opracowany i od trzech lat jest realizowany projekt edukacyjny "Fuzja w szkole i społeczeństwie" dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. IFPiLM jest również jednym z współorganizatorów europejskiej wystawy Fusion Expo, dotyczącej nowoczesnych metod wytwarzania plazmy.

Obecnie w IFPiLM pracuje kilkadziesiąt osób, którzy - wykorzystując swoją wiedzę i doświadczenie zawodowe - stale podejmują nowe wyzwania na drodze do opanowania fuzji jądrowej na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej z energii wiązania izotopów wodoru.

Zuzanna Żydek