Inwestycje we własną firmę? Tak, ale skąd pieniądze?

Rozwiązania w tym zakresie są różne i zależą m.in. od skali prowadzonej działalności gospodarczej czy możliwości przedsiębiorstwa. Każda firma może wybrać takie, które najbardziej jej odpowiada, i korzystać z kapitału własnego lub różnego typu źródeł zewnętrznych.

Podstawowym źródłem finansowania, które jest wykorzystywane właściwie przez wszystkich przedsiębiorców, jest kapitał własny - wypracowany przez przedsiębiorstwo lub wniesiony doń przez właścicieli. W przypadku najmniejszych przedsiębiorców - jednoosobowej działalności gospodarczej - kapitał własny często jest jedyną formą finansowania, przynajmniej oficjalnie. W praktyce środki pochodzą często z pożyczek rodzinnych lub nawet bankowych kredytów konsumenckich, które jednak przedsiębiorca wydaje na działalność gospodarczą. Szacuje się, że co trzeci mikroprzedsiębiorca korzysta z pożyczek rodzinnych, co czternasty z kredytów detalicznych, a z bankowego kredytu firmowego korzysta tylko połowa małych firm.

Wraz ze wzrostem skali działania przedsiębiorstwa pojawiają się nowe możliwości jego finansowania. Najwięcej mają ich średnie i duże firmy, które mogą sięgać nawet po fundusze z rynków kapitałowych poprzez emisję akcji lub obligacji korporacyjnych. Dynamiczny rozwój rynku giełdowego w Polsce powoduje, że bariery wejścia na parkiet stają się coraz mniejsze, a możliwości finansowe wynikające ze sprzedaży akcji są dostępne dla coraz mniejszych podmiotów. Oczywiście działanie jako spółka publiczna wymaga większej wiedzy i zaangażowania zarządu i zwiększa zależność przedsiębiorstwa od zewnętrznej koniunktury giełdowej. Naraża również właścicieli na utratę kontroli nad stworzoną przez siebie spółką.

Pośrednim rozwiązaniem jest pozyskanie dla spółki zewnętrznego inwestora finansowego typu private equity lub funduszu inwestycyjnego, który w zamian za udział w przyszłych zyskach dostarcza spółce kapitału. Taki model rozwoju jest jednak dostępny dla relatywnie niewielkiej grupy przedsiębiorców prowadzących wyróżniające się, innowacyjne biznesy, które dają szanse na atrakcyjną stopę zwrotu nawet przy większym ryzyku. Dla przedsiębiorców dopiero zaczynających swoją działalność istnieją specjalne fundusze typu venture capital lub seed capital, które inwestują w przedsięwzięcia we wczesnej fazie rozwoju. Specyficzną odmianą takich funduszy są inicjatywy znane pod nazwą Aniołów Biznesu. Są to fundusze prowadzone najczęściej przez przedsiębiorców o dużym doświadczeniu i renomie, którzy osiągnąwszy swój własny sukces, chcą pomóc innym.

W praktyce gospodarczej opisane tu rozwiązania dotyczą bardzo nielicznej, najbardziej zdeterminowanej lub rozwiniętej grupy przedsiębiorców i nie są dostępne dla większości firm.

Najczęstszą formą finansowania działalności przedsiębiorstwa są kredyty bankowe. Zainteresowanie nimi zależy od wielkości firmy - wśród średnich i dużych przedsiębiorstw korzystanie z kredytów jest powszechne, jednak wśród mikroprzedsiębiorców popularność kredytów bankowych ciągle odbiega od standardów europejskich.

Kredyty dla przedsiębiorców różnią się między sobą głównie ze względu na przeznaczenie. Mogą np. służyć finansowaniu działalności bieżącej (głównie zobowiązań handlowych kredytobiorcy), np. zakupu towarów, materiałów do produkcji lub drobnego wyposażenia, które nie może być finansowane kredytem inwestycyjnym.

Z kolei kredyt inwestycyjny jest zwykle kredytem długoterminowym, przeznaczonym na finansowanie przedsięwzięć, które mają na celu zwiększenie wartości majątku trwałego przedsiębiorstwa. W praktyce oznacza to najczęściej zakup, budowę lub modernizację nieruchomości użytkowej, maszyn, urządzeń lub pojazdów mechanicznych. Za inwestycję, na którą można uzyskać kredyt, uznaje się również zakup niematerialnych składników majątku przedsiębiorstwa, np. licencji, patentów, znaków towarowych. W polskich realiach jednak tego typu transakcje w niewielkim stopniu dotyczą małych przedsiębiorstw.

Kredyty na finansowanie działalności bieżącej, zwyczajowo zwane kredytami obrotowymi, wykorzystywane są właściwie przez wszystkie branże, na każdym etapie rozwoju. Przedsiębiorstwa handlowe wykorzystują je do dokonywania zakupów większych partii towaru na lepszych warunkach cenowych, przedsiębiorstwa produkcyjne - do zakupu materiałów, usługowe - do finansowania usług opłacanych w ratach, np. budowlanych. Kredyty obrotowe mogą pomóc również w kontaktach z partnerami handlowymi. Dzięki nim firma może zaoferować kontrahentom konkurencyjne warunki płatności, np. z odroczonym terminem. Kredyty obrotowe mogą być przyznawane w postaci odnawialnej linii kredytowej, przyznanej w rachunku bieżącym lub kredytowym albo w postaci ratalnej.

`

Jednym z podstawowych parametrów mających wpływ na ratę kredytową, czyli stałe miesięczne obciążenie przedsiębiorcy, jest okres kredytowania. Linie kredytowe są zazwyczaj kredytami krótkoterminowymi przyznawanymi na okres 12 miesięcy. Są odnawiane co roku odrębną decyzją kredytową. Kredyty obrotowe ratalne natomiast przyznawane są zwykle na kilka lat. Mogą się różnić w zależności od banku, który ich udziela, i profilu przedsiębiorstwa, które stara się o kredyt. W przypadku kredytów ratalnych zazwyczaj nie ma możliwości zmieniania wysokości raz ustalonych rat, za wyjątkiem oferowanych przez niektóre banki rat sezonowych. Jeśli zatem przedsiębiorcy zależy na elastyczności w miesięcznych obciążeniach, warto, żeby rozważył linię kredytową.

Również kredyty inwestycyjne mogą być przedmiotem zainteresowania wszystkich przedsiębiorstw, aczkolwiek natura procesów inwestycyjnych powoduje, że liczba przedsiębiorstw decydujących się na kredyt inwestycyjny jest mniejsza. Trzeba jednak zauważyć, że wartość tych kredytów jest zazwyczaj zdecydowanie wyższa. W przypadku kredytów inwestycyjnych oprócz maksymalnego okresu kredytowania ważnym parametrem jest waluta. W przypadku przedsiębiorstw popularność kredytów walutowych jest mniejsza niż w przypadku kredytów detalicznych, jednakże dla wielu przedsiębiorców kredyt w walucie może okazać się atrakcyjną alternatywą.

@RY1@i02/2011/189/i02.2011.189.200.003m12.801.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Loukas Notopoulos, dyrektor rozwoju produktu i sprzedaży ds. małych przedsiębiorstw, Polbank EFG SA