wyrok TSUE ws. frankowiczów

W dniu 29 kwietnia 2021 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał drugi wyrok bezpośrednio odnoszący się do polskiej sprawy tzw. frankowej, tym razem zainicjowanej przez Sąd Okręgowy w Gdańsku (sprawa C 19/20).

Umowy denominowane do franka szwajcarskiego Deutsche Banku uchodzą wśród frankowiczów i prawników za jedne z najtrudniejszych do zaskarżenia. Wynika to z faktu, że linia orzecznicza na gruncie tych umów jest rozchwiana, a część sądów uważa, że po usunięciu postanowień odsyłających do tabel kursowych umowy te mogą pozostać w mocy jako wykonywane bezpośrednio w walucie CHF - tj. wypłacane w CHF i spłacane w CHF.

Trzy pytania, dotyczą rozdzielenia indeksacji kredytu od postanowień odsyłających do tabel kursowych, zostały zadane do Trybunału Sprawiedliwości UE przez Sąd Okręgowy w Gdańsku oraz Sąd Rejonowy dla Warszawy – Woli - poinformowała Kancelaria Garlacz w poniedziałek.

14 największych banków zwraca klientom pobrane części opłat w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu stosując metodę liniową postulowaną przez Prezesa UOKiK. Szacowana wartość zwrotu, którą otrzymają kredytobiorcy w ramach tzw. "małego TSUE" wyniesie co najmniej 1,5 mld zł - poinformował UOKiK.

27 lutego na łamach DGP ukazał się artykuł prof. Michała Romanowskiego pt. „Upadek umowy kredytu to nie darmowy lunch” dotyczący skutków uznania umów kredytu (przede wszystkim frankowych) za nieważne.

Skoro „niesłusznym wzbogaceniem” jest darmowe podziwianie cudzych obrazów lub jazda na gapę, to tym bardziej jest nim bezpodstawne korzystanie z cudzego pieniądza, czyli kapitału udostępnionego przez bank.

W opublikowanej niedawno na łamach DGP opinii pt. „Roszczenie banków o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału nie jest wykluczone” (DGP 3/2020) jej autor Paweł Litwiński postawił tezę, że negatywnym skutkiem unieważnienia umowy kredytu jest powstanie roszczenia banku wobec kredytobiorcy o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału za okres od dnia uruchomienia kredytu do dnia wydania prawomocnego wyroku orzekającego unieważnienie umowy.

Sąd uznał, że ze względu na abuzywne klauzule nie uzgodniono świadczenia kredytobiorcy i może on domagać się kwoty przewyższającej otrzymany od banku kapitał. Przykładowo, jeśli pożyczył 400 tys. zł, a ze względu na klauzule indeksacyjne musiał realnie spłacić 800 tys. zł i zrobił to, może domagać się zwrotu nadwyżki - mówi dr Anna Dombrowska, adwokat prowadząca indywidualną kancelarię

Nie jest zaskoczeniem, że pytanie o sposób wzajemnego rozliczenia kredytobiorców frankowych i banków nie znalazło odpowiedzi w ukształtowanej i jednolitej linii orzeczniczej.

Wszystko przez skargę wniesioną przez mBank do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na stronniczość sędziego prowadzącego sprawę. Zdaniem ekspertów to typowa gra na zwłokę.

Przyjrzyjmy się temu, jak – w świetle wyroku TSUE – sprawy sądowe wytaczane przez kredytobiorców walutowych, którzy pozwali banki i wygrali (nazwijmy ich „fartownymi frankowiczami”), wpłyną na klientów, którzy zaciągnęli kredyty hipoteczne w złotówkach („złotówkowiczów”) oraz na tych kredytobiorców frankowych, którzy nie wytoczyli spraw bankom albo je przegrali (czyli dla uproszczenia „niefartownych frankowiczów”). Przeanalizujmy to z perspektywy konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Prawnicy uważają, że niezależnie od przyszłego rozstrzygnięcia sprawy przez TSUE, kredytobiorcy na działaniu gdańskiego sądu stracą. Przede wszystkim czas.

Pojawił się pomysł wprowadzenia obowiązku mediacji pomiędzy klientem a bankiem, zanim sprawa zostanie skierowana na drogę sądową.

W 2019 r. zapadły trzy bardzo ważne dla posiadających kredyty powiązane z kursem waluty obcej wyroki Sądu Najwyższego, który w sowich uzasadnieniach wskazał, że umowa po usunięciu z niej mechanizmu indeksacji może być nadal skutecznie wykonywana.

Przełomowy wyrok”, „sprawa roku”, „frankowy armagedon”. To tylko niektóre określenia na rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w Warszawie. W skrócie: sąd stwierdził, że w umowie między bankiem a państwem Dziubakami były niedozwolone postanowienia i po ich upadku nie można kontynuować umowy. Podlega ona unieważnieniu w całości. Co istotne, to wyrok pierwszej instancji, zatem sprawa potrwa jeszcze, skromnie licząc, 2–3 lata.

Omawiany problem prawny jest elementem szerszego zagadnienia negatywnych dla konsumenta skutków upadku umowy kredytu, w której zawarte zostały niedozwolone postanowienia umowne. Dyskusja o skutkach unieważnienia umowy wzmogła się po orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 r. w sprawie Dziubak (C-260/18).

Unieważnienie umowy kredytu hipotecznego z mechanizmem indeksacji do waluty CHF państwa Dziubaków przez Sąd Okręgowy w Warszawie jest zgodne z zapadłym wyrokiem TSUE i pozwala na dochodzenie swoich praw przez innych kredytobiorców uważają prawnicy.