kaucja

Posłowie alarmują, że samorządy nie wiedzą w jaki sposób opakowania zbierane w ramach systemu kaucyjnego będą zaliczane do gminnych poziomów odzysku i recyklingu. Ministerstwo Klimatu i Środowiska uspokaja, że opakowania "będą zwiększać poziomy selektywnego zbierania, a w kolejnym kroku również recyklingu".

Choć aż kilkanaście miesięcy trwały przygotowania do uruchomienia systemu 1 października, już dziś wiemy, że mamy do czynienia z wadliwą regulacją. Na bałagan narzekają producenci napojów, sklepy, operatorzy systemów, a także konsumenci, którzy nie wiedzą, jak prawidłowo oddawać butelki i puszki. Jest tak, bo przepisy są pełne sprzeczności i niejasnych definicji.

Konsekwencje podatkowe różnią się w zależności od roli, jaką dany podmiot pełni w systemie kaucyjnym. Muszą ich być jednak świadomi zarówno wprowadzający produkty w opakowaniach oraz jego operatorzy, jak i sklepy detaliczne.

Zamieszanie dotyczące startu systemu kaucyjnego w znacznej mierze wynika z tego, że wyobrażenia na jego temat rozmijają się z realiami. W praktyce na rynku trudno dziś znaleźć butelki czy puszki, które zawierają specjalne logo systemu kaucyjnego, a tylko za nie można otrzymać zwrot pieniędzy.

System obejmie butelki szklane, ale tylko wielokrotnego użytku. Według producentów, konieczność współpracy z pośrednikiem podniesie koszty. Dotychczasowe systemy zwrotne producentów piwa czy wody butelkowanej mogą działać tylko do końca roku.

1 października 2025 r. system kaucyjny zostanie uruchomiony, ale tylko w teorii. Producenci, operatorzy i handlowcy prognozują, że zwrotne butelki i puszki pojawią się na sklepowych półkach najwcześniej późną jesienią.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przyznaje, że 1 października na półkach sklepowych może jeszcze nie być butelek i puszek ze znakiem kaucji. Wiceministra przekonuje jednak, że to normalne.

Zwrot kaucji powinien odbywać się przede wszystkim w gotówce lub na kartę płatniczą. Ministerstwo przyznaje jednak, że możliwe jest także wydanie bonów wymienialnych na pieniądze. Takie rozwiązanie jest zgodne z przepisami.

Od 1 października 2025 r. wchodzą w życie poważne zmiany dotyczące sprzedaży napojów . Nowe przepisy o systemie kaucyjnym, które miały być proste i ekologiczne, okazują się w praktyce ogromnym wyzwaniem dla części sieci handlowych.

Sygnały od przedsiębiorców wskazują, że przepisy wprowadzające kaucje za puszki i butelki są nieprecyzyjne, brak też wielu procedur, przez co duża część przedsiębiorców może nie być gotowa do uczestnictwa w systemie. To takich wniosków doszła Agnieszka Majewska, rzecznik małych i średnich przedsiębiorców, w apelu skierowanym do premiera Donalda Tuska oraz minister klimatu i środowiska.

Projektowana ustawa o ochronie osób uczestniczących w debacie publicznej przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi może pozbawić ochrony pomawiane osoby publiczne, a jednocześnie wywołać przeciwny efekt – mrożący.

Napoje w opakowaniach kaucyjnych na sklepowych półkach pojawią się stopniowo, zmianę zobaczymy dopiero po tygodniach lub miesiącach" - oceniła Anna Sapota z grupy Tomra. Dodała, że nie wszystkie sklepy będą miały obowiązek zbiórki opakowań w ramach systemu kaucyjnego.

„Trwają już prace wewnętrzne nad wypracowaniem nowego modelu ROP oraz założeniami ustawy” – odpowiedziało Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) na pytanie DGP o to, czy resort planuje przygotowanie ustawy wdrażającej rozszerzoną odpowiedzialność producenta (ROP). 

Wraz z końcem maja zakończyły się konsultacje społeczne w sprawie nowelizacji ustawy o gospodarce odpadami oraz opakowaniami odpadowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1852), która wprowadza w Polsce system kaucyjny. Dziś, Ministerstwo Klimatu i Środowiska podsumowało uwagi, które spłynęły podczas konsultacji. Anita Sowińska, wiceminister klimatu i środowiska, przyznała, że część postulatów branży została uwzględniona. 

Wbrew powszechnemu przekonaniu z początkiem 2025 r. ze sklepów nie znikną butelki bezzwrotne. Przedsiębiorcy przyznają, że nie będą gotowi na czas, a kary, które mają płacić, początkowo nie będą wysokie.