Wojciech Włoch

Liberalizm nie ma ostatnio dobrej prasy. Co rusz składany jest do grobu, a jego dawni zwolennicy biją się w piersi, przyznając się do głupoty i ślepoty. Trend ten dotyka głównie liberalizmu ekonomicznego, ale coraz częściej słychać wołanie, że niepotrzebna nam jest „demokracja liberalna”, gdyż wartością prawdziwą jest „demokracja bezprzymiotnikowa”. Liberalne idee rządów prawa i praw jednostki, zdaje się, nie zakorzeniły się u nas zbyt dobrze, skoro już po 27 latach uwierają nas i stoją na drodze do ustanowienia „prawdziwej demokracji”. Zanim jednak pożegnamy ten „straszny liberalizm”, zastanówmy się, co tak właściwie odrzucamy.

Suweren zadecydował”, „Suweren przemówił”, „Zgodnie z wolą obywateli” – często słyszymy takie sformułowania. Partia rządząca, co oczywiście zrozumiałe, legitymizuje nimi swoje działania, lecz i opozycja nierzadko odwołuje się do „woli obywateli”.

Preambuła do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczyna się od słów: „W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny”. Można je rozmaicie interpretować, ale wydaje się, że uzasadnione jest ich powiązanie z troską o funkcjonowanie instytucji państwa, z dbałością o ich trwałość i funkcjonalność, niezależnie od tego, która siła polityczna sprawuje władzę.

W państwie demokratycznym wszyscy jako obywatele jesteśmy równi i mamy istotny wpływ na sprawy publiczne. Prawda to czy fałsz? W pewnym sensie jesteśmy równi: mamy takie same prawa polityczne i obowiązki wobec państwa. Mamy też pewien wpływ na sprawy publiczne. Co cztery lata głosujemy, chodzimy też na demonstracje, niektórzy zapisują się do związków zawodowych, część odpowiada na pytania w sondażach.

W debacie publicznej coraz częściej padają postulaty, aby napisać nową konstytucję. W przypadku zwolenników tzw. ugrupowań antysystemowych specjalnie to nie dziwi. Jednakże takie głosy pojawiają się również w tzw. obozie III RP.