Andrzej Andrysiak

Tak to już z opinią publiczną bywa, że jedne idee nijak do niej dotrzeć nie mogą, a inne – w chwilę są podchwytywane. Zmienia się to jak w kalejdoskopie, ale klucza próżno tu szukać. Wpływ mediów i polityków na społeczeństwo jest przeceniany.

Przyznam się z odrobiną zażenowania: nie ekscytuję się expose premiera.

Mieszkańcy mojej miejscowości wystąpili kiedyś do gminy z prośbą o udzielenie informacji, kiedy to w końcu rozpocznie się, planowana od dawna, budowa sieci wodociągowej. Jakie było ich zdziwienie, gdy nie dość, że odpowiedź nadeszła, to jeszcze w terminie.

50 procent efektywności – ten jeden prosty wymóg wystarczył, by zweryfikować skuteczność wydawania pieniędzy na zwalczanie bezrobocia. Sytuacja na rynku pracy coraz gorsza, firmy nie chcą zatrudniać, ratunkiem miało być dodatkowe 500 mln zł, które pod naciskiem ministra pracy udało się wysupłać z budżetu.

Istnieje w psychologii teoria, zwana efektem Flynna (od nowozelandzkiego politologa Jamesa Flynna, który pierwszy ją sformułował), że od XX wieku w krajach kultury zachodniej następuje systematyczny wzrost ilorazu inteligencji. Dowodów na to jest bez liku. Ot, choćby wykształcenie.

Amerykanie, naród do bólu praktyczny, swego czasu wymyślili mechanizm określany spolis system (podział łupów). Z grubsza polegał on na tym, że zwycięzca w wyborach prezydenckich obsadzał wybrane urzędy swoimi zwolennikami. Wybrane, to nie znaczy, że tylko kilka, bo stołki te liczono w tysiącach. Wszystko było jasne i czytelne. Co prawda jeszcze w XIX w. próbowano tę praktykę ukrócić, ale tak naprawdę przetrwała ona do tej pory.

Stosunek do państwa mamy ambiwalentny. Z jednej strony uważamy, że czym go mniej, tyle lepiej. Bo nieudolne, marnotrawi pieniądze, promuje kolesiów, a obywatelom utrudnia życie tysiącem zbędnych regulacji.

Obchodzenie prawa, naginanie przepisów, twórcza interpretacja, wykorzystywanie luk, falandyzacja – określeń na nasz stosunek do prawa jest bez liku. Wołamy o państwo prawa, gdy przepisy są po naszej stronie, krzyczymy o nieprawości, gdy mamy ponieść karę. To jedna z niewielu podstaw wspólna i rządzącym, i społeczeństwu. Prawo? Tak, ale sprawiedliwe. Dla nas.

Zwykle gdzie dwóch Polaków, tam trzy zdania, ale gdy rozmawiamy o stanie służby zdrowia, jesteśmy zgodni: było źle, jest jeszcze gorzej. Kolejki do lekarzy, brak pieniędzy, zadłużone szpitale, NFZ-owskie pomysły wzięte z księżyca, no i te drożejące leki, błędy lekarskie, opryskliwe salowe...