system kaucyjny

Senackie komisje Gospodarki Narodowej i Innowacyjności oraz Klimatu i Środowiska nie zaproponowały we wtorek poprawek do ustawy, która ma umożliwić dalsze funkcjonowanie prywatnych systemów zbiórki butelek szklanych wielokrotnego użytku obok scentralizowanego systemu kaucyjnego.

Trzymiesięczny okres przejściowy pokazał, że ustawowy mechanizm zwrotu opakowań wystartował na bardzo małą skalę. Od października do listopada 2025 r. wypłacono kaucję za 500 tys. opakowań. Tymczasem w obrocie mamy nawet 13–14 miliardów butelek rocznie.

Ryzykownie jest przyzwyczajać się do zasad systemu kaucyjnego. Zwłaszcza gdy kolejne deklaracje Ministerstwa Klimatu i Środowiska brzmią stanowczo tylko do momentu, w którym resort - pod presją - zmienia reguły na ostatnią chwilę.

Sejm uchwalił w piątek nowelizację ustawy, która ma umożliwić dalsze funkcjonowanie dotychczasowych prywatnych systemów zwrotu butelek szklanych wielokrotnego użytku, w których poziom zbierania wprowadzonych opakowań przekracza 90 proc.

Sejmowe komisje gospodarki i rozwoju oraz ochrony środowiska opowiedziały się za przyjęciem poselskiego projektu, który ma pozwolić na dalsze działanie istniejących systemów zwrotu szklanych butelek wielokrotnego użytku – poinformowała w czwartek w Sejmie posłanka KO Gabriela Lenartowicz.

Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) staje się jednym z najważniejszych kierunków europejskiej i krajowej polityki środowiskowej. W 2026 roku jej znaczenie nadal będzie rosło, szczególnie w kontekście nowych obowiązków wynikających z ustawy kaucyjnej oraz presji na ograniczanie odpadów komunalnych. Samorządy - jako jednostki odpowiedzialne za lokalną gospodarkę odpadami - odgrywają kluczową rolę w budowaniu systemu cyrkularnego. Wciąż jednak, jak podkreślają eksperci, Polska nie posiada spójnej i długoterminowej wizji rozwoju GOZ.

Butelki ze szkła wielorazowego znajdą się w ustawowym systemie tylko, jeśli ich producent wyrazi taką chęć. Takie zmiany zapowiada Gabriela Lenartowicz, posłanka Koalicji Obywatelskiej. Obowiązujące dziś przepisy obligują do zbierania takich opakowań od 1 stycznia 2026 r.

Od 1 października 2025 r. oficjalnie działa już system kaucyjny i niektórzy z jego operatorów – tzw. podmiotów reprezentujących. Jakie nowe obowiązki podatkowe niesie ze sobą ten system i za co grożą kary? Na co warto zwrócić uwagę w kontekście podatkowych skutków uczestnictwa w nim i co budzi wątpliwości? Czy system kaucyjny wpływa na obowiązki w zakresie transakcji z podmiotami powiązanymi? Na pytania dotyczące tych kwestii odpowiadają eksperci MDDP oraz z kancelarii Osborne Clarke.

Część sieci sklepów zdecydowała, że w pierwszym okresie działania systemu kaucyjnego będzie przyjmować opakowania bez kaucji, wydając voucher z wartością, która obniża rachunek podczas zakupów lub oferując punkty lojalnościowe, mówi dr. Kamil Bomber, menedżer ds. wdrożeń z „PolKa” Operator Systemu Kaucyjnego Not For Profit S.A.

Od października 2025 r. w Polsce zaczął obowiązywać system kaucyjny. Wydaje się, że jego wprowadzenie to jedna z najbardziej znaczących reform w obszarze gospodarki odpadami ostatnich lat. Nowe przepisy mają nie tylko przyczynić się do zwiększenia poziomu recyklingu i ograniczenia zaśmiecania środowiska, lecz także wymusić na przedsiębiorcach zmianę sposobu funkcjonowania w całym łańcuchu dostaw.

Choć apetyt Polaków na zakupy wciąż rośnie, to spadająca wartość sprzedaży produktów spożywczych podkopuje rentowność małych sklepów. Od początku roku ich dług urósł o 200 mln zł. Tymczasem GUS raportuje kolejny miesiąc ze wzrostem wartości i wolumenu sprzedaży.

Restauratorzy nie są pewni, kiedy i czy w ogóle muszą doliczać kaucję do ceny sprzedawanego napoju. Wątpliwości wzbudza również sposób mierzenia powierzchni sklepu, od której zależy obowiązek przyjmowania zużytych opakowań.

Dla producentów napojów oznacza rewolucję w logistyce, przepływach finansowych i planowaniu obiegu opakowań. Ale stwarza też możliwość opracowania trwalszych, bardziej zrównoważonych modeli produkcji.

System kaucyjny na butelki i puszki wzbudza wiele dyskusji. Niemniej pojawia się praktyczne pytanie: co powinni zrobić ci, którzy nie mogą bądź nie chcą gromadzić i oddawać opakowań? Czy istnieje możliwość wrzucania ich do tradycyjnych kontenerów do segregacji – czyli szkła do pojemników na szkło, zaś plastiku i puszek do pojemników na tworzywa sztuczne? Mimo intensywnych działań edukacyjnych, odpowiedź na to pytanie wcale nie jest jednoznaczna. Tymczasem opakowania objęte systemem kaucyjnego zwrotu stopniowo pojawiają się na półkach sklepowych.

Od 1 października cena plastikowych butelek i puszek wzrośnie o 50 gr. Żeby odzyskać kaucję będziemy musieli zwrócić puste opakowanie do sklepu. Czy przedsiębiorcy i handlowcy są gotowi na start systemu? Ile zapłacą za to konsumenci?

- Zwróciliśmy się jako Ministerstwo Klimatu i Środowiska do Komisji Europejskiej o możliwość obniżenia poziomów recyklingu dla gmin, czyli zbiórki odpadów komunalnych. Dostaliśmy w lipcu odpowiedź od Komisji Europejskiej, że nie widzi przeszkód, żeby tak się stało - mówi DGP Anita Sowińska, wiceministra klimatu i środowiska.

Celem reformy jest poprawa poziomu recyklingu i ponowne wykorzystanie opakowań. W praktyce jednak dla konsumentów oznacza to jedno: napoje podrożeją, a zwrot pobranej kaucji będzie wymagał osobistego zaangażowania. Nowe przepisy mogą być szczególnie uciążliwe dla osób starszych i niepełnosprawnych, które będą musiały transportować butelki np. komunikacją miejską.