Nobel

Czy nowe, regionalne tożsamości muszą rozwijać się w ostrej kontrze do tego, co staroświecko nazywano „wspólnotą polskiego losu”?

Do Białego Domu wyniosła go wojowniczość i chęć uczynienia ze Stanów Zjednoczonych najważniejszego mocarstwa. Ale realizując swoje cele Theodore Roosevelt potrafił zamienić się w gołąbka pokoju godnego Nagrody Nobla.

Dużo autopromocji, trochę rozbudzonych nadziei, ale mało trwałych efektów – to dotychczasowe skutki wysiłków pokojowych Donalda Trumpa. Jeśli faktycznie chce być za rok kandydatem do pokojowego Nobla, to musi z uświadomić sobie długofalowy interes Stanów Zjednoczonych i skoncentrować się na tym, by wymusić posłuch na wrogach, a nie w celu przeczołgania przyjaciół.

Donald Trump nie ma szans na Pokojową Nagrodę Nobla – kategorycznie stwierdza prof. Isak Svensson z Uniwersytetu w Uppsali, ekspert w dziedzinie pokoju i konfliktów. Jego zdaniem, kandydaturę byłego prezydenta USA dyskwalifikują zarówno powody formalne, jak i brak realnych zasług, a jego polityka oszczędnościowa wręcz osłabiła światowe mechanizmy rozjemcze.

W Sztokholmie od poniedziałku rozpoczyna się tydzień przyznawania Nagród Nobla w dziedzinie: medycyny, fizyki, chemii, literatury oraz ekonomii. Zgodnie z tradycją jedynie Pokojowa Nagroda Nobla zostanie ogłoszona w stolicy Norwegii, Oslo; nastąpi to w piątek.

W najnowszym wywiadzie dla „Z pierwszej strony” Konstanty Gebert, pisarz i publicysta, odpowiada na pytania dotyczące polityki Donalda Trumpa, eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie i geopolitycznych ambicji izraelskiego premiera Benjamina Netanjahu. Pokazuje obraz skomplikowanego układu sił, w którym granice między retoryką a realnymi działaniami politycznymi coraz bardziej się zacierają.

Polska ma jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek na świecie. Stało się to dzięki instytucjonalnej transformacji, którą kraj przeszedł po oderwaniu się od Związku Sowieckiego – mówi Daron Acemoğlu, który zdobył Nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii w 2024 roku właśnie za pokazanie, jak instytucje wpływają na zamożność – albo niedostatek – narodów. Noblista był gościem specjalnym Jubileuszu 35-lecia Krajowej Izby Gospodarczej.

Amerykańscy biolodzy Victor Ambros i Gary Ruvkun zostali tegorocznymi laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii - ogłosił w poniedziałek w Sztokholmie Komitet Noblowski. Docieniono ich za "odkrycie mikroRNA i jego roli w regulacji aktywności genów po transkrypcji".

W Sztokholmie tegoroczni laureaci Nagrody Nobla w pięciu dziedzinach odebrali w niedzielę z rąk króla Szwecji Karola XVI Gustawa złote medale oraz dyplomy. W najbliższych dniach przekazane im zostanie po 11 mln koron (ok. 4,41 mln zł.) w każdej z dziedzin.

Gdyby osobę norweskiego pisarza i dramaturga Jona Fossego – literackiego Nobla otrzymał „za nowatorskie sztuki i prozę, które oddają głos temu, czego nie sposób wypowiedzieć” – rozpatrywać w kategoriach politycznych, to trudno byłoby ukryć, że jest on kolejnym przedstawicielem bogatego, uprzywilejowanego, białego Zachodu na liście laureatów tej prestiżowej nagrody. Dały się zresztą słyszeć tego rodzaju głosy. W wypadku Fossego, mam wrażenie, podobne zarzuty nie mają jednak sensu: jest to twórca zarazem osobny i uniwersalny, skupiony na elementarnych składnikach języka i ludzkiego losu, zrozumiały – gdy zadać sobie trochę trudu – w każdym właściwie kontekście kulturowym (jego sztuki, dla przykładu, zrobiły sporą furorę w Japonii i Korei Południowej).

Narges Mohammadi, uwięziona obrończyni praw człowieka z Iranu, została laureatką Pokojowej Nagrody Nobla. 51-letnia aktywistka jest wiceprzewodniczącą Centrum Obrońców Praw Człowieka, którego szefowa Szirin Ebadi odebrała identyczną nagrodę 20 lat temu. 

Przebywająca w więzieniu obrończyni praw kobiet w Iranie Narges Mohammadi została laureatką Pokojowej Nagrody Nobla za 2023 rok - ogłosił w piątek Norweski Komitet Noblowski. Swoje wystąpienie przewodnicząca Komitetu Berit Reiss-Andersen rozpoczęła hasłem "kobiety, życie, wolność".

Norweski pisarz i dramaturg Jon Fosse został laureatem literackiego Nobla 2023 za "nowatorskie sztuki i prozę, które dają wyraz temu, co niewypowiedziane" - ogłosiła we czwartek Szwedzka Akademia.

Królewska Szwedzka Akademia Nauk, której eksperci zasiadają w komitecie noblowskim, rozesłała w środę rano nazwiska laureatów Nagrody Nobla z chemii przed ogłoszeniem werdyktu. Według przedstawiciela komitetu "to pomyłka", a decyzja formalnie nie została jeszcze podjęta.

Tegoroczni Nobliści z fizyki - Pierre Agostini, Ferenc Krausz i Anne L’Huillier - podarowali ludzkości narzędzia do badania świata elektronów wewnątrz atomów - podkreślił we wtorek Komitet Nobloski w uzasadnieniu swojej decyzji.

Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny otrzymali Katalin Karikó i Drew Weissman "za odkrycia dotyczące modyfikacji zasad nukleozydowych, które umożliwiły opracowanie skutecznych szczepionek mRNA przeciwko COVID -19".

Od miesiąca nie ma kontaktu z laureatem Pokojowej Nagrody Nobla Alesiem Bialackim, który został na początku maja przeniesiony do kolonii karnej o zaostrzonym rygorze w mieście Horki - podał w czwartek portal radia Głos Ameryki, powołując się na żonę opozycjonisty Natalię Pinczuk.

Lider opozycji w Rosji Aleksiej Nawalny, sekretarz generalny NATO Norweg Jens Stoltenberg i szwedzka aktywistka klimatyczna Greta Thunberg - znaleźli się wśród 305 propozycji kandydatur do Pokojowej Nagrody Nobla za rok 2023. Wśród zgłoszonych jest również prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.