zmiany granic gmin

Od 1 stycznia 2026 r. najwięcej nowych miast – trzy – powstanie w województwie mazowieckim. Po jednym w województwach: lubelskim, opolskim i śląskim. Po burzliwych konsultacjach z zainteresowanymi samorządami zmienią się też granice niektórych miast i gmin. Jedna zmieni nazwę.

Złagodzenie nadzoru wojewodów nad samorządowymi uchwałami, zmniejszenie częstotliwości zmian granic gmin czy zdefiniowanie pojęcia „liczba mieszkańców” w odniesieniu do wszystkich kategorii JST – to część zmian zaproponowanych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Przepisy mają dać więcej kompetencji samorządom.

- Jeśli zmieniają się granice, to część mieszkańców staje się mieszkańcami innej gminy, więc dostają władze samorządowe wybrane w głosowaniu, w którym nie brali udziału. Najsensowniej byłoby więc, gdyby taka zmiana była przeprowadzana pod koniec kadencji - mówi Prof. Paweł Swianiewicz, dyrektor Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego

To już pewne, że od 1 stycznia 2026 r. na mapie Polski pojawi się sześć nowych miast. Jedna gmina zmieni swoją nazwę. Rząd zgodził się też na dziesięć zmian granic pomiędzy gminami i miastami. Część z nich budzi kontrowersje.

Dla jednej strony grabież w białych rękawiczkach, dla drugiej konieczne korekty granic. W ostatnich tygodniach MSWiA sugerowało, że nie zgodzi się na zmiany granic gmin tam, gdzie nie ma zgody samorządów. A potem się zgodziło. Mniejsze gminy czują się oszukane, a miasta cieszą się z nowych terenów inwestycyjnych.

Po tym, jak MSWiA zarekomendowało tylko zgodne zmiany granic, część miast zaproponowała ograniczenie terenów, które chcą przejąć. Mniejsze gminy nie widzą jednak pola do kompromisu. W rządowym rozporządzeniu o granicach gmin będą jednak drobne zmiany.

Od przyszłego roku statusem miasta będą mogli cieszyć się m.in. mieszkańcy Janowa Podlaskiego (woj. lubelskie) czy Branic (woj. opolskie). Potwierdziły się informacje DGP o tym, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie rekomenduje w tym roku takich zmian granic, co do których trwają spory między zainteresowanymi samorządami.

Resort spraw wewnętrznych i administracji rekomenduje rządowi w tym roku tylko takie zmiany granic gmin, co do których są zgodne zainteresowane samorządy. Zgodził się m.in. na sześć nowych miast. Projekt rozporządzenia będzie jeszcze konsultowany.

Jak dowiedział się DGP, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie będzie rekomendowało zawieszenia procedowania tegorocznych wniosków miast, które chcą przejąć część terenów okolicznych gmin. Takie postulaty padły po tym, jak resort zapowiedział nowelizację przepisów regulujących procedurę zmiany granic samorządów.

Chodzi m.in. o ograniczenie częstotliwości składania wniosków przez miasta o przejęcie części terenów mniejszych samorządów. Większą rolę przy zmianach granic gmin mają odgrywać konsultacje społeczne, wprowadzone zostaną też rekompensaty finansowe.