Masowa windykacja i samodzielne zarządzanie długami klientów

Zakłady energetyczne, sieci komórkowe, operatorzy telekomunikacyjni i wiele innych firm posiadających klientów indywidualnych ma problemy z egzekucją zaległych opłat od klientów indywidualnych. Nieregulowane w terminie rachunki, naliczane odsetki za zwłokę, kary umowne powodują, że w firmie pojawia się problem zarządzania płynnością finansową, a skuteczność egzekucji długów od masowych klientów staje się sprawą kluczową.

Wymagane płatności dla dostawców energii i innych mediów, operatorów telekomunikacyjnych, sieci komórkowych oraz innych firm mających masowych klientów są najczęściej potwierdzane fakturami, rachunkami i różnymi dokumentami urzędowymi. Wystawienie tych dokumentów powoduje, że samodzielnie dochodzone przez wierzyciela żądanie sąd uznaje za udowodnione.

W takim przypadku sąd nie musi prowadzić postępowania dowodowego, ale na pisemny wniosek wierzyciela (występującego w sprawie w charakterze powoda) zgłoszony w pozwie rozpoznaje sprawę w postępowaniu nakazowym. Wydaje nakaz zapłaty, który może zostać wykonany bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności.

Nieuiszczonych w terminie roszczeń i odsetek od klientów masowych wierzyciele mogą samodzielnie dochodzić również w postępowaniu elektronicznym przed E-sądem w Lublinie.

Mimo tak uproszczonych trybów postępowania przed sądem samodzielność w odzyskiwaniu długów wśród firm mających masowych klientów nie cieszy się popularnością. Uważają, że przy dużej liczbie dłużników (często przekraczającej nawet kilkaset tysięcy osób) rosną koszty obsługi egzekwowania zaległych należności przez zakładowy dział prawny lub dział windykacji. Może to doprowadzić nawet do zagrożenia utraty płynności finansowej firmy.

Coraz częściej firmy posiadające masowych klientów centralizują windykacje, wprowadzają nowe systemy do zarządzania wierzytelnościami, a przede wszystkim odchodzą od samodzielnego odzyskiwania należności od indywidualnych dłużników.

Pracownicy działów windykacji w firmach wierzycieli zbierają jedynie informacje o zaległościach klientów opóźniających płatności pobierających nielegalnie energię, lub niespłacających not wystawianych przez firmy. Następnie wysyłają wezwania do zapłaty. Natomiast faktyczną windykacją zajmują się wynajęte w tym celu zewnętrzne wyspecjalizowane firmy. Wykonują one najbardziej uciążliwe prace związane z egzekwowaniem należności, aby nie doprowadzić do aż tak dużego starzenia się długów, że ich egzekucja stanie się bezskuteczna. Współpracę z firmą windykacyjną koordynują i nadzorują działy windykacji firm będących wierzycielami.

Zamiast współpracować z firmą windykacyjną przy ściąganiu należności wiele firmy posiadających masowych klientów zalegających z terminowymi płatnościami decyduje się na sprzedaż tych długów, a nawet często udziela przy tym znacznego dyskonta. Nabywcami są firmy windykacyjne, które kupują duże pakiety wierzytelności, a następnie odzyskują pieniądze na własny rachunek.

Odsprzedając pakiety wierzytelności nawet za kwotę znacznie poniżej ich faktycznej wartości wierzyciel korzysta. Pozbywa się obowiązku uiszczania kosztów obsługi zadłużenia, nie musi utrzymywać dużych liczebnie służb obsługujących windykację w firmie.

Odsprzedanie wierzytelności podmiotom zewnętrznym pozwala obniżyć koszty działalności firmy i przysparza jej dodatkowych przychodów.

Nie wszystkie długi jednak udaje się sprzedać. Zanim dojdzie do transakcji nabywca dokonuje oceny ryzyka kredytowego, aby wycenić opłacalność oferowanych do sprzedaży pakietów wierzytelności. Na polskim rynku pojawiają się zagraniczne banki inwestycyjne i fundusze kapitałowe, które chcą kupować wierzytelności.

Środki na nabycie wierzytelności gromadzone są też przez fundusze. Takim szczególnym typem funduszu inwestycyjnego, który emituje certyfikaty inwestycyjne, aby zgromadzić środki na nabycie wierzytelności (w tym również wierzytelności finansowych ze środków publicznych) jest fundusz sekurytyzacyjny. Fundusz ten może lokować aktywa wyłącznie w dłużne papiery wartościowe, jednostki uczestnictwa rynku pieniężnego, depozyty w bankach krajowych lub instytucjach kredytowych, instrumenty rynku pieniężnego i instrumenty pochodne.

Powstanie należności oznacza przewidywany przychód środków pieniężnych dla firmy. Natomiast wymagane należności stanowią aktywa firmy i poprzedzają przypływ do niej gotówki. Dlatego przeprowadzając analizę sytuacji finansowej podmiotu gospodarczego bierze się pod uwagę również przeciętny okres regulowania należności, czyli okres jaki upłynie od powstania ich aż do dnia, w którym wpłynęły środki pieniężne na poczet konkretnej należności.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz