służba cywilna

Dla 115 tys. pracowników służby cywilnej coroczna ocena ich pracy nie przełoży się na awans czy dodatkową gratyfikację. Urzędnicy mianowani będą mieć trudniejszy dostęp do kolejnego stopnia służbowego i wyższego dodatku.

Reforma służby cywilnej od lat przypomina polityczny ping-pong: każda władza wymienia kadry i zmienia zasady gry. Konkursy albo uznaniowość – wybór wydaje się pozorny, a państwo wciąż nie ma stabilnej, profesjonalnej administracji.

Praca w administracji jest jak gra w Super Mario: raz jest spokojnie, raz zbierasz premie, to znowu ktoś ci „zabiera życia”. Prezesowanie w spółce to raczej Mortal Kombat. Tak można najkrócej opisać pracę dyrektora w ministerstwie.

Anita Noskowska-Piątkowska, szefowa służby cywilnej, zaleciła dyrektorom generalnym i kierownikom urzędów, aby w codziennej komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej stosowano obok form męskich feminatywy, czyli żeńskie formy nazw stanowisk, zawodów i funkcji. Zapewnia, że wybór odpowiedniego określenia może znacząco wpływać na komfort psychiczny osoby zatrudnionej.

Z raportu o służbie cywilnej wynika, że obecni ministrowie i wojewodowie, a także pozostali szefowie urzędów rządowych umeblowali już służbę cywilną po swojemu. W pierwszym roku rządów wymienili dyrektorów, w kolejnym ich zastępców.

Dyrektorzy w ministerstwach zarabiają już średnio tyle samo, co prezydent Polski. Ich średnie płace sięgają 30 tys. zł brutto miesięcznie. To również pensja dobrego menedżera na rynku pracy. W ciągu ostatnich dwóch lat zarobki dyrektorów w resortach podskoczyły o 6,6 tys. zł brutto.

Członkowie korpusu służby cywilnej zatrudnieni w 658 urzędach (czyli 37 proc. ze wszystkich urzędów) przepracowali prawie 713 tys. godzin nadliczbowych, czyli o ponad 72 tys. godzin więcej niż w 2024 r. Takie wnioski płyną z najnowszego raportu o stanie służby cywilnej za 2025 r.

W ciągu dwóch lat zatrudnienie w korpusie służby cywilnej wzrosło o ponad 3,6 tys. etatów. Wraz z armią urzędników rośnie też ich średnia płaca, która przekroczyła już 12,3 tys. zł. Dodatkowych zadań jest znacznie więcej niż liczba urzędników przeznaczonych do ich realizacji.

Od kilkudziesięciu do nawet kilkuset wniosków z ZUS potwierdzających dodatkowy staż pracy zalało działy kadr urzędów w administracji rządowej i samorządowej. Dla urzędników trwa paniczne szukanie pieniędzy, których nie ma.

Z informacji, do których dotarł DGP, wynika, że Anita Noskowska-Piątkowska, szefowa służby cywilnej, zaprosiła urzędnicze związki zawodowe na spotkanie w kancelarii premiera. Spotkanie ma się odbyć 14 kwietnia 2026 r.

Dyrektorzy i ich zastępcy mają zyskać prawo do zajmowania funkcji w związkach zawodowych. Związkowcy są zdania, że to niebezpieczny pomysł.

Urzędnicze związki domagają się od szefowej służby cywilnej uwzględnienia w przepisach nagrody za pozytywnie zaliczone oceny okresowe. Chcą też automatycznego wzrostu płac i ekstra pieniędzy za przenoszenie do innego miejsca pracy.

W służbie cywilnej aż 74 proc. osób stanowią kobiety. Na stanowiskach dyrektorskich jest ich ponad połowa. To lepszy wynik niż w Polsce ogółem, gdzie według badań udział kobiet na stanowiskach menedżerskich to 43 proc. Dyrektorzy generalni u dyrektorek i kierowniczek szczególnie cenią decyzyjność, świetną organizację pracy, wielozadaniowość oraz umiejętność zarządzania zespołem.

W ogłoszeniach o pracę w administracji rządowej pojawiają się stanowiska z żeńskimi końcówkami, ale w samych umowach o pracę stosuje się rodzaj męski. Eksperci apelują o uporządkowanie przepisów.

Służba cywilna traci atrakcyjność, a konkursy na wyższe stanowiska pozostają fikcją. Coraz trudniej znaleźć specjalistów, a młodzi omijają administrację. Bez zmian systemowych państwo może wkrótce odczuć realne skutki braków kadrowych. Kto wtedy przygotuje ministrom czy wojewodom dokumenty?

Do wykazu stanowisk w administracji rządowej zostaną wprowadzone kolejne dwa: kierownik komórki audytu wewnętrznego i inspektor ochrony danych. Urzędnicy, którzy już wykonują zadania z ich zakresu, nie muszą przyjmować nowych posad.