Odkrywamy polskie wynalazki [EUREKA]
Zazwyczaj w „Eurece - odkryciu tygodnia” omawiamy najciekawsze odkrycia oraz publikacje ostatnich dni, ale teraz skupimy się na konkursie „Dziennika Gazety Prawnej” pt. „Eureka - odkrywamy polskie wynalazki”.
Konkurs organizowany jest już od kilkunastu lat. Jego zadaniem jest wyłonienie finałowej 20 najlepszych polskich wynalazków zgłoszonych przez uczelnie i instytuty badawcze z całej Polski.
- Cały świat opiera się na wynalazkach i na odkryciach. Stały się one bardzo ważnym obszarem gospodarki. Jesteśmy świadkami rewolucji technologicznej, budzącej zainteresowanie czytelników, użytkowników internetu. Misją Dziennika Gazety Prawnej jest wspieranie ludzi innowacyjnych, nowoczesnych, takich, którzy chcą zmieniać świat – mówi Tomasz Pietryga, redaktor naczelny DGP.
Pierwszym prezentowanym w ramach finałowej 20 wynalazkiem jest nowy sposób walki ze zwłóknieniami tkanek. Powstające na skutek stanów zapalnych zwłóknienia mogą doprowadzić do znacznego upośledzenia pracy serca czy płuca, a w rezultacie – do śmierci człowieka. Nowy obiecujący, sposób leczenia zwłóknień opracował zespół dr Sylwii Bobis-Wozowicz z Zakładu Biologii Komórki, Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii UJ. Naukowcy z Krakowa nakłonili do współpracy pęcherzyki zewnątrzkomórkowe - wyjątkowe elementy naszego organizmu.
Zwłóknienie tkanek może dotyczyć różnych narządów, np. wątroby, trzustki, nerek czy skóry. Wynika z nieleczonego, chronicznego stanu zapalnego, podczas którego komórki stromalne rezydujące w tkankach, ulegają nadmiernej aktywacji i zaczynają wydzielać duże ilości białek usztywniających tkankę. Tak powstaje blizna, np. pozawałowa, która zakłóca pracę serca niekiedy - aż do jego całkowitego zatrzymania.
W przypadku działań zespołu z Krakowa kluczem do opracowania nowej terapii okazały się być tzw. indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste. – Generalnie pluripotencjalne komórki macierzyste (iPSC) to specyficzny typ komórek, które w procesie różnicowania mogą się przekształcać w inne, o określonych funkcjach, np. komórki serca, czy skóry, a z drugiej mogą odtwarzać populację komórek macierzystych – mówi dr Bobis-Wozowicz.
Komórki iPSC są sztucznie wytworzonymi odpowiednikami zarodkowych pluripotencjalnych komórek macierzystych. Zatem ich wykorzystanie nie budzi wątpliwości natury etycznej. Stąd naukowcy z Krakowa tworzą swoje komórki iPSC z komórek krwi lub skóry w procesie reprogramowania, co pozwala na cofnięcie ich w rozwoju do etapu o największym potencjale.
Takie reprogramowane (indukowane) pluripotencjalne komórki macierzyste zostały wykorzystane do produkcji pęcherzyków zewnątrzkomórkowych o określonych własnościach. – Pęcherzyki zewnątrzkomórkowe wytwarzane są przez wszystkie komórki w naszym ciele. To rodzaj „miłosnych liścików”, które wymieniają między sobą – opowiada szefowa zespołu z Krakowa.
Treści owych „listów” mogą być różne. - To bioaktywne molekuły, mogące wnikać do innych komórek i zmieniać ich sposób zachowania, wygląd oraz funkcje – dodaje dr Bobis-Wozowicz.
W trakcie badań okazało się, że wprowadzenie drobnej modyfikacji podczas hodowli indukowanych pluripotencjalnych komórek macierzystych daje zaskakujące wyniki. - W warunkach obniżonego stężenia tlenu wydzielane przez komórki pęcherzyki, zawierają większą ilość czynnika przeciwzwłóknieniowego. W tym przypadku była to konkretna cząsteczka mikroRNA – mówi badaczka.
W dalszych eksperymentach zespół dr Bobis-Wozowicz wykazał, że te pęcherzyki mogą odwracać proces zwłóknienia. Z jednej strony zmniejszyć stan zapalny, a z drugiej obniżać stan aktywacji komórek stromalnych w tkankach. W rezultacie – zmieniać zwłóknienia z powrotem w normalną, zdrową tkankę lub znacząco obniżać markery zwłóknienia.
- Ponadto wykazaliśmy, że to zjawisko uniwersalne, a pęcherzyki da się zastosować do leczenia zwłóknień w różnych narządach: trzustce, wątrobie, sercu i płucach – podsumowuje krakowska badaczka.
Obecnie zespół realizuje badania w ramach projektu First Team (FENG.02.02-IP.05-0064/23) pt. „Innowacyjna strategia leczenia mukowiscydozy”, finansowanego przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej, współfinansowanego przez Unię Europejską.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu