system kaucyjny

Butelki PET i puszki mają kaucję. Kartony — nie. Czy producenci to wykorzystują? Poseł pyta, ministerstwo odpowiada. A branża jest tym razem wyjątkowo zgodna z resortem.

Pół roku po wejściu w życie systemu kaucyjnego przedsiębiorcy z branży napojowej nie mają pewności, jak traktować produkty wydawane nieodpłatnie na własny użytek — podczas degustacji, eventów czy w firmowych stołówkach. Rozbieżne stanowiska organów administracji publicznej sprawiają, że każda decyzja biznesowa w tym zakresie niesie ze sobą ryzyko prawne.

Chociaż części gmin trudno jest osiągać wymagane poziomy recyklingu, to większość co roku poprawia swoje wyniki. Pomaga m.in. uwzględnienie w wyliczeniach bioodpadów z kompostowników. Samorządy nadal obawiają się jednak skutków wdrożenia systemu kaucyjnego.

1 kwietnia mija pół roku od oficjalnego startu systemu kaucyjnego. Podczas debaty w redakcji Dziennika Gazety Prawnej przedstawiciele operatorów systemu, Ministerstwa Klimatu i Środowiska, handlu oraz producentów napojów oceniali pierwsze miesiące działania systemu oraz wskazywali, co wymaga poprawy.

Butelki objęte systemem kaucyjnym muszą być zwracane razem z nakrętkami. A to właśnie nakrętki przez lata były zbierane na cele charytatywne. Teraz trzeba zmienić reguły.

Na ścianie siłowni Zdrofit wisi urządzenie do zgniatania butelek i tabliczka z instrukcją: „Zgnieć butelkę". Obok logotyp Żywiec Zdrój. Problem w tym, że od prawie pół roku obowiązują w Polsce przepisy, które zachęcają do czegoś zupełnie odwrotnego – przechowywania butelek w całości, po to, by je zwrócić i odzyskać 50 groszy kaucji.

Kilka dni temu na łamach „DGP” opisywaliśmy problem kolejnych niejasności interpretacyjnych w związku z obowiązującą tzw. ustawą kaucyjną. Przedsiębiorcy wydający napoje za darmo nie wiedzą, co w takich przypadkach powinno stać się z opakowaniami zwrotnymi i czy należy uwzględniać je przy wyliczaniu poziomu selektywnej zbiórki. Właśnie poznaliśmy stanowisko Ministerstwa Klimatu i Środowiska w tej sprawie.

Przedsiębiorcy nie wiedzą, jak powinni postępować z opakowaniami kaucyjnymi, gdy napoje są wydane konsumentowi lub kontrahentowi za darmo. Ustawa milczy na ten temat, a urzędy wydają niespójne interpretacje.

Magdalena Markiewicz: O szczelności systemu zdecyduje codzienna współpraca producentów, sklepów i konsumentów. Polacy traktują kaucję jak pieniądze, których nie opłaca się stracić. To właśnie ta ekonomiczna motywacja najsilniej napędza poziom zwrotów.

Producenci napojów w szklanych butelkach wielokrotnego użytku mogą prowadzić prywatne systemy zbiórki aż do końca 2028 r. To możliwe dzięki przepisom, które weszły w życie 18 lutego. Problem w tym, że mogą być one rozbieżnie interpretowane

Od października 2025 r. w całej Polsce działa system kaucyjny obejmujący plastikowe butelki do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra oraz szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra. Do ceny napoju doliczana jest kaucja: 50 groszy w przypadku plastiku i puszek oraz 1 zł w przypadku szkła zwrotnego. Ustawowy cel na pierwsze lata funkcjonowania systemu to osiągnięcie 77 proc. poziomu zbiórki opakowań, a docelowo – 90 proc. do 2029 r. Już teraz wiadomo, że realizacja tegorocznego progu będzie dużym wyzwaniem.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę, wydłużającą do końca 2028 r. możliwość funkcjonowania prywatnych, bezparagonowych systemów zbiórki butelek szklanych obok funkcjonującego już ogólnopolskiego systemu kaucyjnego - podała kancelaria prezydenta.

Senat nie zgłosił poprawek do nowelizacji ustawy, która ma wydłużyć do końca 2028 r. możliwość funkcjonowania prywatnych, bezparagonowych systemów zbiórki butelek szklanych wielorazowego użytku obok funkcjonującego już ogólnopolskiego systemu kaucyjnego. Teraz nowela trafi do prezydenta.

Senackie komisje Gospodarki Narodowej i Innowacyjności oraz Klimatu i Środowiska nie zaproponowały we wtorek poprawek do ustawy, która ma umożliwić dalsze funkcjonowanie prywatnych systemów zbiórki butelek szklanych wielokrotnego użytku obok scentralizowanego systemu kaucyjnego.

Trzymiesięczny okres przejściowy pokazał, że ustawowy mechanizm zwrotu opakowań wystartował na bardzo małą skalę. Od października do listopada 2025 r. wypłacono kaucję za 500 tys. opakowań. Tymczasem w obrocie mamy nawet 13–14 miliardów butelek rocznie.

Ryzykownie jest przyzwyczajać się do zasad systemu kaucyjnego. Zwłaszcza gdy kolejne deklaracje Ministerstwa Klimatu i Środowiska brzmią stanowczo tylko do momentu, w którym resort - pod presją - zmienia reguły na ostatnią chwilę.