ochrona sygnalistów

Już wkrótce znaczna grupa polskich przedsiębiorców oraz podmiotów publicznych (szczegóły przedstawiamy obok w grafice) będzie musiała objąć ochroną sygnalistów, czyli osoby, które zgłaszają informacje na temat naruszeń, jakie pojawiają się w ich miejscu pracy. To zadanie, jakie stawia przed pracodawcami unijna dyrektywa w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, zwana potocznie dyrektywą o ochronie sygnalistów (Dz.Urz. UE z 2019 r. L 305, s. 17). Zadanie dość wymagające, bo czasu do przygotowań pozostało niewiele: sama dyrektywa powinna zostać implementowana we wszystkich państwach członkowskich UE do 17 grudnia br., a projekt polskiej ustawy, który został przedstawiony w połowie października, zakłada, że wejdzie ona w życie już po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. To z kolei oznacza, że wiele firm, a w tym także np. jednostki samorządu terytorialnego, chcąc zdążyć ze wszystkim na czas, powinno zacząć działać już dziś. I choć wydaje się to irracjonalne, bo przecież krajowe prawo nie jest jeszcze uchwalone, eksperci mówią, że warto zaplanować i przymierzyć się do działań, korzystając z przepisów unijnych i projektu polskiej ustawy, a finalnie dokonać ewentualnych modyfikacji już po wejściu jej w życie.

Problemy może wywoływać m.in. przyjmowanie anonimowych zgłoszeń naruszeń prawa oraz niejasny zakres osób, które zyskają ochronę. Znaczącym ułatwieniem będzie brak obowiązku uzgadniania procedury zgłoszeń ze związkami zawodowymi (wystarczy konsultacja). Rząd ma jeszcze czas na dopracowanie projektu ustawy regulującego sygnalizowanie nieprawidłowości

Firmy zobowiązane do walki z praniem pieniędzy powinny zaktualizować wewnętrzne procedury regulujące zasady zgłaszania naruszeń i zapewniające m.in. anonimowość osobom sygnalizującym nieprawidłowości. Za niewypełnienie obowiązków grożą kary do 1 mln euro

Kraje unijne mają 2 lata na wdrożenie dyrektywy o ochronie sygnalistów. Termin upływa w grudniu 2021 roku – przypomina radca prawny, Robert Gnieździa z kancelarii Chmielniak adwokaci. Każda organizacja zatrudniająca powyżej 50 osób będzie musiała być objęta postanowieniami implementowanej dyrektywy i jest zobligowana wdrożyć kanały anonimowego zgłaszania nieprawidłowości.

Kraje członkowskie, w tym Polska, mają dwa lata na wdrożenie przepisów dyrektywy w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii.

Mamy dwa lata na wdrożenie nowej unijnej dyrektywy o ochronie sygnalistów. Europejska regulacja jest dosyć kompleksowa – w odróżnieniu od już przyjętych w Polsce i tych projektowanych. Co ważne, nowe przepisy, jeśli chodzi o naruszenia przepisów, mogą mieć szerszy zakres niż sama dyrektywa. A patrząc na ostatnie pomysły dotyczące sygnalistów – np. w projektach ustaw: o jawności życia publicznego oraz o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych – można zastanawiać się, czy polski ustawodawca nie pójdzie znowu w stronę szerokiej ochrony sygnalisty i – tak jak tam – przewidzi np. odszkodowanie w wysokości dwuletnich zarobków albo w kwocie miliona złotych.

Z końcem kwietnia ujrzał światło dzienne projekt unijnej dyrektywy o ochronie sygnalistów. Zasadniczym pytaniem, które się w związku z nim pojawia, jest zdefiniowanie, o kogo tak właściwie chodzi. Proponowanej ochronie ma podlegać podmiot zgłaszający lub ujawniający naruszenia prawa, o których dowiedział się w związku ze swoją pracą.

Niezależnie od sektora duże i średnie firmy będą musiały stworzyć wewnętrzne mechanizmy zgłaszania oraz reagowania na nieprawidłowości.

Każda osoba informująca o nieprawidłowościach w firmie, niezależnie od podstawy prawnej zatrudnienia i sektora, w którym pracuje, powinna być objęta ochroną prawną – uważają organizacje społeczne.

Druga sprawa Guja przeciwko Republice Mołdawii (skarga nr 1085/10) zaczyna się tam, gdzie inne zwykle się kończą, a więc na wygranej przez skarżącego Jacoba Guję w 2008 r. przed ETPC sprawy o naruszenie gwarantowanej mu przez Europejską Konwencję Praw Człowieka wolności słowa (skarga nr 14277/04).